သတင္းအမွားနဲ႔ ခိုးကူး ဝက္ဆိုက္ ၃၁ ခုရဲ႕ အမည္စာရင္း ထုတ္ျပန္

သတင္းမွားနဲ႔ ခိုးကူး ဝက္ဆိုက္ေတြရဲ႕ ေနာက္ထပ္ အမည္စာရင္းကို ဆက္လက္ ထုတ္ျပန္သြားဖို႔ရွိ

တရားဝင္ သတင္းမီဒီယာေတြဆီက သတင္းေတြကို ခိုးယူၿပီး ဆင္တူယိုးမွား သတင္းမွား သတင္းတုေတြ ေဖာ္ျပေနတဲ့ သတင္းမီဒီယာ စာမ်က္ႏွာ ၃၁ ခုရဲ႕ အမည္စာရင္းကို ျမန္မာႏိုင္ငံ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီက ေမလ ၂၇ရက္မွာ ထုတ္ျပန္လိုက္ပါတယ္။

ဧၿပီလ ေနာက္ဆုံးပတ္က က်င္းပခဲ့တဲ့ တတိယအႀကိမ္ မ႑ိဳင္ႀကီးေလးရပ္ အလုပ္႐ုံ ေဆြးေႏြးပြဲအၿပီး ဖြဲ႕စည္းခဲ့တဲ့ သတင္းခိုးယူမႈ ေစာင့္ၾကည့္ေရး အဖြဲ႕က စိစစ္ၿပီး ဒီဝက္ဆိုက္ေတြရဲ႕ အမည္ကို သတင္းမီဒီယာ ေကာင္စီထံ ေပးပို႔ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

အခု ထုတ္ျပန္လိုက္တဲ့ ဝက္ဆိုက္ စာမ်က္ႏွာ ၃၁ ခုဟာ ျပန္ၾကားေရးဝန္ႀကီးဌာနမွာ သတင္းမီဒီယာ မွတ္ပုံတင္ထားတဲ့ စာမ်က္ႏွာေတြ မဟုတ္တာကို သတင္းမီဒီယာေကာင္စီက စိစစ္ ေတြ႕ရွိခဲ့တယ္လို႔ ျမန္မာ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီရဲ႕ သတင္းမီဒီယာ က်င့္ဝတ္ႏွင့္ မီဒီယာ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရး ေကာ္မတီ အဖြဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ ေဒၚသင္းသင္းသာက ဘီဘီစီကို ေျပာပါတယ္။

သတင္းအမွားနဲ႔ ခိုးကူး ဝက္ဆိုက္ စာမ်က္ႏွာေတြရဲ႕ အမည္စာရင္းကို ထုတ္ျပန္တာ ဒါ ပထမဆုံးအႀကိမ္ ျဖစ္ၿပီး အဲဒီထဲမွာ ဖိုးသူေတာ္၊ လြင္ျပင္၊ ဇီးကြက္၊ တေကာင္း၊ ျမန္မာသတင္းထူးသတင္းဦး စတဲ့ ေဖ့စ္ဘုတ္ စာမ်က္ႏွာေတြ ပါဝင္ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္လည္း စိစစ္ ထုတ္ျပန္သြားဖို႔ ရွိတယ္လို႔ သူက ေျပာပါတယ္။

"ေခါင္းစဥ္ေလး၊ စကားလုံးေလးကို နည္းနည္းလႊဲလိုက္တယ္။ ေက်ာင္းသား၊ ႐ိုဟင္ဂ်ာကိစၥေတြဆိုရင္ ပုံဖ်က္ၿပီး ေရာတင္တာေတြရွိတယ္။ သူတို႔ အဲဒီအတြက္ ေမြးထားတယ္လို႔ ယူဆလို႔ရတယ္" လို႔ အခုထုတ္ျပန္လိုက္တဲ့ သတင္းဆိုက္ အမည္ခံ စာမ်က္ႏွာေတြအေၾကာင္း ေဒၚသင္းသင္းသာက ရွင္းျပပါတယ္။

ဒီတရားမဝင္ သတင္းတု စာမ်က္ႏွာေတြက သတင္းေတြကို ျပန္ေဝမွ်တာေတြက ေသာင္းဂဏန္း သိန္းဂဏန္းအထိ ရွိေနတယ္ ဆိုတာကို စိစစ္ ေတြ႕ခဲ့ရၿပီး စိုးရိမ္စရာ အေျခအေန ရွိေနတယ္လို႔လည္း သူက ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ သတင္းမီဒီယာ ေကာင္စီအေနနဲ႔ ဒီဝက္ဆိုက္ စာမ်က္ႏွာေတြကို အေသအခ်ာ စိစစ္ ထုတ္ျပန္ခဲ့တာကလြဲလို႔ ဒါ့ထက္ ပိုအေရးယူတာမ်ိဳး လုပ္လို႔ မရဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ အခုအခါ အဲဒီ ဝက္ဆိုက္ေတြရဲ႕ အမည္စာရင္းကို ျပန္ၾကားေရး ဝန္ႀကီးဌာနထံ ပို႔ထားၿပီး ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ျပန္ၾကားေရးဝန္ႀကီးဌာန အၿမဲတမ္းအတြင္းဝန္ ဦးမ်ိဳးျမင့္ေမာင္ကေတာ့ ဒီဝက္ဆိုက္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ "ဘယ္သူေတြက ေနာက္ကြယ္ကေန လုပ္တယ္၊ မလုပ္ဘူးဆိုတာမသိပါဘူး။ အခုက အားလုံးသိေအာင္ ထုတ္ျပန္တာ၊ ျပန္ၾကားေရးတခုကိုပဲ ေပးတာ မဟုတ္ဘူးေလ။ ထုတ္ျပန္တဲ့အေပၚ ျပန္ၾကားေရးက ဘယ္လို ဆက္ၿပီး ေဆာင္႐ြက္မယ္ဆိုတာေတာ့ မေျပာႏိုင္ေသးဘူး" လို႔ ဘီဘီစီကို ေျပာပါတယ္။

အသိအမွတ္ျပဳ လက္မွတ္မရွိဘဲ အခုလိုေတြလုပ္ေနတဲ့အေပၚ ေဖာ္ထုတ္ အေရးယူတယ္ ဆိုတာထက္ ႏိုင္ငံပိုင္သတင္းစာေတြကေန သတင္းမွန္ေတြကို ျဖန႔္ခ်ိေပးေနၿပီး အစိုးရရဲ႕ ေဆာင္႐ြက္ခ်က္ေတြကိုလည္း သိရွိေအာင္ ႏိုင္ငံပိုင္ သတင္းစာေတြကေန အသိေပးေနတယ္လို႔ သူက ေျပာပါတယ္။

 သတင္းတု၊ သတင္းမွား ဝက္ဆိုက္ေတြက သတင္းေတြကို ျပန္ေဝမွ်တာ သိန္းေသာင္းခ်ီ ရွိေန

ပုံႏွိပ္ျခင္းနဲ႔ ထုတ္ေဝျခင္း ဥပေဒပုဒ္မ ၈ ထဲမွာ လုံၿခဳံေရး၊ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရး၊ ရာဇဝတ္မႈ၊ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈ၊ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္မႈကို အားေပးတာ၊ လြတ္လပ္မႈ တရားမွ်တမႈနဲ႔ အခြင့္အေရးကို ထိခိုက္ေစတဲ့ အေၾကာင္းအရာ၊ တိုင္းရင္းသား၊ ႏိုင္ငံသားအခ်င္းခ်င္း၊ လူမ်ိဳးေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ ဘာသာေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈအရ ထိခိုက္ေစတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကို ေဖာ္ျပရင္ ေငြဒဏ္ ၁၀ သိန္းကေန သိန္း ၃၀ အထိ ခ်မွတ္ႏိုင္တယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၉ အရ အသိအမွတ္ျပဳ လက္မွတ္မရွိဘဲ ပုံႏွိပ္ ထုတ္ေဝရင္ သတင္းေအဂ်င္စီလုပ္ငန္း လုပ္ရင္ ဒဏ္ေငြက်ပ္ သိန္း ၂၀ ကေန သိန္း ၅၀ အထိ ခ်မွတ္ဖို႔ ျပ႒ာန္းထားပါတယ္။

၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလအထိ ျပန္ၾကားေရးဝန္ႀကီးဌာနက သတင္းစာထုတ္ေဝခြင့္ ၄၆ ခု၊ ဂ်ာနယ္ထုတ္ေဝခြင့္ ၅၅၅ ခု၊ အေထြေထြ ထုတ္ေဝခြင့္ ၁၄၇၁ ခု၊ သတင္းေအဂ်င္စီ ၁၄၈ ခုနဲ႔ ပုံႏွိပ္လုပ္ငန္း ၁၅၄၉ ခုအထိ ခြင့္ျပဳထားပါတယ္။

BBC Burmese
https://www.bbc.com

Read More

ျမစ္ႀကီးနားသတင္း ​ဂ်ာနယ္သတင္းေထာက္ႏွစ္ဦးအား ရိုက္​ႏွက္ၿခိမ္းေျခာက္သည့္ သခင္စစ္ကုမၸဏီအား အမႈဖြင့္ရန္စီစဥ္ေန

ျမစ္ႀကီးနားသတင္း​ဂ်ာနယ္ သတင္းေထာက္ႏွစ္ဦးကို ေခၚေဆာင္ကာ ၿခိမ္းေျခာက္ရိုက္​ႏွက္ခဲ့သည့္ သခင္စစ္ သတၱဴတူးေဖာ္ေရးကုမၸဏီအားအမႈဖြင့္တရားစြဲသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္းသတင္းရရွိသည္။

"အခုလူႀကီးေတြ စခန္းမွဴးနဲ႔ေတြ႔ၿပီးအမႈဖြင့္ဖို႔ လုပ္​ေ​နၿပီ" ဟုျမစ္ႀကီးနားဂ်ာနယ္၏ အႀကီးတန္းသတင္းေထာက္ ကိုဆလိုင္းကေျပာသည္။

ဂ်ာနယ္တြင္ပါရွိတဲ့သတင္းတစ္ပုဒ္ႏွင့္ပတ္သက္ ၿပီးေျပာဆိုေဆြးေႏြးရန္အတြက္ဟုဆိုကာ ျမစ္ႀကီးနားသတင္း ​ဂ်ာနယ္ရံုးမွ ဝိုင္းေမာ္ၿမိဳ႕ရွိကုမၸဏီရံုးခန္းသို႔ေခၚယူခဲ့ၿပီးေနာက္ အမ်ိဳးသမီးသတင္းေထာက္မြန္းမြန္းပန္ကို ၿခိမ္းေျခာက္ေျပာဆိုကာ ဂ်ာနယ္ျဖင့္ပါးရိုက္ၿပီး အမ်ိဳးသားသတင္းေထာက္ အေဂ် ကိုေတာ့ ထိုင္ထ အခါတစ္သိန္းလုပ္ရန္ ၿခိမ္းေျခာက္ေစခိုင္းခဲ့ေၾကာင္း မြန္းမြန္းပန္ကေျပာသည္။
Kachinwaves

Read More

အဆာဟိရွင္ဘြန္း ဂ်ပန္သတင္းဌာနကို သတင္းမီဒီယာေကာင္စီမွာ တပ္မေတာ္ တိုင္ၾကား

 ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁၂ ရက္ေန႔က ေနျပည္ေတာ္က ျပည္ေထာင္စုေန႔ အခမ္းအနားမွာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး မင္းေအာင္လႈိင္ကို ေတြ႕ျမင္ရစဥ္

ဂ်ပန္သတင္းဌာန အဆာဟိရွင္ဘြန္းက တပ္မေတာ္ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္႐ုံးရဲ႕ အတည္ျပဳခ်က္ မယူဘဲ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး မင္းေအာင္လႈိင္နဲ႔ အေမး-အေျဖ အင္တာဗ်ဳး သတင္း ေဖာ္ျပခဲ့တယ္ ဆိုၿပီး သတင္းဌာနအေနနဲ႔ တာဝန္ယူ ေျဖရွင္းေပးဖို႔ တပ္မေတာ္က ျမန္မာ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီကို တိုင္ၾကားခဲ့တယ္လို႔ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီက တာဝန္ရွိသူေတြက ဘီဘီစီကို ေျပာပါတယ္။

တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး မင္းေအာင္လႈိင္နဲ႔ ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းမႈ သတင္းကို မၾကာခင္ေသးခင္က အဆာဟိရွင္ဘြန္း သတင္းဌာနက ေဖာ္ျပခဲ့တာပါ။

ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး မင္းေအာင္လႈိင္ကို အင္တာဗ်ဴး ေမးျမန္းခဲ့တာေတြမွာ အေၾကာင္းအရာ ကြဲလြဲတာ၊ နားလည္မႈလြဲတာ မျဖစ္ေစဖို႔ တပ္မေတာ္ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္႐ုံးကို ေပးပို႔အတည္ျပဳၿပီးမွ သတင္းထုတ္ဖို႔ ႀကိဳတင္ ေတာင္းဆိုခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

အဆာဟိရွင္ဘြန္း သတင္းဌာနက အတည္ျပဳခ်က္ ရယူတာ မရွိဘဲ သတင္းထုတ္လိုက္တဲ့ အတြက္ သတင္းေဖာ္ျပရာမွာ ေျဖၾကားခ်က္ေတြကို တိက်မွန္ကန္ ျပည့္စုံစြာ ေဖာ္ျပမႈ မရွိဘူးလို႔ ကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္႐ုံးက ဆိုပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ သတင္းမီဒီယာနည္းဥပေဒအခန္း ၁၀ အပိုဒ္ ၃၃ (ဂ) ရဲ႕ ဥပေဒပုဒ္မ ၉ မွာပါတဲ့ သတင္းသမားေတြရဲ႕ က်င့္ဝတ္စည္းကမ္းေတြကိုလည္း လိုက္နာမႈ မရွိဘူးလို႔ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္႐ုံးက ျမန္မာသတင္းမီဒီယာေကာင္စီကို ပို႔တဲ့စာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ သတင္းမီယာ ေကာင္စီရဲ႕ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းနဲ႔ အညီ ေဆာင္႐ြက္ေပးဖို႔ အေၾကာင္းၾကားတာ ျဖစ္တယ္လို႔ ကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္႐ုံးက ေျပာပါတယ္။

"သူက ဘာေျပာလို႔ ဟိုဘက္က ဘယ္လိုေရးတယ္ဆိုတာ ဘာမွ မသိရေသးဘူး၊ အဲဒါေၾကာင့္ သက္ေသခံပစၥည္း တင္ျပေပးပါ၊ တဖက္ကိုလည္း ေခၚထားပါတယ္" လို႔ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီ ဥကၠဌ ဦးအုန္းႀကိဳင္က ဘီဘီစီကို ေျပာပါတယ္။

ေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ အဆာဟိရွင္ဘြန္းရဲ႕ ရန္ုကုန္ အေျခစိုက္ တာဝန္ရွိသူေတြကို သတင္းမီဒီယာ ေကာင္စီ ဘက္က အေၾကာင္းၾကားထားၿပီး လာမယ့္ မတ္လ ၁ ရက္ေန႔မွာ ႏွစ္ဖက္စလုံးကို သီးျခားစီ ေတြ႕ဆုံဖို႔ ဖိတ္ၾကားထားတယ္လို႔ ျမန္မာသတင္းမီဒီယာေကာင္စီက ေျပာပါတယ္။

BBC Burmese
https://www.bbc.com/burmese

Read More

ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ Liveလႊင့္ ၀ါသနာပါသူ သတင္းမီဒီယာဥပေဒျဖင့္ တရားစဲြခံရ

By ဒီဗီြဘီ 23 January 2019 Print Email

ကရင္ျပည္နယ္၊ ဘားအံၿမိဳ႕နယ္ စည္ပင္သာယာေရး ေကာ္မတီ၀င္ေရြးခ်ယ္ပဲြကို လူမႈကြန္ရက္ေပၚ တိုက္႐ိုက္လႊင့္တင္ခဲ့တဲ့ မာဃလူမႈကူညီေရးအသင္း (ဘားအံ) ဒုဥကၠ႒ဟာ သတင္းမီဒီယာဥပေဒနဲ႔ ၿမိဳ႕နယ္တရား႐ုံး မွာ ဇန္န၀ါရီ ၂၂ ရက္မနက္က တရားစဲြဲခံထားရပါတယ္။

၂၀၁၈ ႏို၀င္ဘာ ၈ ရက္က ဘားအံၿမိဳ႕နယ္စုေပါင္း႐ုံးမွာျပဳလုပ္တဲ့ ၿမိဳ႕နယ္စည္ပင္ သာယာေရးေကာ္မတီဥကၠ႒နဲ႔ အဖဲြ႔၀င္ေနရာေရြးခ်ယ္ပဲြကို ဖုန္းနဲ႔ Live လႊင့္ၿပီး လူမႈကြန္ရက္ေပၚ တင္ခဲ့တယ္ဆိုၿပီး မာဃလူမႈကူညီေရးအသင္း ဒုဥကၠ႒ ဦးေက်ာ္မင္းစိန္ကို ၿမိဳ႕နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉး ဦးေဇထက္ေအာင္က သတင္းမီဒီယာ ဥပေဒပုဒ္မ ၂၅(ခ)နဲ႔ ဦးတိုက္ ေလွ်ာက္ထား တရားစဲြဆိုခဲ့တာပါ။


ဘားအံၿမိဳ႕၊ မာဃလူမႈကူညီေရးအသင္း၊ ဒုဥကၠ႒ ဦးေက်ာ္မင္းစိန္က “သူတို႔ တားဆီး ပိတ္ပင္ထားတာလည္း မရွိဘူး။ သက္ဆိုင္ရာလူႀကီးေတြလည္း အကုန္လုံးရွိတယ္။ တကယ့္လို သူတို႔႐ိုက္ခြင့္မေပးဘူးဆိုရင္လည္း သူတို႔ နဂိုတည္းက တားမယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္အေနနဲ႔ လုံး၀မ႐ိုက္႐ုံပဲ။ ဒါက မွန္ကန္တဲ့ လုပ္ရပ္ရပ္ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ ဘယ္လုိလုပ္ရမယ္ဆိုတာလည္း စဥ္စားထားပါတယ္”လို႔ ေျပာပါတယ္။

ဘားအံၿမိဳ႕၊ အမွတ္ ၃ ရပ္ကြက္၊ ဦးေအာင္ႏိုင္က “အဘက ဘယ္္အဖဲြ႔ ဘယ္အလုပ္ပဲ လုပ္လုပ္ အလႉသြားလည္း လိုက္ခ္လႊင့္ပါတယ္။ ေနာက္ဆုံး အသုဘပို႔လည္း လိုက္ခ္္လႊင့္ပါတယ္။ သူရဲ႕အေပ်ာ္တမ္း ၀ါသနာတခုလိုပဲျဖစ္ ေနတယ္။ အဲဒီဥစၥာကိုပဲ နားမလည္လို မသိလို႔ပဲ အစိုးရက ဒီလိုမ်ဳိးစဲြမိသလား။ က်ေနာ္လည္း ေ၀ခဲြမရဘူး”လု႔ိ ေျပာပါတယ္။

စဲြဆိုခဲ့တဲ့ ပုဒ္မနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး စြပ္စဲြခံရသူဦးေက်ာ္မင္းစိန္က သတင္းမီဒီယာမဟုတ္တဲ့ အတြက္ အျပစ္မရွိ ေၾကာင္း ေလွ်ာက္ထားခဲ့တဲ့အတြက္ အမႈသြားအမႈလာကို အစီရင္အတိုင္း စစ္ေဆးသြားမွာျဖစ္ၿပီး တရားလိုသက္ ေသနဲ႔အတူ အမႈကို ၃ လ ကေန ၆ လအတြင္းၿပီးျပတ္ ေအာင္စစ္ေဆးသြားမွာျဖစ္ၿပီး ႐ုံးခ်ိန္းကို ဇန္န၀ါရီ ၂၉ ရက္ေန႔ျပန္လည္ခ်ိန္းဆုိထားကာ ၿမိဳ႕နယ္တရား သူႀကီးက အာမခံေပးခဲ့ပါတယ္။

ဘားအံၿမိဳ႕၊ နယ္သတင္းေထာက္၊ ကိုေစာေက်ာ္ေဌးက “သူကေတာ့ သတင္းေထာက္ တေယာက္ မဟုတ္ဘူး။ မဟုတ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ေတာ့ မီဒီယာေကာင္စီကေတာ့ ကာကြယ္ေပး မွာ မဟုတ္ဘူး။ မီဒီယာဥပေဒမ်ဳိးနဲ႔ အေရးယူခံရတယ္ဆိုတာမ်ဳိးေတာ့ ျပင္းလြန္တယ္”လို႔ သံုးသပ္ ေျပာပါတယ္။

စဲြဆိုထားတဲ့ ပုဒ္မ ၂၅(ခ)အရ မည္သည့္သတင္းမီဒီယာသမားမဆို တာ၀န္နဲ႔ က်င့္၀တ္တစ္ရပ္ရပ္ျဖင့္ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ေၾကာင္း ျပစ္မႈထင္ရွားစီရင္ျခင္းခံရရင္ ေငြဒဏ္ အနည္းဆုံး က်ပ္သုံးသိန္းကေန အမ်ားဆုံး က်ပ္ဆယ္သိန္းအထိခ်မွတ္ႏို္င္တယ္လို႔ မီဒီယာဥပေဒ မွာျပ႒ားန္းထားပါတယ္။

တရားစဲြဆိုတာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ၿမိဳ႕နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးကို ဒီဗီြဘီက သြားေရာက္ေတြ႔ ဆုံေမးျမန္းဖို႔ ႀကိဳစားခဲ့ေပမယ့္ ေမးျမန္းခြင့္မရခဲ့ပါဘူး။

By ရဲမင္းေခါင္
DVB TV News
http://burmese.dvb.no/archives/309876

Read More

တကၠသိုလ္အလိုက္ လိင္ကိစၥ အရလြယ္တဲ့စာရင္းလုပ္တာေၾကာင့္ ဂ်ပန္မဂၢဇင္းတေစာင္ ေတာင္းပန္ရ

တခ်ိဳ႕တကၠသိုလ္ေတြမွာ ေက်ာင္းသူေတြကို လြယ္လြယ္ကူကူရႏိုင္ လို႔ ေရးထားတဲ့ ေဆာင္းပါးေၾကာင့္ မေက်နပ္တာေတြဆူညံထြက္လာ

ပါတီေတြမွာ အတူေသာက္ၾကရင္း ေက်ာင္းသူေတြကို အတူအိပ္ဖို႔ အေခၚရအလြယ္ဆုံး တကၠသိုလ္ေတြ စာရင္းပါဝင္တဲ့ ေဆာင္းပါးတပုဒ္ကို ပုံႏွိပ္ေဖာ္ျပလိုက္တဲ့ ဂ်ပန္မဂၢဇင္းတေစာင္ ဟာ သူတို႔ေတာင္းပန္တဲ့အေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ေၾကညာလိုက္ရပါတယ္။အမ်ိဳးသားေတြအတြက္ထုတ္တဲ့ Spa!အမည္ရ အပတ္စဥ္ မဂၢဇင္းက အဲဒီစာရင္းကိုပုံႏွိပ္ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ မေက်မနပ္ကန္႔ကြက္သံေတြ ဆူညံထြက္လာခဲ့ပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးတေယာက္က ဒါကိုဆန္႔က်င္ၾကဖို႔ ကမ္ပိန္းလုပ္ႏႈိးေဆာ္ေနၿပီး အဲဒီေဆာင္းပါးကို ျပန္ျဖဳတ္သိမ္းကာ ေတာင္းပန္ဖို႔ ေတာင္းဆိုေနပါတယ္။

ေဆာင္းပါး က ဂ်ာရာႏိုမီ လို႔ေခၚတဲ့ ေသာက္ၾကတဲ့ပါတီ အေၾကာင္းေတြလည္းေရးထားၿပီး အဲဒီပါတီေတြမွာ တက္လာတဲ့အမ်ိဳးသမီးေတြကို ေယာက္်ားသားေတြက ဒကာခံေလ့ရွိပါတယ္။

ဒီဇင္ဘာ၂၅ ရက္ေန႔ထုတ္ အဲဒီမဂၢဇင္းမွာ အမ်ိဳးသမီးတကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသူေတြအၾကား အဲဒီလိုပါတီေတြက ေရပန္းစားၿပီး အဲဒီပါတီေတြမွာ တက္မယ့္ အမ်ိဳးသားနဲ႔အမ်ိဳးသမီးေတြ ခ်ိတ္မိေအာင္ လုပ္ေပးတဲ့ အက္ပ္ APP ကိုထြင္တဲ့ သူနဲ႔လည္း အင္တာဗ်ဴးထားတာ ပါပါတယ္။

ဂ်ပန္တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားတစု ေက်ာင္းျပင္ပမွာ ေတြ႕ရစဥ္

ေသာက္ပြဲပါတီေတြကေန ေက်ာင္းသူေတြအရအလြယ္ဆုံး ေကာလိပ္ ငါးခုကို ေဆာင္းပါးမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဘယ္လိုဝတ္စားထားရင္ ရဖို႔ပိုလြယ္တယ္ဆိုတဲ့ ေဖာ္ျပခ်က္ေတြလည္း ေရးထားပါတယ္။အခုေတာ့ မဂၢဇင္းက တရားဝင္စာထုတ္ၿပီး ေတာင္းပန္ထားရပါတယ္။ကာဇူနာ ယာမာမိုတို ဆိုတဲ့အမ်ိဳးသမီးက ဒါေတြကို ေျပာင္းလဲဖို႔ change.org ဝက္ဆိုက္မွာ ေထာက္ခံၾကဖို႔ လက္မွတ္ေတြ စုေဆာင္းရာမွာ ဒီေန႔ အဂၤါေန႔မွာ လက္မွတ္ထိုးသူ သုံးေသာင္း သုံးေထာင္ ေက်ာ္ရွိသြားပါၿပီ။

အမ်ားျပည္သူဖတ္တဲ့စာေစာင္ေတြမွာ ဒီလို က်ားမခြဲျခားထိုးႏွက္တာ၊ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ပစ္မွတ္ထားတိုက္ခိုက္တာ၊ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕သိကၡာကို ႏွိမ့္ခ်တာ ျဖစ္ၿပီး အဲဒီ လုပ္ရပ္မွန္သမွ် ရပ္ဆိုင္းဖို႔သင့္ၿပီလို႔ ကာဇူနာ က ေျပာပါတယ္။ဂ်ပန္ႏိုင္ငံဟာ က်ားမတန္းတူေရး နဲ႔ပတ္သက္ရင္ ႏိုင္ငံတကာမွာ နိမ့္က်တဲ့အဆင့္မွာပဲ ရွိေနပါတယ္။

BBC Burmese
https://www.bbc.com/burmese

Read More

သတင္းမွားေတြ ထုတ္ျပန္ေၾကာင္း စြပ္စဲြခ်က္နဲဲ႔ မီဒီယာတခ်ဳိ႕ကုိ တပ္မေတာ္သတိေပး

ျမန္မာစစ္တပ္က စစ္ေရးလႈပ္ရွားမႈေတြ ၄ လၾကာ ရပ္ဆုိင္းဖုိ႔ ေၾကညာထားေပမဲ့ တုိက္ခုိက္မႈေတြ ရွိခဲ့ေၾကာင္း ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ သတင္းမီဒီယာ တခ်ဳိ႕ရဲ႕ ေဖာ္ျပခ်က္ေတြဟာ မွားယြင္းေၾကာင္းနဲ႔ မဟုတ္မမွန္ သတင္းေတြကုိ ဆက္လက္ ထုတ္ျပန္မယ္ဆုိရင္ ဥပေဒနဲ႔အညီ ေဆာင္ရြက္မွာျဖစ္ေၾကာင္း တပ္မေတာ္က သတိေပးလုိက္ပါတယ္။ သတင္းမွားေတြ ေဖာ္ျပခဲ့တယ္လုိ႔ စြပ္စဲြခံခဲ့ရတဲ့ သတင္းမီဒီယာေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ေျဖရွင္းေပးဖုိ႔လည္း ျမန္မာႏုိင္ငံ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီကုိ အေၾကာင္းၾကားခဲ့တာပါ။ အျပည့္အစုံကုိေတာ့ ဆက္သြယ္စုံစမ္းထားတဲ့ မဆုမြန္က ေျပာျပေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

စစ္ဆင္ေရးေဒသ တခ်ဳိ႕မွာ စစ္ေရးလႈပ္ရွားမႈေတြ ရပ္ဆုိင္းထားဖုိ႔ ေၾကညာၿပီး ေနာက္ပုိင္းမွာလည္း တုိက္တဲြေတြ ဆက္ျဖစ္ေနတယ္ဆုိတဲ့ မၾကာေသးခင္က သတင္းေဖာ္ျပခ်က္ေတြဟာ မမွန္ေၾကာင္းနဲ႔ ဒီလုိမမွန္ကန္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို မေဖာ္ျပဖုိ႔လည္း တပ္မေတာ္က ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္သတိေပးလုိက္တာပါ။ မမွန္ကန္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကုိ အတည္ျပဳခ်က္ မယူပဲ ေဖာ္ျပခဲ့တယ္လုိ႔ဆုိတဲ့ သတင္းဌာန ၇ ခုရဲ႕ လုပ္ရပ္ေတြကုိ ေျဖရွင္းေပးဖုိ႔လည္း ျမန္မာႏုိင္ငံ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီကုိ အေၾကာင္းၾကားခဲ့ပါတယ္။

ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕ ဒီဇင္ဘာလ ၂၅ ရက္ေန႔က အေၾကာင္းၾကားစာနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ တပ္မေတာ္နဲ႔ သတင္းမီဒီယာေတြဘက္က လုိလားခ်က္ေတြ၊ လုိအပ္ခ်က္ေတြကုိေတာ့ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီက တရား၀င္ ေၾကညာခ်က္ထုတ္ျပန္ အသိေပးခဲ့တဲ့အေၾကာင္း သတင္းမီဒီယာေကာင္စီရဲ႕ တြဲဖက္အတြင္းေရးမွဴး တဦးျဖစ္တဲ့ ဦးျမင့္ေက်ာ္က ဗီြအိုေအကိုေျပာပါတယ္။

“အခုဟာက တိုင္စာေတာ့ မဟုတ္ဘူးေပါ့ေနာ္ တိုင္စာအဆင့္ေတာ့ မဟုတ္ဘူးေပါ့။ သူက အဲဒီသတင္း မွားယြင္းတယ္ဆိုတဲ့အေၾကာင္း အခ်က္အလက္ မွားယြင္းတဲ့အေၾကာင္း သူတို႔ တပ္မေတာ္နဲ႔ျဖစ္ပြားတာမဟုတ္ဘူးဆိုတဲ့ အေၾကာင္း အဲဒီမီဒီယာေတြက အဲဒီလိုမ်ိဳး ေဖာ္ျပတဲ့ဟာက ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ကို သြားၿပီးသက္ေရာက္ေစႏိုင္တယ္ဆိုတာ ရယ္။ ေနာက္တခုကေတာ့ သူတို႔က အဲဒီ့မီဒီယာေတြကို ေကာင္စီအေနနဲ႔ တိုက္တြန္းေပးပါ ဆိုတဲ့အေနနဲ႔ အဲဒီသေဘာမ်ိဳး။ ေနာက္ေနာင္ဆိုရင္ အဲ့ဒီ့သတင္းအခ်က္အလက္ကို တိက်မွန္ကန္ေအာင္ ေရးဖို႔အတြက္ ဒီလိုကိစၥမ်ိဳးေတြမွာ အဲလိုမ်ိဳး သူတို႔က တိုက္တြန္းခိုင္းတဲ့စာမ်ိဳးေပါ့။ တိုင္တယ္ဆိုတဲ့အဆင့္ေတာ့မဟုတ္ဘူး။ တိုင္တယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ အဲဒီ မီဒီယာေတြကို ဖိတ္ေခၚၿပီးေတာ့ ဘယ္လိုေျဖရွင္းႏုိင္မလဲဆိုတဲ့ အဲလိုအခ်က္မ်ိဳး အခုကေတာ့ တိုက္တြန္းတယ္ဆိုတဲ့ဟာမ်ိဳးပဲ ဆိုတဲ့အတြက္ အဲလိုပဲ ေကာင္စီဘက္က အက်ိဳးအေၾကာင္း အသိေပးတဲ့စာရယ္၊ စာထဲမွာေတာ့ တပ္ဘက္ကလည္း ဒီလိုမ်ိဳးသတင္းေတြကို ေျဖၾကားေပးဖို႔ လိုအပ္တယ္ဆိုတဲ့ဟာမ်ိဳး။ အဲဒီဟာက access to information က အျမဲတမ္းရေနဖို႔ အေရးႀကီးတယ္ဆိုတဲ့ဟာမ်ိဳးကိုလည္း အဲဒီစာထဲမွာ က်ေနာ္တို႔လည္းေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ တပ္ဖက္ကိုလည္း က်ေနာ္တို႔တိုက္တြန္းတဲ့ဟာပါ။”

ဒီသီတင္းပတ္ အေစာပုိင္း ရွမ္းျပည္နယ္ ေတာင္ပုိင္းမွာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ တုိက္ပဲြေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္အဖဲြ႔ေတြရဲ႕ ေဖာ္ျပခ်က္ေတြကုိ သတင္းေတြ ေဖာ္ျပရာမွာ၊ VOA နဲ႔ သတင္းဌာနတခ်ဳိ႕က တပ္မေတာ္ တာ၀န္ရွိသူေတြနဲ႔ အတည္ျပဳ ေမးျမန္းမႈေတြ ရွိခဲ့ေပမဲ့ က်န္သတင္းဌာန ၇ ခုကေတာ့ အခ်က္အလက္ မွန္ကန္မႈမရွိတဲ့ သတင္းေတြကုိ တဖက္သတ္ ေဖာ္ျပခဲ့တယ္လုိ႔လည္း တပ္မေတာ္ရဲ႕ ေၾကညာခ်က္က စြပ္စဲြထားတာပါ။

တပ္မေတာ္အေနနဲ႔ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးရဖို႔ ႀကိဳးပမ္းေနခ်ိန္ အထင္အျမင္ လြဲမွားေစႏုိင္တဲ့ မဟုတ္မမွန္ သတင္းထုတ္ျပန္တာေတြ၊ စိစစ္အတည္ျပဳတာေတြ မလုပ္ပဲ မေဖာ္ျပၾကဖုိ႔နဲ႔ ေဖာ္ျပခဲ့မယ္ဆုိရင္ သက္ဆုိင္ရာသတင္းဌာနေတြကုိ ဥပေဒနဲ႔အညီ ေဆာင္ရြက္သြားမယ္လို႔လည္း သတိေပးထားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း သတင္းမီဒီယာေတြ အေနနဲ႔ ျမန္မာစစ္တပ္ တာ၀န္ရွိသူေတြ အပါအ၀င္ အာဏာပုိင္ေတြကုိ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းရာမွာ အခက္အခဲေတြလည္း ရွိေနတာပါ။

သတင္းမီဒီယာေကာင္စီရဲ႕ ေၾကညာခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ တပ္မေတာ္ တာ၀န္ရွိသူေတြရဲ႕ သေဘာထားကုိ သိႏုိင္ဖုိ႔ ဗြီအုိေအက ႀကိဳးစားရာမွာလည္း ဆက္သြယ္ေမးျမန္းလုိ႔ မရခဲ့ပါဘူး။ ဒီအတြက္လည္း တာ၀န္ရွိသူေတြ အေနနဲ႔ သတင္းမီဒီယာေတြနဲ႔ ထိေတြ႔ဆက္ဆံႏုိင္ေအာင္ ဒီထက္ပုိၿပီး ေဆာင္ရြက္ေပးဖုိ႔ လုိေနၿပီလုိ႔လည္း ၀ါရင့္သတင္းသမားတဦးျဖစ္တဲ့ ကိုသီဟေသြးက အၾကံျပဳပါတယ္။

“စိစစ္အတည္ျပဳမႈရိွမရိွဆိုတာ က်ေနာ္တို႔ အတည္ျပဳႏုိင္ေအာင္လို႔ တဖက္ကလည္း အတည္ျပဳႏုိင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြ အခြင့္အေရးေတြေပးထားဖို႔လိုပါတယ္။ အခြင့္အေရးေတြနည္းလမ္းေတြ မေပးထားပဲနဲ႔ စိစစ္ အတည္မျပဳဘူးလို႔ ေျပာလိုမရဘူးဗ်။ ကိုယ့္မီဒီယာဘက္က တခုရိွတာကေလ စိစစ္အတည္ျပဳ ႏုိင္တဲ့နည္းလမ္းေတြကို တတ္ႏိုင္သေရြ႕ ႀကိဳးစားဖို႔ေတာ့ လိုတာေပါ့ဗ်ာ။ ႀကိဳးစားၿပီးကာမွ မရေတာ့မွ က်ေနာ္တို႔ ဒီသတင္းကို နည္းနည္းခ်င့္ခ်ိန္ၿပီးေတာ့ လႊင့္ရမွာေပါ့။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔မီဒီယာမွာလည္း ႏွစ္ဖက္အသံကိုနားေထာင္ၿပီး လႊင့္ရမယ္ဆိုတာ၊ ထုတ္ျပန္ရမယ္ဆိုတာ က်ေနာ္တို႔ ethics မွာရိွၿပီးသား။ တျခမ္းပဲ ၾကားတဲ့အခါမွာ၊ တဖက္ကိုလည္း အတည္မျပဳႏုိင္တဲ့ဆိုတဲ့အခါမွာ ေရးတဲ့အခါမွာလည္း သတိထားၿပီးေရးဖို႔လုိတာေပါ့ေနာ္။ တျခမ္းတည္း ၾကားတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ေရးတဲ့အခါမွာလည္း ထိန္းထိန္းသိမ္းသိမ္းေရးသင့္တာေပါ့။ က်ေနာ္တို႔ဘက္ကလည္း ႀကိဳးပမ္းဖို႔လိုပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ဗ်ာ တပ္မေတာ္ကေျပာတယ္ စိစစ္ၿပီးမလုပ္ဘူးဆိုလို႔ရိွရင္ အေရးယူမယ္ဆိုတာက တခုေလးပါပဲ ဘယ္လိုစိစစ္လို႔ရမလဲဆိုတဲ့နည္းလမ္းကို တပါးတည္ းထုတ္ျပန္ေပးဖို႔လိုတယ္။ အခုမီဒီယာေကာင္စီနဲ႔ ညိႇႏိႈင္းတဲ့အခါမွာ ဒီကိစၥကို ေရွ႕တန္းတင္ၿပီး ညိႇႏိႈင္းႏိုင္မယ္ဆိုရင္ အေျဖရပါလိမ့္မယ္လို႔ထင္ပါတယ္ဗ်။”

မၾကာေသးခင္ကမွ အသစ္ဖဲြ႔လုိက္တဲ့ ျမန္မာသတင္းမီဒီယာေကာင္စီက ပထမဆုံးအႀကိမ္အျဖစ္ ကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္ အပါအ၀င္ တပ္မေတာ္ ထိပ္တန္းအရာရွိေတြနဲ႔ ၿပီးခဲ့တဲ့ သီတင္းပတ္ထဲ ေတြ႔ဆုံခ်ိန္မွာလည္း သတင္းရယူခြင့္နဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါတယ္။ ေဆြးေႏြးမႈေတြအတြင္း ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ဗုိလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး မင္းေအာင္လႈိင္က သတင္းရယူႏုိင္မယ့္ နည္းလမ္းေတြကုိ တုိးတက္ေအာင္ တပ္မေတာ္ဘက္က ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ ကတိျပဳခဲ့ေၾကာင္းလည္း ေဆြးေႏြးပဲြမွာ ပါ၀င္သူေတြက ေျပာဆုိထားၾကပါတယ္။

မဆုမြန္  / ဗြီအိုေအ (ျမန္မာပုိင္း)
https://burmese.voanews.com

Read More

တပ္မေတာ္ႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ သတင္းမ်ားကို စိစစ္အတည္ျပဳခ်က္မရယူဘဲ ထုတ္ျပန္ပါက အေရးယူမည္ဟု တပ္မေတာ္ သတင္းအမွန္ျပန္ၾကားေရးအဖြဲ႔က ထုတ္ျပန္

“တပ္မေတာ္ရဲ႕ အနာဂတ္လုပ္ငန္းေတြနဲ႔ အမ်ားျပည္သူ မသိသင့္ မသိထုိက္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကလြဲၿပီး က်န္ ျဖစ္စဥ္ေတြ ကို သက္ဆုိင္ရာ လံုၿခံဳေရးႏွင့္ နယ္စပ္ေရးရာ၀န္ႀကီးေတြနဲ႔ တုိင္းစစ္ဌာနခ်ဳပ္ေတြက တုိင္းဦးစီးဗိုလ္မွဴးႀကီးေတြထံက သတင္း ရ ယူဖို႔နဲ႔ စိစစ္အတည္ျပဳႏိုင္ေရး ခြင့္ျပဳထားၿပီးျဖစ္ေၾကာင္း တရား၀င္ၫႊန္ၾကား ထားၿပီးျဖစ္ ပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ သတင္းဌာနေတြ အေနနဲ႔ တပ္မေတာ္သတင္းေတြကို သက္ဆုိင္ရာ လံုၿခံဳေရးႏွင့္ နယ္စပ္ေရးရာ၀န္ႀကီးေတြနဲ႔ တုိင္းစစ္ဌာနခ်ဳပ္ေတြက တုိင္းဦးစီး ဗိုလ္မွဴးႀကီးေတြထံ သတင္းစိစစ္အတည္ျပဳတာေတြ ျပဳလုပ္ၿပီးမွသာ ျပည္သူကို အမွန္အတိုင္း တင္ျပႏုိင္ေရး ေဆာင္ရြက္ဖို႔ လို အပ္ေၾကာင္း၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးရရွိဖို႔ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြအေပၚ အထင္အျမင္လြဲမွားေစမယ့္ မဟုတ္မမွန္ သတင္းထုတ္ျပန္မႈ ေတြကို မျပဳလုပ္ၾကဖို႔ လိုအပ္ေၾကာင္းနဲ႔ တပ္မေတာ္သတင္းေတြကို စိစစ္အတည္ျပဳတာမရွိဘဲ ဆက္လက္ ထုတ္ျပန္လာပါက သက္ဆိုင္ ရာသတင္းဌာနေတြကို ဥပေဒနဲ႔အညီေဆာင္ရြက္သြားမယ္”

Read More

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် သတင်းမီဒီယာ နှိပ်ကွပ်သူများ ဆုချိတ်

CPJ က ဖော်ပြသော သတင်းမီဒီယာ နှိပ်ကွပ်သူများ

နယူးယောက်အခြေစိုက် သတင်းသမားများ အကာအကွယ်ပေးရေးကော်မတီ (CPJ) က နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား သတင်းမီဒီယာ နှိပ်ကွပ်သူများဆု စာရင်းတွင် အခြားကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်များဖြစ်သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၊ တူရကီ သမ္မတ၊ တရုတ်သမ္မတ တို့နှင့်အတူ ယှဉ်တွဲ ထည့်သွင်း ဖော်ပြလိုက်သည်။

ယင်းဆုစာရင်းသည် အမေရိကန်သမ္မတဒေါ်နယ်ထရမ့်က တွီတာလူမှုကွန်ရက်ပေါ်တွင် “တနှစ်တာအတွင်း မသမာမ ှုအရှိဆုံးနှင့် အကျင့်ပျက်ဆုံး မီဒီယာဆု” ဟု ရေးသားခဲ့ခြင်းအပေါ် CPJ က တုံ့ပြန်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်များသည် ၎င်းတို့ သွားနေသည့် လမ်းကြောင်းပေါ်မှ သွေဖီကာ မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်ကို ပံ့ပိုးနေသည့် စာနယ်ဇင်းနှင့်နှုန်းစံများ ပြိုလဲစေရန် တိုက်ခိုက်နေကြသည်ဟု CPJ ကြေညာချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

နယူးယောက်အခြေစိုက် ဥပဒေအကျိုးဆောင်များအဖွဲ့က ရွေးချယ်လိုက်သည့် ဆုငါးမျိုးမှာ အရေခွံ အပါးဆုံး၊ စာနယ်ဇင်းကို ဆန့်ကျင်ရန် အကြမ်းဖက်တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေများကို အလွန်အကျွံ အသုံးအပြုဆုံး၊ မီဒီယာကို အတင်းကျပ်ဆုံး ချုပ်ကိုင်နိုင်မှု၊ စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့် အကြီးမားဆုံး နောက်ကြောင်းပြန် ကျရှုံးသူနှင့် ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့်ကို ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်ရာ၌ အလုံးစုံ အောင်မြင်မှုဆုများ ဖြစ်သည်။

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို  စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့် အကြီးမားဆုံး နောက်ကြောင်းပြန် ကျရှုံးသူအဖြစ်  သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အောက်ဖော်ပြချက်သည် CPJ ၏ ဆုစာရင်း ကြေညာချက်ဖြစ်သည်။



အရေခွံအပါးဆုံးဆု


ပထမ ။ ။ တူရကီ သမ္မတ Recep Tayyip Erdoğan

တူရကီ အာဏာပိုင်များက ဂျာနယ်လစ်များ သတင်းဌာနများ နှင့် ဆိုရှယ်မီဒီယာ သုံးစွဲသူများကို သမ္မတ Erdoğan နှင့် အ ခြား တူရကီခေါင်းဆောင်များကို စော်ကားပုတ်ခတ်မှု၊ တူရကီ နိုင်ငံကို စော်ကားပုတ်ခတ်မှုများဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် အရေးယူခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွင်းတွင် တူရကီနိုင်ငံ တရားစီရင်ရေး စနစ်သည် သမ္မတကို စော်ကားမှု သို့မဟုတ် တူရကီ နိုင်ငံ၊ တူရကီ သမ္မတနိုင်ငံ၊ ပါလီမန်၊ အစိုးရ သို့မဟုတ် တူရကီတရားစီရင်ရေး အဖွဲ့အစည်းများကို စော်ကားသည့် အမှု ပေါင်း ၄၆၁၉၃ မှုကို ကိုင်တွယ်ခဲ့ရသည်ဟု Cumhuriyet သတင်းစာက တရားရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ ရရှိသော အချက်အလက် များကို ကိုးကား၍ ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။

ဒုတိယ။ ။ အမေရိကန် သမ္မတဒေါ်နယ်ထရမ့်

ဒီယာများတွင် သူ့အပေါ် ဝေဖန်ရေးသားမှုများကို တုန့်ပြန်သည့် အနေဖြင့် ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အသ ရေဖျက်မှု ဥပဒေများကို အသုံးပြုနိုင်အောင် ပြုလုပ်၍ သတင်းဌာနများကို တရားစွဲဆိုသွားမည် ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့၏ ရုပ်သံလွှင့် လိုင်စင်များကို ပြန်လည်သုံးသပ်မည် ဖြစ်ကြောင်း ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ သူက သတင်းဌာနများ နှင့် ဂျာနယ် လစ်များကို Twitter နှင့် မိန့်ခွန်းများတွင် တိုက်ခိုက်မှုများ ပုံမှန်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ၎င်း တို့ကို တန်ဖိုးမရှိသူများ၊ ကျရှုံးသူများ သို့ မဟုတ် အမှိုက်သရိုက်များ အဖြစ်ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် သူ့ကို သမ္မတလောင်းအဖြစ် ကျေညာခဲ့သည့် အချိန် မှ စ၍ ဒေါ်နယ်ထရန့်က Twitter တွင် စာနယ်ဇင်းအပေါ် ဝေဖန်တိုက်ခိုက်သည့် ပို့စ် ၁၀၀၀ ခန့်တင်ခဲ့သည်။ CPJ ၏ သုတေ သန များအရ လူသိများသူများနှင့် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များအပေါ် မီဒီယာ၌ ဝေဖန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်သည့် အချိန် တွင် သူတို့က ကိုယ်တိုင်စိစစ်တည်းဖြတ်ခြင်းကို အားပေးကြသည်။ ဂျာနယ်လစ်များကို မလိုအပ်သည့် စွန့်စားရမှုများရှိ ကြောင်းပြသကြသည်။

စာနယ်ဇင်းကို ဆန့်ကျင်ရန် အကြမ်းဖက်တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေများကို အလွန်အကျွံ အသုံးအပြုဆုံးဆု


ပထမ။ ။ တူရကီ သမ္မတ Recep Tayyip Erdoğan

တူရကီနိုင်ငံသည် ဂျာနယ်လစ်များကို ထောင်ချရာတွင် ကမ္ဘာပေါ်၌ အဆိုးဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ CPJ က နောက်ဆုံး စစ် တမ်း ကောက်ယူခဲ့သည့် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့ အထိ အနည်းဆုံး ၇၃ ယောက် အကျဉ်းထောင် အတွင်းတွင် ရှိနေသည်။ တူရကီနိုင်ငံတွင် သူတို့အလုပ်သူတို့ လုပ်နေသည့် ဂျာနယ်လစ်တိုင်းသည် နိုင်ငံတော်ကို ဆန့်ကျင်သည့် ရာဇဝတ်မှုများ ဖြင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးခံနေရသူများ သို့မဟုတ် အရေးယူခံထားရသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အမှုအများစုမှာ အကြမ်းဖက် အဖွဲ့ အစည်းဟု သံသယရှိခြင်းခံရသည့် အဖွဲ့အစည်းတခု ခု ကို ကူညီခြင်း သို့မဟုတ် ဝါဒ ဖြန့်ချီပေးခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်နေကြသည်။

Egyptian President Abdel Fattah al-Sisi attends a military ceremony at the Hotel des Invalides in Paris on October 24, 2017. / AFP PHOTO / POOL / CHARLES PLATIAU
ဒုတိယ။ ။ အီဂျစ် သမ္မတ Abdel Fattah el-Sisi

CPJ က နောက်ဆုံး အကျဉ်းထောင် စစ်တမ်းကောက်ယူသည့် အချိန်တွင် အီဂျစ် နိုင်ငံ၌ ဂျာနယ်လစ် အနည်းဆုံး ၂၀ ဦး ဖမ်းဆီး ထောင်ချခြင်းခံထားရသည်။ ၎င်းတို့ထဲမှ ၁၈ဦးမှာ အကြမ်းဖက်ဝါဒကို ကူညီခြင်း သို့မဟုတ် လှုံ့ဆော်ခြင်း သို့မ ဟုတ် တားမြစ်ထားသည့် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပတ်သက်နေခြင်းတို့ ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတော်ကို ဆန့်ကျင်သည့် ရာဇဝတ်မှု များဖြင့် တရားစွဲဆိုခံထားရသူများ သို့မဟုတ် စီရင်ချက် ချမှတ်ခံထားရသူများ ဖြစ်ကြသည်။

၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် အီဂျစ် အစိုးရက အကြမ်းဖက်တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေ သစ်တခုပြဌာန်းလိုက်သည်။ အဆိုပါ ဥပဒေအရ အာဏာပိုင်များက ဂျာနယ်လစ်များကို အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ပတ်သက်နေသော စောင့်ကြည့်စာရင်း တွင် ထည့်သွင်းနိုင်ပြီး ဂျာနယ်လစ်များ၏ ငွေကြေးနှင့် အခြားအခွင့်အရေးများကို ကန့်သတ်ထိန်းချုပ်နိုင်သောကြောင့် စာနယ် ဇင်း အပေါ်နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်ဖြိုခွဲမှု ဖြစ်ကြောင်း သတင်းဖော်ပြချက်များ အရသိရသည်။

မီဒီယာကို အတင်းကျပ်ဆုံး ချုပ်ကိုင်နိုင်မှုဆု


ပထမ။ ။ တရုတ် သမ္မတ ရှီကျင်ဖျင့်

ရှီကျင်ဖျင့်၏ တင်းမာသော ထိန်းချုပ်မှုတိုးလာနေသည့် တရုတ် အစိုးရက သတင်းမီဒီယာများကို သူတို့လိုအပ်ချက်နှင့် အညီ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ရန် အစဉ်အလာအတိုင်းရှိခဲ့သော စိစစ်ရေးနှင့် အင်တာနက် ထိန်းချုပ်မှုတို့ကို ပေါင်းစပ် အသုံးပြု သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် စာနယ်ဇင်းသမားများကို ထောင်ချရာတွင် ကမ္ဘာပေါ်၌ အဆိုးဆုံးနိုင်ငံများထဲတွင် တခုအဖြစ် ဆက်လက်ပါဝင်နေခဲ့ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဂျာနယ်လစ် အနည်းဆုံး ၄၁ ဦး အကျဉ်းထောင်ထဲတွင် ရှိနေသည့် အတွက် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယ အဆိုးဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။ အစဉ်အလာ သမရိုးကျ မီဒီယာကို အစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားသည်။ အကယ်၍ စာနယ်ဇင်းသမားများသည် သူတို့၏ သတင်းဌာနတွင် သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင် ဘလော့ဂ်များတွင် စိစစ်ရေးစနစ် ၏ သတ်မှတ်ချက်များကို ကျော်လွန်မိခဲ့ပါက အလုပ်ပြုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ခရီးသွားလာခွင့်တားမြစ်ပိတ်ပင်ခံရခြင်းများ ကြုံ တွေ့ရနိုင်သည့် အန္တရယ်ရှိနေသည်။ သတင်းထောက်များ၏ သတင်းရင်းမြစ်များ နှင့် နိုင်ငံတကာ ဂျာနယ်လစ်များမှာ လည်း ဖိနှိပ် ကန့်သတ်မှုများ ရင်ဆိုင်ကြရသည်။ ကြီးမားကျယ်ပြန့်သည့် Firewall၊ လူသားဖြင့် သို့မဟုတ် အလိုအ လျောက် စနစ်ဖြင့် စိစစ်ဖြတ်တောက်သည့် စနစ်နှင့် နည်းပညာကုမ္ပဏီများကို ဖိအားပေး အကျပ်ကိုင်ခြင်းတို့ အပါ အဝင် အင်တာနက်ကို ထိန်းချုပ်မှုများ ရှိနေသည်။

ဒုတိယ။ ။ ရုရှား သမ္မတ ဗလာဒီမာ ပူတင်

ပူတင်၏ လက်အောက်တွင် ဂျာနယ်လစ်များကို အကြမ်းဖက်ခြင်း သို့မဟုတ် ထောင်ချခြင်း စသည့် ခြိမ်းခြောက်မှုများ နှင့် အခြားသော ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုများ ကြုံတွေ့ရသဖြင့် လွတ်လပ်သော သတင်းမီဒီယာက လုံးဝနီးပါး ဖယ်ရှားခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ရု ရှား အစိုးရက VOA နှင့် Radio Free Europe/Radio Liberty အပါအဝင် နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများကို နိုင်ငံခြား အေးဂျင့်များ အဖြစ် မှတ်ပုံတင်ရန် မကြာသေးမီက အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်၏ အလားတူ လုပ်ရပ်ကို တုန့်ပြန် သည့် အနေဖြင့် ဖြစ်သည်။ ပါလီမန်အတွင်းသို့ (နိုင်ငံခြားသတင်းဌာနများမှ) ဂျာနယ်လစ်များ ဝင်ရောက်ခြင်းကိုလည်း ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ရုရှား အာဏာပိုင်များက အင်တာနက် စိစစ်ဖြတ်တောက်ရေးတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပုံစံကို အတူယူ၍ အောင်မြင်မှု ရရှိအောင်ကြိုးစားနေသည်။

(ဤ ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် မြောက်ကိုရီးယားနှင့် အီရီထရီယာ ကဲ့သို့သော လွတ်လပ်သည့် သတင်းမီဒီယာ မရှိသော နိုင် ငံများ မပါဝင်ပါ။)

စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့် အကြီးမားဆုံး နောက်ကြောင်းပြန် ကျရှုံးသူဆု


ပထမ။ ။ မြန်မာ အစိုးရ နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်

၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် CPJ က မြန်မာနိုင်ငံကို ကမ္ဘာပေါ်၌ နဝမမြောက် အဆိုးဝါးဆုံး စိစစ်ရေး ရှိသည့် နိုင်ငံ အဖြစ်စာရင်း သွင်း ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ပါတီ အာဏာ ရရှိလာခဲ့ပြီးနောက် ထောင်အတွင်းမှ ဂျာနယ်လစ် ၅ ဦးကို လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး မီဒီယာ လွတ်လပ်ခွင့် မြင့်မားရေး မျှော်လင့်ချက်များ မြင့်တက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း စာနယ်ဇင်းကို ကာလရှည်ကြာစွာ ဖိနှိပ်ကန့် သတ်ခဲ့သည့် ဥပဒေအများစုက ဆက်လက်၍ ရှိနေသည်။ ဂျာနယ်လစ်များလည်း ဆက်လက်၍ ထောင်ချခံနေရသည်။ ကုလသမဂ္ဂက လူမျိုးဖြုတ် ရှင်းလင်းခြင်း စံနမူနာ အဖြစ် အမည် တပ်ခဲ့သော ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှ ပဋိပက္ခနှင့် ပတ်သက်၍ သတင်းရယူရန် ကြိုးစားခဲ့သည့် ဂျာနယ်လစ်များကို အာဏာပိုင်များက တားဆီး ပိတ်ပင်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပဋိပက္ခကို သတင်းရယူ နေသော ရိုက်တာ သတင်းဌာနမှ သတင်းထောက် ၂ ဦးကို နိုင်ငံတော် လျှို့ဝှက်ချက်ဥပဒေကို ချိုးဖောက်မှုဖြင့် ဖမ်းဆီး ခဲ့ ပြီး သူတို့၏ ရှေ့နေများ၊ မိသားစုများနှင့် တွေ့ဆုံခွင့် မပေးမီ ၂ ပတ်ကြာ အဆက်အသွယ်ဖြတ် ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ အကယ်၍ ပြစ်မှုထင်ရှားပါက သူတို့ ၂ ဦးသည် ထောင်ဒဏ် ၁၄ နှစ် အထိ ကျခံရနိုင်သည်ဟု ရိုက်တာ သတင်းဌာနက  ဆိုသည်။

ဒုတိယ။ ။ ပိုလန် သမ္မတ Andrzej Duda

သမ္မတ Andrzej Duda ၏ လက်အောက်တွင် Law and Justice ပါတီက ဦးဆောင်သည့် ရှေးရိုးစွဲ အမျိုးသားရေး ဝါဒီ အစိုးရက ပိုလန်နိုင်ငံ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို သိသိသာသာပြောင်းလဲ ပစ်ခဲ့သည်။ ပိုလန်နိုင်ငံသည် ကွန်မြူနစ်ဝါဒမှသည် ဥရော ပ သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်အထိ ငြိမ်းချမ်းစွာပြောင်းလဲခဲ့သော ခရီးစဉ်ကြောင့် ဒီမိုကရေစီ၏ သင်္ကေတ တခု အဖြစ် ကာလကြာရှည်စွာရပ်တည်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သော မီဒီယာက အဆိုပါ အသွင်ကူးပြောင်းရေး အတွက် ပင်မ ထောက်တိုင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ လတ်တလောတွင် အစိုးရက အများပြည်သူအတွက် မီဒီယာ အပေါ်တိုက်ရိုက် ထိန်း ချုပ်မှုကို ရယူလိုက်ပြီး သတင်းဌာနများမှ နိုင်ငံခြားသား ပိုင်ရှင်များက သူတို့၏ ရှယ်ယာအများစု ပိုင်ဆိုင်မှုကို စွန့်လွှတ်ရန် ဖိအားပေးသည့် အ နေဖြင့် ဥပဒေအပြောင်းအလဲများ ပြုလုပ်မည်ဟု ကျေညာခဲ့ကြောင်း သတင်းများအဆိုအရသိရသည်။ အတိုက်အခံ လို လားသည့် သတင်းဌာနများသို့ အစိုးရရုံးများမှ ငွေကြေးပေးခြင်းကို ပယ်ဖျက်လိုက်ချိန်တွင် အစိုးရပိုင် ကုမ္ပဏီများ၏ ကြော်ငြာခငွေကြေးများက အစိုးရထောက်ခံသည့် သတင်းဌာနများသို့ ကူးပြောင်းရောက်ရှိသွားကြကြောင်း အမေရိကန် မှ မီဒီယာလေ့လာစောင့်ကြည့် လေ့လာရေး အဖွဲ့ဖြစ်သည့် Freedom House က ပြောသည်။ ဒီဇင်ဘာလအတွင်းတွင် ပို လန် နိုင်ငံ၏ မီဒီယာ အာဏာပိုင်အဖွဲ့က ၂၀၁၆ ခုနှစ်က ပါလီမန်အတွင်းမှ ဆန္ဒပြပွဲများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် သတင်းများကို ထုတ်လွှင့်ခဲ့သော ပိုလန်ထိပ်တန်း သတင်းဌာနတခု ဖြစ်သည့် TVN24 ကို ပိုလန်ငွေ zloty ၁.၅ သန်း( အမေရိကန် ဒေါ် လာ ၄၁၅၀၀၀) ဒဏ်ရိုက်ခဲ့ကြောင်း သတင်းများတွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီး အစိုးရက စာနယ်ဇင်းသမားများကို ကိုယ်တိုင် စိစစ်ဖြတ် တောက်မှုများပြုလုပ်ရေးအတွက် သတိပေးရန် ကြိုးစားနေသည်ဟု အဆိုပါ သတင်းများက ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ တရားစီရင် ရေး စနစ်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် အစိုးရ၏ တပြိုင်နက်တည်း လုပ်ဆောင်မှုများကြောင့် ဒီဇင်ဘာလအတွင်းတွင် ဥရောပ သမဂ္ဂက ဥရောပသမဂ္ဂအဖွ့ဲတွင် ပိုလန်နိုင်ငံ၏ မဲပေးခွင့်ကို ဆိုင်းငံ့ထားရန် ရည်ရွယ်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်တခုကို ရုတ်တ ရက် အကောင်အထည်ဖော်ရန် ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။

ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့်ကို ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်ရာ၌ အလုံးစုံ အောင်မြင်မှုဆု


ပထမ။ ။ အမေရိကန် သမ္မတဒေါ်နယ်ထရမ့်

အမေရိကန် နိုင်ငံသည် အခြေခံဥပဒေကို ပထမဆုံး ပြုလုပ်ရာတွင် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ကို ကာကွယ်ပေးခဲ့ခြင်း နှင့် အတူ ကမ္ဘာတလွှားတွင် လွတ်လပ်သော သတင်းမီဒီယာ နှင့် ပတ်သက်၍ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြအနေဖြင့် ကာလ ကြာ ရှည် စွာ ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ယခင် အမေရိကန်သမ္မတများက  စာနယ်ဇင်း အပေါ်တွင် ဝေဖန်ပြောဆိုမှုပြုလုပ်ခြင်း များ အတိုင်း အတာ တစုံတရာအထိ ရှိခဲ့သော်လည်း သူတို့က ဒီမိုကရေစီတွင် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ် မှု ၏ မရှိမဖြစ်အခန်းကဏ္ဍကို ထိန်းသိမ်းထောက်ခံရန် ပြည်တွင်းတွင်ရော ပြည်ပတွင်ပါ အခိုင်အမာကတိပြုပြောကြားခဲ့ကြသည်။

ဒေါ်နယ်ထရမ့်က သူတို့နှင့် ဆန့်ကျင်စွာဖြင့် ပြည်တွင်းသတင်းဌာနများကို အစဉ်အမြဲထိုးနှက် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ် ခဲ့ သလို စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ကို လူသိရှင်ကြားမြှင့်တင်ထောက်ခံရန် ရှီကျင်ဖျင့်၊ Recep Tayyip Erdoğan နှင့် Abdel Fattah el-Sisi တို့ကဲ့သို့သော ဖိနှိပ်သည့် ခေါင်းဆောင်များကဲ့သို့ပင် ညင်းဆန်ခဲ့သည်။ တရုတ်၊ ဆီးရီးုယား နှင့် ရုရှားမှ အာဏာပိုင်များက ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ “သတင်း အတုအယောင်များ” ဆိုသည့် ဝိသေသပုဒ် ကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြ စသည်။ သူ၏ စာနယ်ဇင်းများ အပေါ် နှုတ်အားဖြင့် တိုက်ခိုက်မှု အနည်းဆုံးတခုကို Recep Tayyip Erdoğan က ချီး ကျူး ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။ ဒေါ်နယ်ထရမ့် အစိုးရလက်အောက်တွင် တရားရေးဌာနက ဂျာနယ်လစ်များ၏ သတင်းရင်းမြစ်များကို ကာ ကွယ်ပေးရန် ရည်ရွယ်သော လမ်းညွှန်ချက်များကို လိုက်နာရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားရေးဌာနက လွတ်လပ်စွာ ပြော ဆိုခွင့်တွင် နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းများနှင့် အညီဖြစ်စေရန် ကူညီနေသော နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများအတွက် ဘဏ္ဍာငွေ ထောက်ပံ့ခြင်းကို ဖြတ်တောက်ရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နှင့် အခြား အနောက်တိုင်းအင်အားကြီးနိုင်ငံများမှ ခေါင်းဆောင်များက စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် အခြေအနေပိုမိုကောင်းမွန်ရေးအတွက် ကမ္ဘာပေါ်မှ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုအများ ဆုံးခေါင်းဆောင်များကို ဖိအားပေးရန် ပျက်ကွက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စာနယ်ဇင်းသမားများ ကို ဖမ်းဆီး ထောင် ချမှု စံချိန်တင် မြင့်တက်လာခဲ့ရသည်။

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.
Topics: CPJ, ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်, သတင်းမီဒီယာ

Read More

႐ိုက္တာ သတင္းေထာက္ ကိုဝလုံးနဲ႔ ကိုေက်ာ္စိုးဦးတို႔ TIME မဂၢဇင္းရဲ႕ Person of the Year ေ႐ြးခ်ယ္ခံရ

၂၀၁၈ ခုႏွစ္ အတြက္ တိုင္းမ္ မဂၢဇင္းက ေ႐ြးတဲ့ အထင္းရွားဆုံး ပုဂၢိဳလ္က သတင္းေထာက္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္

သတင္းမီဒီယာ အလုပ္ လုပ္ရင္း ေထာင္ထဲ ေရာက္သြား ခဲ့ၾကတဲ့ သတင္းေထာက္ေတြ၊ အသက္ေတာင္ ေပးဆပ္လိုက္ရတဲ့ သတင္းေထာက္ေတြကို အခုႏွစ္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္အတြက္ တိုင္းမ္ မဂၢဇင္းႀကီးက Person of the Year 2018 အျဖစ္ ေ႐ြးခ်ယ္လိုက္ပါတယ္။

ဒီဇင္ဘာလ ၁၁ ရက္ေန႔က ထုတ္ျပန္လိုက္တဲ့ အခုႏွစ္အတြက္ အသိအမွတ္ျပဳထိုက္တဲ့ အထင္ရွားဆုံးပုဂၢိဳလ္ အမည္စာရင္းမွာပါတဲ့ ကမာၻတစ္ဝန္းက သတင္းေထာက္ေတြထဲမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အက်ဥ္းက်ေနတဲ့ ႐ိုက္တာ သတင္းေထာက္ ကိုဝလုံးနဲ႔ ကိုေက်ာ္စိုးဦးတို႔လည္း ပါဝင္ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ တူရကီက ေဆာ္ဒီအာေရဗ် သံ႐ုံးမွာ သတ္ျဖတ္ခံခဲ့ရတဲ့ ဂ်မားဟာေရွာ့ဂ်ီ၊ ဖိလစ္ပိုင္က အမ်ိဳးသမီးသတင္းေထာက္ မာရီယာ ရက္ဆာနဲ႔ Capital Gazette of Annapolis သတင္းဌာနတို႔လည္း တိုင္းမ္ မဂၢဇင္းႀကီးက ေ႐ြးခ်ယ္တဲ့ စာရင္းထဲမွာ ပါဝင္ၾက ပါတယ္။

ဒီသတင္းသမားေတြဟာ ႀကီးမားတဲ့ အမွန္တရားအတြက္ ႀကီးမားတဲ့ အႏၲရာယ္ေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ခဲ့ရတယ္၊ သတင္းအခ်က္အလက္ရဖို႔ နဲ႔ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုႏိုင္ဖို႔ ႀကိဳးပမ္းခဲ့တယ္လို႔ တိုင္းမ္ မဂၢဇင္းက ေဖာ္ျပပါတယ္။

ကိုဝလုံးနဲ႔ ကိုေက်ာ္စိုးဦးတို႔ အဖမ္းခံထားရတာ တစ္ႏွစ္ျပည့္ၿပီ

ကိုဝလုံးနဲ႔ ကိုေက်ာ္စိုးဦး

တိုင္းမ္ မဂၢဇင္းႀကီးရဲ႕ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ အတြက္ အထင္ရွားဆုံးပုဂၢိဳလ္ စာရင္းဝင္ ျမန္မာ သတင္းေထာက္ ႏွစ္ေယာက္ကေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္ လွ်ိဳဝွက္ခ်က္ အက္ဥပေဒ ခ်ိဳးေဖာက္မႈနဲ႔ တရားစြဲခံရၿပီးေနာက္ ေထာင္ ၇ ႏွစ္စီ ခ်မွတ္ခံထားၾကရပါတယ္။

သတင္းေထာက္ေတြဟာ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္က ရခိုင္ျပည္နယ္ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္ အင္းဒင္႐ြာက ႐ြာသား ၁၀ ဦးကို လုံၿခဳံေရး တပ္ဖြဲ႕ဝင္ေတြက သတ္ျဖတ္မႈကို စုံစမ္း ေဖာ္ထုတ္ဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့သူေတြ ျဖစ္တယ္လို႔ ႐ိုက္တာသတင္းဌာနဘက္က ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ စုံစမ္းေဖာ္ထုတ္ သတင္းတင္ျပမႈေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာ သတင္းမီဒီယာဆိုင္ရာ ဆုေတြလည္း ရခဲ့ၾကပါတယ္။

၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၁၂ ရက္ေန႔က ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မွာ သူတို႔ကို ရဲအရာရွိ ႏွစ္ေယာက္က လွ်ိဳ႕ဝွက္ စာ႐ြက္စာတမ္းေတြ ေပးအပ္ဖို႔ ခ်ိန္းဆိုစဥ္မွာ ဖမ္းဆီးခံခဲ့ရတာ ျဖစ္ၿပီး အခုဆို တစ္ႏွစ္ တင္းတင္းျပည့္ပါၿပီ။

သတင္းေထာက္ ႏွစ္ေယာက္ကေတာ့ သတင္းေရးသားတင္ျပဖို႔ အခ်က္အလက္ စုေဆာင္းတာသာ ျဖစ္ၿပီး သူတို႔မွာ အျပစ္မရွိေၾကာင္း ျငင္းဆိုၾကပါတယ္။

PERSON OF THE YEAR 2018 အတြက္ တိုင္းမ္မဂၢဇင္းက မ်က္ႏွာဖုံး ၄ ခုနဲ႔ ထူးထူးျခားျခား ထုတ္လိုက္ပါတယ္

ဥပေဒ နဲ႔ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္

႐ိုက္တာ သတင္းေထာက္ေတြရဲ႕ အမႈကို ျမန္မာ ႏိုင္ငံရဲ႕ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေရးသားခြင့္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စမ္းသပ္မႈ အျဖစ္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ရႈျမင္ၾကပါတယ္။

လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ ဒီမိုကေရစီ မီးရႈးတန္ေဆာင္အျဖစ္ တစ္ခ်ိန္တုန္းက ႏိုင္ငံတကာကေန သတ္မွတ္ခံခဲ့ရတဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဟာလည္း ဒီအမႈမွာ သူ႔အစိုးရရဲ႕ ကိုင္တြယ္ပုံနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ ေဝဖန္မႈေတြ ခံရပါတယ္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဘက္ကေတာ့ ဒီအမႈမွာ သတင္းေထာက္ေတြဟာ ဥပေဒခ်ိဳးေဖာက္လို႔ အေရးယူခံရတာျဖစ္ၿပီး လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္နဲ႔ မသက္ဆိုင္ေၾကာင္း၊ ဒီစီရင္မႈကို မေက်နပ္ရင္ အယူခံဝင္ႏိုင္ေၾကာင္း ေျပာခဲ့ပါတယ္။

BBC Burmese
https://www.bbc.com/burmese

Read More

မီဒီယာသမားမ်ားသို့ ေမးခြန္းမ်ား

...............................................
ေနပူေတာ္ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပဲြမွာ
ပေထြးေတာ္ ကာပုတက္ဖို့ပ်က္ကြက္ခဲ့တဲ့အေၾကာင္း
သတင္းေရးဖူးလား။
😀

ကိုယ့္ကိုကိုယ္ေဖာ္မသူေတာ္ဆိုတဲ့
စရိတ္ၿငိမ္းေထာက္ခံပဲြေတြအေၾကာင္း
ေဝဖန္ခဲ့ဘူးလား။
😀
ႏိုင္ငံေတာ္လိ်ဳ႕ဝွက္ခ်က္နဲ႔ အျပစ္ေပးခံရတဲ့
ဘဝတူသတင္းသမားေတြအတြက္
ေထာက္ခံကူညီခဲ့ဘူးလား။:
😀
ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္
ျပည္တြင္းစစ္တရားခံ ငပြႀကီးကို
ျပစ္တင္ေဝဖန္ဘူးရဲ႕လား ။: 😀
သာ/ထြန္း/ျပန္႔ အတြက္
ပါရာဇိတက်မယ့္ သဃၤန္းဝတ္ေတြအေၾကာင္း
ေဆာင္းပါးေရးဘူးသလား။ 😀
တိုင္းရင္းသားေဒသေတြက
စစ္ေဘးေ႐ွာင္ေတြအတြက္
စာနာေထာက္ထားဘူးလား။ 😀
ငါးေလာင္းၿပိဳင္အစ
ဦးကိုနီ၊ အလယ္
ေလးေလာင္းၿပိဳင္အဆံုး
ဆန္းၾကယ္ေသာ လူသတ္မႈေတြအတြက္
ထင္ျမင္ခ်က္ေပးရဲလား။
😀
ၿဖိဳးကိုကိုတင့္ဆန္းနဲ႔ စိုးထြန္း႐ွိန္အမႈမွာ
အမွန္တရားအတြက္ ေဖာ္ထုတ္ရဲလား ။ 😀
ျမန္မာျပည္ဓားလြယ္ခုတ္ပိုက္လိုင္းနဲ႔
ျမစ္ဆံုအစတရားခံေတြအေၾကာင္း
ေရဆံုးေရဖ်ားလိုက္ဘူးးလား၊
အညာရဲ႕အသည္းႏွလံုး
ေၾကးစင္ လက္ပေတာင္း စပၸါယ္ေတာင္ရဲ႕
သခၤါရကို ခေရေစ့တြင္းက်ေဖာ္ျပဘူးလား ။
😀
ေျဖရွင္းေနရဆဲ
လက္႐ွိအသိမ္းဆည္းခံေျမယာျပသနာရဲ႕
တရားခံအစစ္ကို လက္ညိဳးထိုးျပစ္တင္ဘူးလား ၊
😀
ၾကားျဖတ္မွာ ယုတၱိယုတၱာကင္းတဲ့ု
ျကိုတင္မဲေတြအေၾကာင္း
သတင္းေဖာ္ျပဘူးသလား။
😀
ေနာက္ဆံုး....
ကုန္ကုန္ေျပာရရင္
လက္႐ွိႏိုင္ငံေရးျပသနာ အရင္းအျမစ္ျဖစ္တဲ့
2008 ေျခအုကို ပယ္ဖ်က္ဖို႔
ကေလာင္အားကိုးနဲ႔ တိုက္တြန္းေဆာ္ျသဘူးရဲ႕လား။
ဆန္႔က်င္ေတာ္လွန္ရဲပါ့မလားးး.
Kyaw Soe Moe

• သတင္းစာဆရာေတြ ဥပေဒ အထက္မွာရွိသူ အခြင့္ထူးခံေတြ မဟုတ္ဟု NLD အစိုးရေျပာၿပီ
• မီဒီယာျပားျပီ (မြန္မြန္ျမတ္)
• မီဒီယာေကာင္စီ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ အမ်ိဳးသမီး ၄ေယာက္သာ ပါ၀င္
• ကၽြန္ေတာ္ သူလိုလူမ်ဳိးကို သိခြင့္ရခဲ့တယ္

Read More

မီဒီယာျပားျပီ (မြန္မြန္ျမတ္)

 မိုဘိုင္းဖုန္းနဲ႔ ဆိုရွယ္မီဒီယာဆိုတာ လူတိုင္းရဲ့ ကိုယ္ပိုင္သတင္းစာတိုက္ ျဖစ္လာၾကတယ္

ဒစ္ဂ်စ္တယ္ေခတ္မွာ သတင္းေတြ အြန္လိုင္းေပၚကေန အခ်ိန္နဲ႔ တေျပးညီျဖစ္လာသလို ဆိုရွယ္မီဒီယာ ပလက္ေဖာင္း က်ယ္ျပန႔္ျဖစ္ထြန္းလာတဲ့အတြက္ သတင္းစာတိုက္ဟာလည္း စာဖတ္သူနဲ႔ ၾကမ္းတေျပးတည္း ျဖစ္သြားတယ္။ ဆိုရွယ္မီဒီယာမွာ အားလုံးဟာ တေျပးညီ တတန္းစားတည္း ဆက္ဆံေရးကို ေပးထားတယ္။
ေရွးရိုးထုံးစံ သတင္းကို သတင္းသမားက လိုက္၊ အယ္ဒီတာက တည္းျဖတ္ၿပီး နည္းပညာဌာနက ျဖန႔္ခ်ိၿပီး ပရိသတ္ဆီေရာက္တဲ့ေခတ္ကေန လူတိုင္းက သတင္းျဖန႔္ခ်ိနိုင္တဲ့ သတင္းရင္းျမစ္ေတြ ျဖစ္လာၿပီး အျပန္အလွန္ ယွက္ႏြယ္ ေပါင္းစပ္ျဖစ္ထြန္းေနၾကတဲ့ ဆိုရွယ္မီဒီယာေခတ္ ေျပာင္းသြားခဲ့ပါၿပီ။ အထက္ေအာက္ ဆက္သြယ္ေရး ပုံစံကေန ပုခုံးခ်င္းတိုက္ ဆက္သြယ္ေရးပုံစံကို ေရာက္လာၾကတယ္။ ကမၻာျပားသလိုပဲ မီဒီယာဟာလည္း ျပားသြားတယ္။

ပုံႏွိပ္ေခတ္ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားေခတ္က မီဒီယာဆိုတာ သတင္းစာတို႔ တီဗီတို႔စတဲ့ မီဒီယမ္ေတြက တဆင့္ လူထုနဲ႔ ဆက္သြယ္ၾကတယ္။ အခုကေတာ့ လူထုလက္ဖဝါးထဲက မိုဘိုင္းဖုန္းေတြေပၚက ဆိုရွယ္မီဒီယာ အပလီေကးရွင္းေတြက မီဒီယမ္ျဖစ္လာၾကတယ္။ ဆိုရွယ္မီဒီယာဆိုတာ လူတိုင္းရဲ့ ကိုယ္ပိုင္မီဒီယာ ျဖစ္လာၾကတယ္။

လူထုဆက္သြယ္ေရး မီဒီယမ္တခု ျဖစ္တဲ့ သတင္းမီဒီယာရဲ့ အႀကီးဆုံး စိန္ေခၚမွုက နည္းပညာ အေျပာင္းအလဲပဲ။ သူ႔ေၾကာင့္ ပရိသတ္ ေပ်ာက္သြားတယ္။ ေဈးကြက္ေပ်ာက္ သြားတယ္။ မီဒီယမ္ရဲ့ အခန္းက႑ ေပ်ာက္သြားတယ္။ အင္တာနက္က ပုံႏွိပ္မီဒီယာရဲ့ ေဈးကြက္ကို လု သြားတယ္။ ဆိုရွယ္မီဒီယာက အင္တာနက္ သတင္းမီဒီယာရဲ့ ေဈးကြက္ကို ျဖတ္ခုတ္သြားတယ္။ သတင္းမီဒီယာရဲ့ ပရိသတ္ေတြ ဘယ္ကိုေရြ႕သြားၾကၿပီလဲ။

လူထုကိုယ္ႏွိုက္က UGC လို႔ေခၚတဲ့ User-generated content ကိုယ္တိုင္ေရးတဲ့ သတင္းေတြ သတင္းဓါတ္ပုံေတြ ဗီဒီယိုေတြ ဖန္တီးလာနိုင္ၾကၿပီ။ သတင္းစာေခတ္က ေျပာေလ့ရွိၾကတဲ့ voice for the voiceless ဆိုတဲ့စကားက ေခတ္ေနာက္က်က်န္ခဲ့ၿပီ။ အခုကေတာ့ လူတိုင္းမွာ ကိုယ္ပိုင္အသံ ရွိလာၾကသလို၊ အျခားသူေတြအတြက္လည္း အသံထုတ္ေပးနိုင္လာၾကၿပီ။

သတင္းမီဒီယာေတြဆီက ေၾကာ္ျငာရွင္ေတြ အေတာ္မ်ားမ်ားဟာ သုံးစြဲသူ ဘီလီယံ ခ်ီၿပီးရွိတဲ့ ဆိုရွယ္မီဒီယာေပၚ ေရာက္သြားၾကတယ္။ ေၾကာ္ျငာမရွိပဲ ပရိသတ္မရွိပဲ သတင္းမီဒီယာေတြ ရပ္တည္နိုင္ဖို႔ တေန႔တျခား ပို ပို ခက္လာတယ္။ ဆိုရွယ္မီဒီယာပလက္ေဖါင္းကို မီဒီယမ္တခုလိုသုံးၿပီး ပရိသတ္ေတြေနာက္က တေကာက္ေကာက္ လိုက္ေနရတဲ့ အေနအထားကို ေရာက္လာတယ္။

သတင္းမီဒီယာေတြ ရပ္တည္ဖို႔ ခက္လာတဲ့အထဲမွာ အႀကီးဆုံးစိန္ေခၚမွုက လူေတြက သတင္းေတြကို ဝယ္ၿပီး မဖတ္ခ်င္ၾကေတာ့တာပဲ။ လက္ဖဝါးေပၚ အလိုလိုေရာက္လာတဲ့ သတင္းေတြထဲကပဲ ဖတ္ခ်င္တာ ေရြးခ်ယ္ဖတ္လာၾကေတာ့တယ္။

ေနာက္ထပ္စိန္ေခၚမွုတခုက သတင္းမီဒီယာအေပၚ ယုံၾကည္မွုက်ဆင္းလာတာျဖစ္တယ္။ သတင္းမီဒီယာေပၚက ရတဲ့သတင္းေတြဟာ ဆိုရွယ္မီဒီယာေပၚက လူထုသတင္းသမားေတြရဲ့ သတင္းေတြ ေလာက္ အခ်ိန္နဲ႔တေျပးညီ မျဖစ္ေတာ့ဘူးလို႔ ယူဆလာၾကတယ္။ ေနရာတိုင္းမွာ လူထုသတင္းသမားေတြရွိေနေတာ့ သူတို႔က သတင္းမီဒီယာေတြထက္ အျမဲတမ္း သတင္းဦးတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဆိုရွယ္မီဒီယာေပၚက လူထုသတင္းသမားေတြရဲ့ ကိုယ္ပိုင္မီဒီယာေတြကို ေက်ာ္လႊားဖို႔ အဓိကၿပိဳင္ရတာက quality content နဲ႔ ၿပိဳင္လာရတယ္။ ပိုၿပီး တိက်ခိုင္မာတဲ့၊ အေၾကာင္းရင္း အခ်က္အလက္ ျပည့္စုံတဲ့ ယုံၾကည္ကိုးစားနိုင္ေလာက္တဲ့ သတင္းအေရးအသားေတြနဲ႔ ၿပိဳင္လာရတယ္။

မီဒီယာေရစီးေၾကာင္း အေရြ႕ထဲမွာ လူထုက ပဥၥမမ႑ိဳင္ ေနရာကို တျဖည္းျဖည္းေရာက္ လာသလို၊ ဒီမိုကေရစီစနစ္ဟာလည္း မဲေပးသူ/မီဒီယာစားသုံးသူေတြက မ႑ိဳင္တရပ္လို ေထာက္ကူထားတဲ့ ငါးေခ်ာင္းေထာက္ စားပြဲဝိုင္းေပၚကို ေရာက္လာတယ္။

အေမရိကန္ေရြးေကာက္ပြဲကို ဂ်င္းထည့္ခံလိုက္ရတဲ့ ကိစၥမ်ိဳးေတြ၊ ဇူကာဘတ္ ဦးေဏွာက္ေဖါက္စားခံလိုက္ရတဲ့ ကိစၥေတြ၊ Facebook ရဲ့ လုံျခဳံေရးစည္း က်ိဳးေပါက္မွုေတြ ျဖစ္လာတဲ့ျဖစ္ရပ္ေတြအေပၚ ဘယ္သူေတြက တာဝန္ယူမလဲ တာဝန္ခံမလဲ ဆိုတဲ့ ေမးခြန္းေတြရွိလာတဲ့အခါ ဆိုရွယ္မီဒီယာေတြအေပၚမွာလည္း စားသုံးသူေတြရဲ့ ယုံၾကည္မွု က်ဆင္းလာရျပန္တာပါပဲ။

ဆိုရွယ္မီဒီယာ မင္းမဲ့ကမၻာႀကီးေပၚမွာ ဒီမိုကေရစီ အနိုင္က်င့္ခံရမွုေတြ တျဖည္းျဖည္းမ်ား လာသလို သုံးစြဲသူေတြရဲ့ ကိုယ္ေရးအခ်က္အလက္ေတြဟာ လုံျခဳံမွု မရွိသလို ျဖစ္လာျပန္ ပါတယ္။ ဆိုရွယ္မီဒီယာေခတ္အလြန္မွာ ေနာက္ထပ္ ဘယ္လိုအေရြ႕တခုကို ဆက္သြားမလဲဆိုတာေတာ့ လက္ရွိမွာ ဆိုရွယ္မီဒီယာေတြ မ်က္ခုံးလွုပ္ေနရတဲ့ကိစၥပါ။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ မီဒီယာအခင္းအက်င္းေတြ ေျပာင္းလဲပုံက မ်က္စိတမွိတ္ လၽွပ္တျပက္ အတြင္းမွာပဲ ၿဖိဳးကနဲ ဖ်တ္ကနဲ ေျပာင္းလဲသြားတတ္ၾကလို႔ ဝါးလုံးေခါင္းထဲ လသာေနတဲ့ နိုင္ငံေတြကေတာ့ အဆက္ျပတ္ က်န္ခဲ့မွာပါပဲ။

သမရိုးက်မီဒီယာကေန မီဒီယာပုံစံသစ္တခုကို ေျပာင္းသြားတဲ့ ဒစ္ဂ်စ္တယ္ေခတ္မွာ မျဖစ္မေန ၾကဳံေတြ႕ရတဲ့ စိန္ေခၚမွုအသစ္ ၃ ခုရွိတယ္လို႔ မီဒီယာ သုေတသနပညာရွင္ Jose Luis Orihuela က ေရးသားခဲ့ပါတယ္။ အဲဒါေတြက ပရိသတ္နဲ႔ အခ်ိန္နဲ႔တေျပးညီ အျပန္အလွန္ ဆက္သြယ္ရတဲ့ ဆက္သြယ္မွုပုံစံ အသစ္၊ multimedia မာလတီမီဒီယာ ဆိုတဲ့ ဘာသာစကားအသစ္ နဲ႔ hypertext ဆိုတဲ့ အင္တာနက္ သဒၵါအသစ္တို႔ပဲ ျဖစ္တယ္။

ဒစ္ဂ်စ္တယ္ေခတ္မွာ ေျပာင္းသြားတဲ့ ရွုျမင္ခ်က္ ၁၀ မ်ိဳး အေၾကာင္းကို ပေရာ္ဖက္ဆာ Jose Luis Orihuela က ခုလို ေရးသားထားပါတယ္။


၁။ ၾကည့္ရွုသူက သုံးစြဲသူျဖစ္လာတယ္ (From audience to user)
၈၀ ခုႏွစ္ဝန္းက်င္ေတြမွာ ၿဂိဳလ္တုေတြ ေကဘယ္လိုင္းေတြ ေပၚလာၿပီးတဲ့ေနာက္ ႐ုပ္သံလႊင့္မီဒီယာ ဖြံ့ၿဖိဳးလာတယ္။ အဲဒီကေနတဆင့္ ရည္ရြယ္တဲ့ ပရိသတ္အုပ္စုေတြ အတြက္ သီးသန႔္ထုတ္လႊင့္ေပးတဲ့ အသံလႊင့္အစီအစဥ္ေတြ (from broadcasting to narrowcasting)၊ ၉၀ ခုႏွစ္ဝန္းက်င္မွာ အင္တာနက္ဖြံ့ၿဖိဳးလာေတာ့ သတင္းမီဒီယာေတြဟာ စားသုံးသူ တေယာက္ခ်င္းကို ဦးတည္တဲ့ေခတ္ေရာက္လာတယ္ (from narrowcasting to pointcasting)၊ ဒစ္ဂ်စ္တယ္ ဆိုရွယ္မီဒီယာေခတ္မွာေတာ့ မီဒီယာပရိသတ္ေတြ ကိုယ္တိုင္က မီဒီယာသုံးစြဲသူေတြ ျဖန႔္ေဝသူေတြ ျဖစ္လာတယ္။ အဲဒီမွာပဲ ဆက္သြယ္ေရးပုံစံက ေျပာင္းသြားေတာ့တယ္။ သုံးစြဲသူဗဟိုျပဳ ပုံစံျဖစ္လာတယ္။ သုံးစြဲသူမွာပဲ ေရြးျခယ္ခြင့္၊ ဆုံးျဖတ္ခြင့္၊ ရွာေဖြခြင့္၊ သတ္မွတ္ခြင့္၊ သတင္းေပးပို႔ခ်က္ ေတြကို လက္ခံ မခံ ဆုံးျဖတ္ခြင့္၊ မွတ္ခ်က္ေပးခြင့္၊ အေရးအႀကီးဆုံးကေတာ့ ေရးသားခြင့္၊ ေျပာဆိုခြင့္နဲ႔ ရိုက္ကူးခြင့္ေတြပါ ရွိသြားတယ္။

၂။ မီဒီယာအစား အေၾကာင္းအရာက ပိုအေရးပါလာတယ္ (From media to content)
National Geographic ဆိုရင္ သဘာဝပါတ္ဝန္းက်င္အေၾကာင္း ရိုက္ကူးျပသတဲ့ မီဒီယာတခု၊ CNN ဆိုရင္ သတင္းနဲ႔ပါတ္သက္တဲ့ မီဒီယာတခုအေနနဲ႔ သူတို႔ထုတ္လႊင့္ေလ့ရွိတဲ့ အေၾကာင္းအရာေပၚမူတည္ၿပီး သိၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဆိုရွယ္မီဒီယာမွာ ဘယ္သတင္းဌာနက ေရးတာဆိုတာထက္ ဘယ္အေၾကာင္းအရာဆိုတာက လူေတြက ပိုစိတ္ဝင္စားတယ္။ ပိုလိုက္တယ္။ ပိုရွယ္မယ္။ ခ်က္ျခင္း ေကာ္မန႔္ ဝင္ေရးလိုက္ဦးမယ္။ ဒီထက္ပိုလို႔ စိတ္တူကိုယ္တူ ဂ႐ုဖြဲ႕လို႔ ရေသးတယ္။


၃။ တမ်ိဳးတည္းက မ်ိဳးစုံ မီဒီယာကို လိုက္ေျပာင္းလာရတယ္ (From monomedia to multimedia)
အသုံးျပဳတဲ့အမ်ိဳးအစား (ပုံႏွိပ္၊ ေရဒီယို၊ တီဗီ) ေပၚမူတည္ၿပီး မီဒီယာအမ်ိဳးအစား ကြဲျပားတာေတြမရွိေတာ့ဘူး။ အြန္လိုင္းမီဒီယာဟာ က႑စုံထည့္လို႔ရတဲ့ မီဒီယာတစ္ခု ျဖစ္လာတယ္။ ခင္ဗ်ား လက္ဖဝါးေပၚမွာတင္ အ႐ုပ္ အသံ စာသား အကုန္ အဆက္အသြယ္ ရေနၿပီ။

၄။ အခ်ိန္နဲ႔တေျပးညီ ျဖစ္လာတယ္ (From periodicity to real-time)
လစဥ္၊ အပါတ္စဥ္၊ ေန႔စဥ္ထုတ္ေတြကေန အခ်ိန္နဲ႔တေျပးညီ ထုတ္လႊင့္ရတဲ့ ပုံစံေျပာင္းသြားတယ္။ သတင္းကို ေနာက္တရက္ မနက္ခင္း သတင္းစာ ဂ်ာနယ္မွာ ပါမယ့္ သတင္းေတြဟာ အြန္လိုင္းမွာ ေဖာ္ျပၿပီးတာေတြမို႔ ေနာက္က်သြားၿပီ။ သတင္းထူးရင္လည္း တီဗီေရွ႕ ေျပးၾကည့္ဖို႔ မလိုေတာ့ဘူး။ ကိုယ့္လက္ဖဝါးေပၚ ၾကည့္႐ုံပဲ။

၅။ သတင္းရွားပါးရာကေန သတင္းေတြ ေဖါင္းပြလာတယ္ (From scarcity to abundance)
သတင္းမီဒီယာ ပရိသတ္ေတြကိုယ္တိုင္ ေရးသူေတြျဖစ္လာတဲ့အတြက္ သတင္းေတြ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္ေတြ ေဆာင္းပါးေတြ မွိုလိုေပါက္လာတယ္။ Influencer လို႔ေခၚတဲ့ ဆိုရွယ္မီဒီယာမွာ လူႀကိဳက္မ်ားသူေတြ အေလးေပးခံလာရတယ္။ လူအမ်ား စိတ္ဝင္စားတဲ့ဟာ သတင္း ပိုျဖစ္တာမို႔ ဆယ္လီသတင္းေတြ၊ ရာဇဝတ္မွုေတြ၊ အရွုပ္အရွင္းေတြက နိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး သတင္းေတြထက္ engage ဆက္သြယ္မွု ပိုမ်ားတယ္။


၆။ အယ္ဒီတာ ဦးေဆာင္မွု ေပ်ာက္လာတယ္ (From editor-mediated to non-mediated)
Gatekeeper Paradigm လို႔ေခၚတဲ့ သတင္းခန္းေတြမွာ အယ္ဒီတာဦးေဆာင္ၿပီး သတင္းေထာက္ေတြကို သတင္းေရးဖို႔ တာဝန္ခြဲေဝေပးတဲ့ အခန္းက႑ ေပ်ာက္သြားတယ္။ သတင္းေရးဖို႔ သတင္းရင္းျမစ္ေတြ မ်ားလာတဲ့အတြက္ သတင္းရင္းျမစ္ေတြဆီက သတင္းအတိုအစေတြက အဓိက ႏွပ္ေၾကာင္းေပးရမယ့္ သတင္းႀကီးေတြ အလိုအေလ်ာက္ ျဖစ္လာၾကတယ္။ ဒါကို အယ္ဒီတာက သတင္းစာ ေပၚလစီနဲ႔ ကိုက္ညီမယ့္ ရွုေထာင့္နဲ႔ ဘယ္လို တင္ျပမလဲ တာဝန္ယူမယ့္ သတင္းေထာက္နဲ႔ လက္တြဲလုပ္႐ုံပါပဲ။

သတင္းစာတိုက္ေတြမွာ ဆိုရွယ္မီဒီယာ အယ္ဒီတာခန႔္ၿပီးလည္း ထြက္သမၽွ သတင္းကို လူေတြ ဖတ္ေအာင္ ရွယ္ေအာင္ ေကာ္မန႔္ ေပးေအာင္ ဘယ္လိုတင္မလဲ တာဝန္ယူေစတယ္။ သက္ဆိုင္ရာ ကၽြမ္းက်င္ဘာသာရပ္အလိုက္ အယ္ဒီတာေတြလည္း မ်ားလာတယ္။ တေယာက္တည္းက အကုန္ မသိနိုင္ေတာ့ဘူး။ အမ်ားနဲ႔ ကြဲတဲ့ သတင္းေကာင္းတပုဒ္ ေရးသားေပးပို႔နိုင္ဖို႔က ဘက္ေပါင္းစုံ ေကာင္းဖို႔လိုေတာ့ အဖြဲ႕လိုက္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္နိုင္မွုက ပို အေရးပါလာတယ္။

၇။ ျဖန႔္ခ်ိသူကေန စားသုံးသူဗဟိုျပဳအေရြ႕ကို ေရာက္လာတယ္ (From distribution to access)
သတင္းအခ်က္အလက္ျဖန႔္ေဝတဲ့ သတင္းမီဒီယာေတြအေနအထားကေန စားသုံးသူက ဖတ္မယ္မဖတ္ဘူး ဆုံးျဖတ္တဲ့ စားသုံးသူဗဟိုျပဳအေရြ႕ကို ေရာက္သြားတယ္။ သတင္းအခ်က္အလက္ရွာေဖြတာ၊ ဘယ္ဟာကိုဖတ္မလဲဆုံးျဖတ္တာ၊ ဆႏၵအေလ်ာက္ ဆက္သြယ္ ေျပာဆိုတာ၊ ဦးေဆာင္ဆုံးျဖတ္တာ၊ အရင္တုန္းက သတင္းသမားေတြ လုပ္ခဲ့တာေတြအားလုံးကို အခု အင္တာနက္ ဆိုရွယ္မီဒီယာ အသုံးျပဳသူေတြကိုယ္တိုင္ လုပ္လာၾကတယ္။


၈။ တလမ္းသြားကေန အျပန္အလွန္ဆက္သြယ္ေရးစနစ္ကို ေရာက္လာတယ္ (From one way to interactivity)
ဆက္သြယ္ေရးပုံစံက သတင္းစာေခတ္တုန္းကလို စာမ်က္ႏွာေပၚကေနသြားတဲ့ တီဗီဖန္သားျပင္ေပၚကသြားတဲ့ one way communcication ပုံစံေသ ဆက္သြယ္ေရး မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ အျပန္အလွန္ဆက္သြယ္မွုသေဘာေဆာင္လာတယ္။ သမၼတ ထရမ့္ကို ေဝဖန္မလား၊ သမၼတဦးဝင္းျမင့္ကို တိုင္စာပို႔မလား၊ နိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံကို ပစ္တင္ရွုံ႔ခ် မလား၊ အခ်ိန္နဲ႔တေျပးညီ လုပ္လို႔ရလာၿပီ။

၉။ တေျဖာင့္တည္းကေန လမ္းဆုံလမ္းခြျဖစ္လာတယ္ (From linear to hyper text)
သတင္းေတြကို ဖတ္မယ္၊ သတင္းေၾကျငာသူေျပာတဲ့ သတင္းနားေထာင္မယ္ ဆိုတာေတြက သမရိုးက် မီဒီယာေခတ္က အစီအစဥ္တက်လုပ္ခဲ့တဲ့ လုပ္ရိုးလုပ္စဥ္ ပုံစံေတြေပါ့။ ဒစ္ဂ်စ္တယ္သဘာဝမွာေတာ့ တခုၿပီးမွ တခုသြားတာမ်ိဳး မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ လမ္းေတြအားလုံး ပြင့္သြားတယ္။ သတင္းစာမ်က္ႏွာေပၚမွာ ေဖၚျပထားတဲ့ Link လင့္ တခုကေန အျခား ဝက္(ဘ)ဆိုက္ေတြ၊ ဘေလာ့(ဂ)ေတြ၊ ဆိုရွယ္မီဒီယာစာမ်က္ႏွာေတြကို ခုန္ကူးလို႔ ရလာတယ္။ က်ယ္ေျပာလွတဲ့ မ်က္ျမင္ပုံတူ ဟင္းလင္းျပင္ Virtual spaces ထဲမွာ အခ်င္းခ်င္း ေတြ႕ဆုံနိုင္လာတယ္။ ေလ့လာနိုင္လာတယ္။ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ အေတြးအျမင္ အယူအဆေတြ စုေဆာင္း မၽွေဝနိုင္လာတယ္။ ေဈးဝယ္မလား၊ ဂိမ္းေဆာ့မလား ဒါမွမဟုတ္ သီခ်င္းနားေထာင္ ႐ုပ္ရွင္ၾကည့္မလား၊ အႏုပညာလက္ရာ တခုခုဖန္တီးမလား ႀကိဳက္တာလုပ္လို႔ ရလာတယ္။

၁၀။ အခ်က္အလက္ကေန ဗဟုသုတအျဖစ္ကို ထုပ္ပိုးလာရတယ္ (From data to knowledge)
ဒစ္ဂ်စ္တယ္ေခတ္မွာ မေရမတြက္နိုင္ေအာင္ ေဖါင္းပြေနတဲ့ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြေၾကာင့္ သတင္းမီဒီယာရဲ့ ဗ်ဴဟာက်တဲ့အခန္းက႑က ဗဟုသုတ ဟင္းေလးအိုးႀကီး (social manager of knowledge) အေနနဲ႔ ျပန္ေပၚလာတယ္။

ေဒတာေတြကို ေဝဖန္ဆန္းစစ္ၿပီး ဗဟုသုတတခုျဖစ္လာေအာင္ ေျပာင္းလဲတာက သတင္းမီဒီယာေတြရဲ့ အဓိက ဝင္ရိုးျဖစ္လာတယ္။ ဒီကေန႔ သတင္းမီဒီယာေတြရဲ့ ဗ်ဴဟာက်တဲ့တာဝန္က အခ်က္အလက္ေတြကို ဗဟုသုတအျဖစ္ ေျပာင္းေပးဖို႔၊ ဉာဏစြမ္းရည္ျပည့္ဝတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ ျဖစ္လာဖို႔၊ ဆက္စပ္ေပါင္းစည္းေပးဖို႔၊ လစ္ဟာေနတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို ျဖည့္စြက္ေပးဖို႔၊ အျပန္အလွန္ဆက္သြယ္ ေပါင္းကူးေပးနိုင္တဲ့ ပုံစံသစ္ မာလ္တီမီဒီယာေတြကို က်ယ္က်ယ္ျပန႔္ျပန႔္ ျဖန႔္ျဖဴးေပးနိုင္ဖို႔ ျဖစ္လာတယ္။

သတင္းမီဒီယာဟာ ေလွနံဓါးထစ္ ၾကားခံ လူထုဆက္သြယ္ေရး ေပါင္းကူးမီဒီယမ္ တခုအေနနဲ႔ ရပ္တည္ဖို႔ ခက္လာၿပီ။ အင္တာနက္ဆိုတာကလည္း လူထုသိခ်င္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ ရွာေဖြနိုင္တဲ့ ၾကားခံ မီဒီယမ္ တခုပဲ။ ဂူဂဲလ္လို search engine ရွာေဖြေရး အင္ဂ်င္ေတြကေန ကိုယ္လိုခ်င္တဲ့ စာလုံးေတြ ရိုက္ၿပီး သတင္း အခ်က္အလက္ေတြ အလြယ္တကူ ရွာလို႔ ရေနၿပီ။

ဆိုရွယ္မီဒီယာဆိုတာကလည္း လူမွုကြန္ယက္ ၾကားခံမီဒီယမ္တခုပဲ။ သတင္းမီဒီယာက အသစ္အသစ္ေပၚလာသမၽွ လူထုဆက္သြယ္ေရး ၾကားခံမီဒီယမ္ေတြ အားလုံးနဲ႔ ၿပိဳင္ေနရတာပဲ။ အဓိကက ပရိသတ္ရွိမယ့္ေနရာ စားသုံးသူရွိမယ့္ေနရာကို သတင္းမီဒီယာေတြ အားလုံး လိုက္ေနရတာေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။

ဆိုရွယ္မီဒီယာပလက္ေဖါင္းကို ဘယ္ေလာက္ပဲ ေဈးအိမ္သာႀကီးနဲ႔တူတယ္ပဲဆိုဆို သာလာယံဇရပ္ႀကီးနဲ႔ တူတယ္ပဲ ေျပာေျပာ သတင္းသမားေတြကိုယ္ႏွိုက္က မသုံးပဲ ေနလို႔ မရေတာ့ဘူး ျဖစ္လာတယ္။ ဘာလို႔လည္းဆိုေတာ့ ကမၻာ့လူဦးေရရဲ့ တဝက္ေက်ာ္ေက်ာ္က အဲဒီေပၚမွာ ေရာက္ႏွင့္ၿပီး ျဖစ္ေနတာကိုး။
အစိုးရတရပ္ကို Check and Balance လုပ္ၿပီး ထိန္းေက်ာင္းတဲ့အလုပ္ကို ဆိုရွယ္မီဒီယာေပၚက လူထုကပါ လုပ္လာနိုင္ၾကၿပီဆိုေတာ့ သတင္းမီဒီယာသမားေတြ ဩဇာက် လုပ္ကြက္ေပ်ာက္လာတာေတာ့ အမွန္ပါပဲ။ သတင္းမီဒီယာသမားေတြကိုယ္ႏွိုက္က ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ဆန္ဖို႔ ပို လိုအပ္လာပါတယ္။ ငါတို႔သတင္းသမားကြလို႔ ေကာ္လာတေထာင္ေထာင္ လုပ္ေနလို႔ မရေတာ့ဘူး၊ ကိုယ့္သတင္းေတြက ဘယ္ေလာက္ထိ က်င့္ဝတ္နဲ႔ ညီညြတ္သလဲ။ ဘယ္ေလာက္ထိ အမွန္တရားနဲ႔ နီးစပ္သလဲ။ ဘယ္ေလာက္အထိ ဘက္လိုက္မွု ကင္းသလဲ။ ဘယ္ေလာက္အထိ စိတ္ခံစားမွု ေနာက္မလိုက္ဘူးလဲ။ ဘယ္ေလာက္ အရင္းအျမစ္ ႂကြယ္ဝသလဲ။ ဘယ္ေလာက္ က်ယ္က်ယ္ ျပန႔္ျပန႔္ နက္နက္ရွိုင္းရွိုင္း ေဆြးေႏြးနိုင္သလဲ။ ဘယ္ေလာက္ အမ်ားျပည္သူ အက်ိဳးစီးပြားကို ျဖစ္ထြန္းေစသလဲ ဆိုတာေတြက ပိုအေရးႀကီး လာတယ္။ တခ်ိဳ႕ သမရိုးက် မီဒီယာသမားေတြထက္ က်င့္ဝတ္ျပည့္ဝတဲ့ တာဝန္ေက်ပြန္တဲ့ လူထုေတြကလည္း ဆိုရွယ္မီဒီယာေပၚမွာ အၿပိဳင္းအရိုင္း ရွိေနၾကတာကိုး။

ဒစ္ဂ်စ္တယ္လိုက္ေဇးရွင္းေၾကာင့္ ကမၻာျပားသလိုပဲ ဆိုရွယ္မီဒီယာေၾကာင့္ သတင္းမီဒီယာ ျပားသြားပါၿပီ။ ေသခ်ာတာကေတာ့ အရွိန္အဟုန္နဲ႔ ေျပာင္းလဲေနတဲ့ နည္းပညာကို တားဆီးထားနိုင္မွာ မဟုတ္တာပါပဲ။


(ေဆာင္းပါးရွင္ မြန္မြန္ျမတ္သည္ စာေရးဆရာမတဦးျဖစ္ၿပီး ထိုင္းနိုင္ငံ ခ်င္းမိုင္ၿမိဳ႕ရွိ ဖယပ္တကၠသိုလ္တြင္ Peace Building PhD program တက္ေရာက္ သင္ယူေနသူျဖစ္သည္)
https://burma.irrawaddy.com/opinion/viewpoint/2018/12/02/176176.html
......................

မိုဘိုင်းဖုန်းနဲ့ ဆိုရှယ်မီဒီယာဆိုတာ လူတိုင်းရဲ့ ကိုယ်ပိုင်သတင်းစာတိုက် ဖြစ်လာကြတယ်
ဒစ်ဂျစ်တယ်ခေတ်မှာ သတင်းတွေ အွန်လိုင်းပေါ်ကနေ အချိန်နဲ့ တပြေးညီဖြစ်လာသလို ဆိုရှယ်မီဒီယာ ပလက်ဖောင်း ကျယ်ပြန့်ဖြစ်ထွန်းလာတဲ့အတွက် သတင်းစာတိုက်ဟာလည်း စာဖတ်သူနဲ့ ကြမ်းတပြေးတည်း ဖြစ်သွားတယ်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာမှာ အားလုံးဟာ တပြေးညီ တတန်းစားတည်း ဆက်ဆံရေးကို ပေးထားတယ်။

ရှေးရိုးထုံးစံ သတင်းကို သတင်းသမားက လိုက်၊ အယ်ဒီတာက တည်းဖြတ်ပြီး နည်းပညာဌာနက ဖြန့်ချိပြီး ပရိသတ်ဆီရောက်တဲ့ခေတ်ကနေ လူတိုင်းက သတင်းဖြန့်ချိနိုင်တဲ့ သတင်းရင်းမြစ်တွေ ဖြစ်လာပြီး အပြန်အလှန် ယှက်နွယ် ပေါင်းစပ်ဖြစ်ထွန်းနေကြတဲ့ ဆိုရှယ်မီဒီယာခေတ် ပြောင်းသွားခဲ့ပါပြီ။ အထက်အောက် ဆက်သွယ်ရေး ပုံစံကနေ ပုခုံးချင်းတိုက် ဆက်သွယ်ရေးပုံစံကို ရောက်လာကြတယ်။ ကမ္ဘာပြားသလိုပဲ မီဒီယာဟာလည်း ပြားသွားတယ်။

ပုံနှိပ်ခေတ် ရုပ်မြင်သံကြားခေတ်က မီဒီယာဆိုတာ သတင်းစာတို့ တီဗီတို့စတဲ့ မီဒီယမ်တွေက တဆင့် လူထုနဲ့ ဆက်သွယ်ကြတယ်။ အခုကတော့ လူထုလက်ဖဝါးထဲက မိုဘိုင်းဖုန်းတွေပေါ်က ဆိုရှယ်မီဒီယာ အပလီကေးရှင်းတွေက မီဒီယမ်ဖြစ်လာကြတယ်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာဆိုတာ လူတိုင်းရဲ့ ကိုယ်ပိုင်မီဒီယာ ဖြစ်လာကြတယ်။

လူထုဆက်သွယ်ရေး မီဒီယမ်တခု ဖြစ်တဲ့ သတင်းမီဒီယာရဲ့ အကြီးဆုံး စိန်ခေါ်မှုက နည်းပညာ အပြောင်းအလဲပဲ။ သူ့ကြောင့် ပရိသတ် ပျောက်သွားတယ်။ ဈေးကွက်ပျောက် သွားတယ်။ မီဒီယမ်ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍ ပျောက်သွားတယ်။ အင်တာနက်က ပုံနှိပ်မီဒီယာရဲ့ ဈေးကွက်ကို လု သွားတယ်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာက အင်တာနက် သတင်းမီဒီယာရဲ့ ဈေးကွက်ကို ဖြတ်ခုတ်သွားတယ်။ သတင်းမီဒီယာရဲ့ ပရိသတ်တွေ ဘယ်ကိုရွေ့သွားကြပြီလဲ။

လူထုကိုယ်နှိုက်က UGC လို့ခေါ်တဲ့ User-generated content ကိုယ်တိုင်ရေးတဲ့ သတင်းတွေ သတင်းဓါတ်ပုံတွေ ဗီဒီယိုတွေ ဖန်တီးလာနိုင်ကြပြီ။ သတင်းစာခေတ်က ပြောလေ့ရှိကြတဲ့ voice for the voiceless ဆိုတဲ့စကားက ခေတ်နောက်ကျကျန်ခဲ့ပြီ။ အခုကတော့ လူတိုင်းမှာ ကိုယ်ပိုင်အသံ ရှိလာကြသလို၊ အခြားသူတွေအတွက်လည်း အသံထုတ်ပေးနိုင်လာကြပြီ။

သတင်းမီဒီယာတွေဆီက ကြော်ငြာရှင်တွေ အတော်များများဟာ သုံးစွဲသူ ဘီလီယံ ချီပြီးရှိတဲ့ ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ် ရောက်သွားကြတယ်။ ကြော်ငြာမရှိပဲ ပရိသတ်မရှိပဲ သတင်းမီဒီယာတွေ ရပ်တည်နိုင်ဖို့ တနေ့တခြား ပို ပို ခက်လာတယ်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာပလက်ဖေါင်းကို မီဒီယမ်တခုလိုသုံးပြီး ပရိသတ်တွေနောက်က တကောက်ကောက် လိုက်နေရတဲ့ အနေအထားကို ရောက်လာတယ်။

သတင်းမီဒီယာတွေ ရပ်တည်ဖို့ ခက်လာတဲ့အထဲမှာ အကြီးဆုံးစိန်ခေါ်မှုက လူတွေက သတင်းတွေကို ဝယ်ပြီး မဖတ်ချင်ကြတော့တာပဲ။ လက်ဖဝါးပေါ် အလိုလိုရောက်လာတဲ့ သတင်းတွေထဲကပဲ ဖတ်ချင်တာ ရွေးချယ်ဖတ်လာကြတော့တယ်။

နောက်ထပ်စိန်ခေါ်မှုတခုက သတင်းမီဒီယာအပေါ် ယုံကြည်မှုကျဆင်းလာတာဖြစ်တယ်။ သတင်းမီဒီယာပေါ်က ရတဲ့သတင်းတွေဟာ ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်က လူထုသတင်းသမားတွေရဲ့ သတင်းတွေ လောက် အချိန်နဲ့တပြေးညီ မဖြစ်တော့ဘူးလို့ ယူဆလာကြတယ်။ နေရာတိုင်းမှာ လူထုသတင်းသမားတွေရှိနေတော့ သူတို့က သတင်းမီဒီယာတွေထက် အမြဲတမ်း သတင်းဦးတယ်။ အဲဒီတော့ ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်က လူထုသတင်းသမားတွေရဲ့ ကိုယ်ပိုင်မီဒီယာတွေကို ကျော်လွှားဖို့ အဓိကပြိုင်ရတာက quality content နဲ့ ပြိုင်လာရတယ်။ ပိုပြီး တိကျခိုင်မာတဲ့၊ အကြောင်းရင်း အချက်အလက် ပြည့်စုံတဲ့ ယုံကြည်ကိုးစားနိုင်လောက်တဲ့ သတင်းအရေးအသားတွေနဲ့ ပြိုင်လာရတယ်။

မီဒီယာရေစီးကြောင်း အရွေ့ထဲမှာ လူထုက ပဉ္စမမဏ္ဍိုင် နေရာကို တဖြည်းဖြည်းရောက် လာသလို၊ ဒီမိုကရေစီစနစ်ဟာလည်း မဲပေးသူ/မီဒီယာစားသုံးသူတွေက မဏ္ဍိုင်တရပ်လို ထောက်ကူထားတဲ့ ငါးချောင်းထောက် စားပွဲဝိုင်းပေါ်ကို ရောက်လာတယ်။

အမေရိကန်ရွေးကောက်ပွဲကို ဂျင်းထည့်ခံလိုက်ရတဲ့ ကိစ္စမျိုးတွေ၊ ဇူကာဘတ် ဦးဏှောက်ဖေါက်စားခံလိုက်ရတဲ့ ကိစ္စတွေ၊ Facebook ရဲ့ လုံခြုံရေးစည်း ကျိုးပေါက်မှုတွေ ဖြစ်လာတဲ့ဖြစ်ရပ်တွေအပေါ် ဘယ်သူတွေက တာဝန်ယူမလဲ တာဝန်ခံမလဲ ဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေရှိလာတဲ့အခါ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွေအပေါ်မှာလည်း စားသုံးသူတွေရဲ့ ယုံကြည်မှု ကျဆင်းလာရပြန်တာပါပဲ။

ဆိုရှယ်မီဒီယာ မင်းမဲ့ကမ္ဘာကြီးပေါ်မှာ ဒီမိုကရေစီ အနိုင်ကျင့်ခံရမှုတွေ တဖြည်းဖြည်းများ လာသလို သုံးစွဲသူတွေရဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေဟာ လုံခြုံမှု မရှိသလို ဖြစ်လာပြန် ပါတယ်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာခေတ်အလွန်မှာ နောက်ထပ် ဘယ်လိုအရွေ့တခုကို ဆက်သွားမလဲဆိုတာတော့ လက်ရှိမှာ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွေ မျက်ခုံးလှုပ်နေရတဲ့ကိစ္စပါ။ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် မီဒီယာအခင်းအကျင်းတွေ ပြောင်းလဲပုံက မျက်စိတမှိတ် လျှပ်တပြက် အတွင်းမှာပဲ ဖြိုးကနဲ ဖျတ်ကနဲ ပြောင်းလဲသွားတတ်ကြလို့ ဝါးလုံးခေါင်းထဲ လသာနေတဲ့ နိုင်ငံတွေကတော့ အဆက်ပြတ် ကျန်ခဲ့မှာပါပဲ။

သမရိုးကျမီဒီယာကနေ မီဒီယာပုံစံသစ်တခုကို ပြောင်းသွားတဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်ခေတ်မှာ မဖြစ်မနေ ကြုံတွေ့ရတဲ့ စိန်ခေါ်မှုအသစ် ၃ ခုရှိတယ်လို့ မီဒီယာ သုတေသနပညာရှင် Jose Luis Orihuela က ရေးသားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါတွေက ပရိသတ်နဲ့ အချိန်နဲ့တပြေးညီ အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်ရတဲ့ ဆက်သွယ်မှုပုံစံ အသစ်၊ multimedia မာလတီမီဒီယာ ဆိုတဲ့ ဘာသာစကားအသစ် နဲ့ hypertext ဆိုတဲ့ အင်တာနက် သဒ္ဒါအသစ်တို့ပဲ ဖြစ်တယ်။

ဒစ်ဂျစ်တယ်ခေတ်မှာ ပြောင်းသွားတဲ့ ရှုမြင်ချက် ၁၀ မျိုး အကြောင်းကို ပရော်ဖက်ဆာ Jose Luis Orihuela က ခုလို ရေးသားထားပါတယ်။

၁။ ကြည့်ရှုသူက သုံးစွဲသူဖြစ်လာတယ် (From audience to user)

၈၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွေမှာ ဂြိုလ်တုတွေ ကေဘယ်လိုင်းတွေ ပေါ်လာပြီးတဲ့နောက် ရုပ်သံလွှင့်မီဒီယာ ဖွံ့ဖြိုးလာတယ်။ အဲဒီကနေတဆင့် ရည်ရွယ်တဲ့ ပရိသတ်အုပ်စုတွေ အတွက် သီးသန့်ထုတ်လွှင့်ပေးတဲ့ အသံလွှင့်အစီအစဉ်တွေ (from broadcasting to narrowcasting)၊ ၉၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်မှာ အင်တာနက်ဖွံ့ဖြိုးလာတော့ သတင်းမီဒီယာတွေဟာ စားသုံးသူ တယောက်ချင်းကို ဦးတည်တဲ့ခေတ်ရောက်လာတယ် (from narrowcasting to pointcasting)၊ ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆိုရှယ်မီဒီယာခေတ်မှာတော့ မီဒီယာပရိသတ်တွေ ကိုယ်တိုင်က မီဒီယာသုံးစွဲသူတွေ ဖြန့်ဝေသူတွေ ဖြစ်လာတယ်။ အဲဒီမှာပဲ ဆက်သွယ်ရေးပုံစံက ပြောင်းသွားတော့တယ်။ သုံးစွဲသူဗဟိုပြု ပုံစံဖြစ်လာတယ်။ သုံးစွဲသူမှာပဲ ရွေးခြယ်ခွင့်၊ ဆုံးဖြတ်ခွင့်၊ ရှာဖွေခွင့်၊ သတ်မှတ်ခွင့်၊ သတင်းပေးပို့ချက် တွေကို လက်ခံ မခံ ဆုံးဖြတ်ခွင့်၊ မှတ်ချက်ပေးခွင့်၊ အရေးအကြီးဆုံးကတော့ ရေးသားခွင့်၊ ပြောဆိုခွင့်နဲ့ ရိုက်ကူးခွင့်တွေပါ ရှိသွားတယ်။

၂။ မီဒီယာအစား အကြောင်းအရာက ပိုအရေးပါလာတယ် (From media to content)

National Geographic ဆိုရင် သဘာဝပါတ်ဝန်းကျင်အကြောင်း ရိုက်ကူးပြသတဲ့ မီဒီယာတခု၊ CNN ဆိုရင် သတင်းနဲ့ပါတ်သက်တဲ့ မီဒီယာတခုအနေနဲ့ သူတို့ထုတ်လွှင့်လေ့ရှိတဲ့ အကြောင်းအရာပေါ်မူတည်ပြီး သိကြတယ်။ ဒါပေမယ့် ဆိုရှယ်မီဒီယာမှာ ဘယ်သတင်းဌာနက ရေးတာဆိုတာထက် ဘယ်အကြောင်းအရာဆိုတာက လူတွေက ပိုစိတ်ဝင်စားတယ်။ ပိုလိုက်တယ်။ ပိုရှယ်မယ်။ ချက်ခြင်း ကော်မန့် ဝင်ရေးလိုက်ဦးမယ်။ ဒီထက်ပိုလို့ စိတ်တူကိုယ်တူ ဂရုဖွဲ့လို့ ရသေးတယ်။

၃။ တမျိုးတည်းက မျိုးစုံ မီဒီယာကို လိုက်ပြောင်းလာရတယ် (From monomedia to multimedia)

အသုံးပြုတဲ့အမျိုးအစား (ပုံနှိပ်၊ ရေဒီယို၊ တီဗီ) ပေါ်မူတည်ပြီး မီဒီယာအမျိုးအစား ကွဲပြားတာတွေမရှိတော့ဘူး။ အွန်လိုင်းမီဒီယာဟာ ကဏ္ဍစုံထည့်လို့ရတဲ့ မီဒီယာတစ်ခု ဖြစ်လာတယ်။ ခင်ဗျား လက်ဖဝါးပေါ်မှာတင် အရုပ် အသံ စာသား အကုန် အဆက်အသွယ် ရနေပြီ။

၄။ အချိန်နဲ့တပြေးညီ ဖြစ်လာတယ် (From periodicity to real-time)

လစဉ်၊ အပါတ်စဉ်၊ နေ့စဉ်ထုတ်တွေကနေ အချိန်နဲ့တပြေးညီ ထုတ်လွှင့်ရတဲ့ ပုံစံပြောင်းသွားတယ်။ သတင်းကို နောက်တရက် မနက်ခင်း သတင်းစာ ဂျာနယ်မှာ ပါမယ့် သတင်းတွေဟာ အွန်လိုင်းမှာ ဖော်ပြပြီးတာတွေမို့ နောက်ကျသွားပြီ။ သတင်းထူးရင်လည်း တီဗီရှေ့ ပြေးကြည့်ဖို့ မလိုတော့ဘူး။ ကိုယ့်လက်ဖဝါးပေါ် ကြည့်ရုံပဲ။

၅။ သတင်းရှားပါးရာကနေ သတင်းတွေ ဖေါင်းပွလာတယ် (From scarcity to abundance)

သတင်းမီဒီယာ ပရိသတ်တွေကိုယ်တိုင် ရေးသူတွေဖြစ်လာတဲ့အတွက် သတင်းတွေ ထင်မြင်ယူဆချက်တွေ ဆောင်းပါးတွေ မှိုလိုပေါက်လာတယ်။ Influencer လို့ခေါ်တဲ့ ဆိုရှယ်မီဒီယာမှာ လူကြိုက်များသူတွေ အလေးပေးခံလာရတယ်။ လူအများ စိတ်ဝင်စားတဲ့ဟာ သတင်း ပိုဖြစ်တာမို့ ဆယ်လီသတင်းတွေ၊ ရာဇဝတ်မှုတွေ၊ အရှုပ်အရှင်းတွေက နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး သတင်းတွေထက် engage ဆက်သွယ်မှု ပိုများတယ်။

၆။ အယ်ဒီတာ ဦးဆောင်မှု ပျောက်လာတယ် (From editor-mediated to non-mediated)

Gatekeeper Paradigm လို့ခေါ်တဲ့ သတင်းခန်းတွေမှာ အယ်ဒီတာဦးဆောင်ပြီး သတင်းထောက်တွေကို သတင်းရေးဖို့ တာဝန်ခွဲဝေပေးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍ ပျောက်သွားတယ်။ သတင်းရေးဖို့ သတင်းရင်းမြစ်တွေ များလာတဲ့အတွက် သတင်းရင်းမြစ်တွေဆီက သတင်းအတိုအစတွေက အဓိက နှပ်ကြောင်းပေးရမယ့် သတင်းကြီးတွေ အလိုအလျောက် ဖြစ်လာကြတယ်။ ဒါကို အယ်ဒီတာက သတင်းစာ ပေါ်လစီနဲ့ ကိုက်ညီမယ့် ရှုထောင့်နဲ့ ဘယ်လို တင်ပြမလဲ တာဝန်ယူမယ့် သတင်းထောက်နဲ့ လက်တွဲလုပ်ရုံပါပဲ။

သတင်းစာတိုက်တွေမှာ ဆိုရှယ်မီဒီယာ အယ်ဒီတာခန့်ပြီးလည်း ထွက်သမျှ သတင်းကို လူတွေ ဖတ်အောင် ရှယ်အောင် ကော်မန့် ပေးအောင် ဘယ်လိုတင်မလဲ တာဝန်ယူစေတယ်။ သက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ဘာသာရပ်အလိုက် အယ်ဒီတာတွေလည်း များလာတယ်။ တယောက်တည်းက အကုန် မသိနိုင်တော့ဘူး။ အများနဲ့ ကွဲတဲ့ သတင်းကောင်းတပုဒ် ရေးသားပေးပို့နိုင်ဖို့က ဘက်ပေါင်းစုံ ကောင်းဖို့လိုတော့ အဖွဲ့လိုက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်မှုက ပို အရေးပါလာတယ်။

၇။ ဖြန့်ချိသူကနေ စားသုံးသူဗဟိုပြုအရွေ့ကို ရောက်လာတယ် (From distribution to access)

သတင်းအချက်အလက်ဖြန့်ဝေတဲ့ သတင်းမီဒီယာတွေအနေအထားကနေ စားသုံးသူက ဖတ်မယ်မဖတ်ဘူး ဆုံးဖြတ်တဲ့ စားသုံးသူဗဟိုပြုအရွေ့ကို ရောက်သွားတယ်။ သတင်းအချက်အလက်ရှာဖွေတာ၊ ဘယ်ဟာကိုဖတ်မလဲဆုံးဖြတ်တာ၊ ဆန္ဒအလျောက် ဆက်သွယ် ပြောဆိုတာ၊ ဦးဆောင်ဆုံးဖြတ်တာ၊ အရင်တုန်းက သတင်းသမားတွေ လုပ်ခဲ့တာတွေအားလုံးကို အခု အင်တာနက် ဆိုရှယ်မီဒီယာ အသုံးပြုသူတွေကိုယ်တိုင် လုပ်လာကြတယ်။

၈။ တလမ်းသွားကနေ အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်ရေးစနစ်ကို ရောက်လာတယ် (From one way to interactivity)

ဆက်သွယ်ရေးပုံစံက သတင်းစာခေတ်တုန်းကလို စာမျက်နှာပေါ်ကနေသွားတဲ့ တီဗီဖန်သားပြင်ပေါ်ကသွားတဲ့ one way communcication ပုံစံသေ ဆက်သွယ်ရေး မဟုတ်တော့ဘူး။ အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်မှုသဘောဆောင်လာတယ်။ သမ္မတ ထရမ့်ကို ဝေဖန်မလား၊ သမ္မတဦးဝင်းမြင့်ကို တိုင်စာပို့မလား၊ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံကို ပစ်တင်ရှုံ့ချ မလား၊ အချိန်နဲ့တပြေးညီ လုပ်လို့ရလာပြီ။

၉။ တဖြောင့်တည်းကနေ လမ်းဆုံလမ်းခွဖြစ်လာတယ် (From linear to hyper text)

သတင်းတွေကို ဖတ်မယ်၊ သတင်းကြေငြာသူပြောတဲ့ သတင်းနားထောင်မယ် ဆိုတာတွေက သမရိုးကျ မီဒီယာခေတ်က အစီအစဉ်တကျလုပ်ခဲ့တဲ့ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ် ပုံစံတွေပေါ့။ ဒစ်ဂျစ်တယ်သဘာဝမှာတော့ တခုပြီးမှ တခုသွားတာမျိုး မဟုတ်တော့ဘူး။ လမ်းတွေအားလုံး ပွင့်သွားတယ်။ သတင်းစာမျက်နှာပေါ်မှာ ဖေါ်ပြထားတဲ့ Link လင့် တခုကနေ အခြား ဝက်(ဘ)ဆိုက်တွေ၊ ဘလော့(ဂ)တွေ၊ ဆိုရှယ်မီဒီယာစာမျက်နှာတွေကို ခုန်ကူးလို့ ရလာတယ်။ ကျယ်ပြောလှတဲ့ မျက်မြင်ပုံတူ ဟင်းလင်းပြင် Virtual spaces ထဲမှာ အချင်းချင်း တွေ့ဆုံနိုင်လာတယ်။ လေ့လာနိုင်လာတယ်။ သတင်းအချက်အလက်တွေ အတွေးအမြင် အယူအဆတွေ စုဆောင်း မျှဝေနိုင်လာတယ်။ ဈေးဝယ်မလား၊ ဂိမ်းဆော့မလား ဒါမှမဟုတ် သီချင်းနားထောင် ရုပ်ရှင်ကြည့်မလား၊ အနုပညာလက်ရာ တခုခုဖန်တီးမလား ကြိုက်တာလုပ်လို့ ရလာတယ်။

၁၀။ အချက်အလက်ကနေ ဗဟုသုတအဖြစ်ကို ထုပ်ပိုးလာရတယ် (From data to knowledge)

ဒစ်ဂျစ်တယ်ခေတ်မှာ မရေမတွက်နိုင်အောင် ဖေါင်းပွနေတဲ့ သတင်း အချက်အလက်တွေကြောင့် သတင်းမီဒီယာရဲ့ ဗျူဟာကျတဲ့အခန်းကဏ္ဍက ဗဟုသုတ ဟင်းလေးအိုးကြီး (social manager of knowledge) အနေနဲ့ ပြန်ပေါ်လာတယ်။

ဒေတာတွေကို ဝေဖန်ဆန်းစစ်ပြီး ဗဟုသုတတခုဖြစ်လာအောင် ပြောင်းလဲတာက သတင်းမီဒီယာတွေရဲ့ အဓိက ဝင်ရိုးဖြစ်လာတယ်။ ဒီကနေ့ သတင်းမီဒီယာတွေရဲ့ ဗျူဟာကျတဲ့တာဝန်က အချက်အလက်တွေကို ဗဟုသုတအဖြစ် ပြောင်းပေးဖို့၊ ဉာဏစွမ်းရည်ပြည့်ဝတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ဖြစ်လာဖို့၊ ဆက်စပ်ပေါင်းစည်းပေးဖို့၊ လစ်ဟာနေတဲ့ အချက်အလက်တွေကို ဖြည့်စွက်ပေးဖို့၊ အပြန်အလှန်ဆက်သွယ် ပေါင်းကူးပေးနိုင်တဲ့ ပုံစံသစ် မာလ်တီမီဒီယာတွေကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြန့်ဖြူးပေးနိုင်ဖို့ ဖြစ်လာတယ်။

သတင်းမီဒီယာဟာ လှေနံဓါးထစ် ကြားခံ လူထုဆက်သွယ်ရေး ပေါင်းကူးမီဒီယမ် တခုအနေနဲ့ ရပ်တည်ဖို့ ခက်လာပြီ။ အင်တာနက်ဆိုတာကလည်း လူထုသိချင်တဲ့ အချက်အလက်တွေ ရှာဖွေနိုင်တဲ့ ကြားခံ မီဒီယမ် တခုပဲ။ ဂူဂဲလ်လို search engine ရှာဖွေရေး အင်ဂျင်တွေကနေ ကိုယ်လိုချင်တဲ့ စာလုံးတွေ ရိုက်ပြီး သတင်း အချက်အလက်တွေ အလွယ်တကူ ရှာလို့ ရနေပြီ။

ဆိုရှယ်မီဒီယာဆိုတာကလည်း လူမှုကွန်ယက် ကြားခံမီဒီယမ်တခုပဲ။ သတင်းမီဒီယာက အသစ်အသစ်ပေါ်လာသမျှ လူထုဆက်သွယ်ရေး ကြားခံမီဒီယမ်တွေ အားလုံးနဲ့ ပြိုင်နေရတာပဲ။ အဓိကက ပရိသတ်ရှိမယ့်နေရာ စားသုံးသူရှိမယ့်နေရာကို သတင်းမီဒီယာတွေ အားလုံး လိုက်နေရတာကြောင့်ဖြစ်တယ်။

ဆိုရှယ်မီဒီယာပလက်ဖေါင်းကို ဘယ်လောက်ပဲ ဈေးအိမ်သာကြီးနဲ့တူတယ်ပဲဆိုဆို သာလာယံဇရပ်ကြီးနဲ့ တူတယ်ပဲ ပြောပြော သတင်းသမားတွေကိုယ်နှိုက်က မသုံးပဲ နေလို့ မရတော့ဘူး ဖြစ်လာတယ်။ ဘာလို့လည်းဆိုတော့ ကမ္ဘာ့လူဦးရေရဲ့ တဝက်ကျော်ကျော်က အဲဒီပေါ်မှာ ရောက်နှင့်ပြီး ဖြစ်နေတာကိုး။

အစိုးရတရပ်ကို Check and Balance လုပ်ပြီး ထိန်းကျောင်းတဲ့အလုပ်ကို ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်က လူထုကပါ လုပ်လာနိုင်ကြပြီဆိုတော့ သတင်းမီဒီယာသမားတွေ ဩဇာကျ လုပ်ကွက်ပျောက်လာတာတော့ အမှန်ပါပဲ။ သတင်းမီဒီယာသမားတွေကိုယ်နှိုက်က ပရော်ဖက်ရှင်နယ်ဆန်ဖို့ ပို လိုအပ်လာပါတယ်။ ငါတို့သတင်းသမားကွလို့ ကော်လာတထောင်ထောင် လုပ်နေလို့ မရတော့ဘူး၊ ကိုယ့်သတင်းတွေက ဘယ်လောက်ထိ ကျင့်ဝတ်နဲ့ ညီညွတ်သလဲ။ ဘယ်လောက်ထိ အမှန်တရားနဲ့ နီးစပ်သလဲ။ ဘယ်လောက်အထိ ဘက်လိုက်မှု ကင်းသလဲ။ ဘယ်လောက်အထိ စိတ်ခံစားမှု နောက်မလိုက်ဘူးလဲ။ ဘယ်လောက် အရင်းအမြစ် ကြွယ်ဝသလဲ။ ဘယ်လောက် ကျယ်ကျယ် ပြန့်ပြန့် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ဆွေးနွေးနိုင်သလဲ။ ဘယ်လောက် အများပြည်သူ အကျိုးစီးပွားကို ဖြစ်ထွန်းစေသလဲ ဆိုတာတွေက ပိုအရေးကြီး လာတယ်။ တချို့ သမရိုးကျ မီဒီယာသမားတွေထက် ကျင့်ဝတ်ပြည့်ဝတဲ့ တာဝန်ကျေပွန်တဲ့ လူထုတွေကလည်း ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်မှာ အပြိုင်းအရိုင်း ရှိနေကြတာကိုး။

ဒစ်ဂျစ်တယ်လိုက်ဇေးရှင်းကြောင့် ကမ္ဘာပြားသလိုပဲ ဆိုရှယ်မီဒီယာကြောင့် သတင်းမီဒီယာ ပြားသွားပါပြီ။ သေချာတာကတော့ အရှိန်အဟုန်နဲ့ ပြောင်းလဲနေတဲ့ နည်းပညာကို တားဆီးထားနိုင်မှာ မဟုတ်တာပါပဲ။

(ဆောင်းပါးရှင် မွန်မွန်မြတ်သည် စာရေးဆရာမတဦးဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်မြို့ရှိ ဖယပ်တက္ကသိုလ်တွင် Peace Building PhD program တက်ရောက် သင်ယူနေသူဖြစ်သည်)

Read More

ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ၄ ဦး အနားေပးမယ္ဆုိၿပီး ေဖာ္ျပမႈ အေရးယူဖုိ႔ မီဒီယာေကာင္စီကုိ သမၼတ တုိင္ၾကား

ႏို၀င္ဘာလ ၂၂ ရက္ေန႔က ထုတ္ေ၀တဲ့ The Speaker ဂ်ာနယ္မွာပါရိွတဲ့ သတင္းေဖာ္ျပခ်က္ကို ေတြ႔ရစဥ္

ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ၄ ဦးနဲ႔ ဝန္ႀကီးတခ်ိဳ႕ အနားေပးမယ္ဆိုတဲ့ The Speaker ဂ်ာနယ္ရဲ႕ သတင္းေဖာ္ျပမႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီကို တိုင္ၾကားထားတာေၾကာင့္ လာမယ့္ ႏို၀င္ဘာ ၂၉ ရက္ေန႔ ေကာင္စီ မွာ ၾကားနာသြားမယ္လို႔ ေကာင္စီဥကၠ႒က ေျပာပါတယ္။

အဲဒီကိစၥကို အေရးယူေဆာင္ရြက္ေပးဖို႔ဆိုၿပီး ေကာင္စီဥကၠ႒ ဦးအုန္းႀကိဳင္ကို သမၼတ ဦး၀င္းျမင့္ ကိုယ္တိုင္ မေန႔က ေကာင္စီ၀င္အသစ္ေတြ ကတိသစၥာျပဳပြဲမွာ ေျပာၾကားခဲ့ၿပီးေနာက္ သမၼတရံုးရဲ႕ တိုင္ၾကားစာပါ ေပးလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီသတင္းေဖာ္ျပမႈမွာ သတင္းအရင္းအျမစ္ဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ သမၼတရံုးနဲ႔ နီးစပ္သူတစ္ေယာက္လို႔ ေဖာ္ျပခဲ့ေပမယ့္ သမၼတရံုးက သတင္းအရင္းအျမစ္ေတြ မဟုတ္သလို သမၼတရံုးက အတည္ျပဳခ်က္ ရယူခဲ့တာမရွိဘဲ၊ ၾကားသိရတဲ့ အခ်က္အလက္ကိုသာ အေျခခံၿပီး ေရးသားခဲ့တာျဖစ္တာေၾကာင့္ မခိုင္လံုတဲ့အတြက္ သမၼတရံုးနဲ႔ တာ၀န္ရွိသူေတြ၊ စာဖတ္သူေတြကို ျပန္လည္ရွင္းလင္းေတာင္းပန္ဖို႔ တိုင္ၾကားစာမွာ ပါရွိတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

"ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေလးေယာက္နဲ႔ ဝန္ႀကီးတစ္ခ်ိဳ႕ အနားေပးမည္ဟု သတင္းေတြထြက္ေပၚ၊ မန္းတိုင္း၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ နဲ႔ ေဒါက္တာ ၀င္းျမတ္ေအး မပါ" ဆိုၿပီး ႏို၀င္ဘာလ ၂၂ ရက္ေန႔က ထုတ္ေ၀လိုက္တဲ့ အပတ္စဥ္ထုတ္ The Speaker ဂ်ာနယ္မွာ ပါရွိခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

ဒီသတင္းကို RFA သတင္းေထာက္ မသီရိမင္းဇင္ ေပးပို႔တာပါ။

RFA Burmese
https://www.rfa.org

Read More