ေရႊေဈးကြက္ က်ဆင္းသြားမွာ မဟုတ္ပါဘူး

ျမန္မာျပည္သူတို႔အတြက္ ေရႊဝယ္ယူျခင္းသည္ အက်ိဳးအျမတ္ရရွိရန္ ေသခ်ာေသာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ နည္းလမ္း တခု ျဖစ္ေနခဲ့သည္မွာ ကာလၾကာျမင့္ခဲ့ၿပီ ျဖစ္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေကာင္းမြန္ထိေရာက္သည့္ ဘဏ္လုပ္ငန္းစနစ္ မရွိျခင္းသည္ ထိုရင္းႏွီး ျမႇဳပ္ႏွံမႈကို အားေပးေနသည့္ အဓိပၸာယ္သက္ေရာက္မႈရွိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေငြေရးေၾကးေရးဆိုင္ရာ ဝန္ေဆာင္မႈမ်ား အကန္႔အသတ္ျဖင့္သာရရွိိႏိုင္ သည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေရႊေဈးကြက္က တည္ၿငိမ္ေနဆဲျဖစ္သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ ေရႊလုပ္ငန္းရွင္မ်ား အသင္း၏ အတြင္းေရးမွဴး ဦးေက်ာ္ဝင္းသည္ Myanmar Gold Development Public Company ၏ ဒုတိယ ဥကၠ႒ျဖစ္ၿပီး ဦးထံု ေရႊဆိုင္၏ ပိုင္ရွင္လည္း ျဖစ္သည္။ ဧရာဝတီ အဂၤလိပ္ပိုင္းမွ ေက်ာ္ဆုမြန္က သူႏွင့္ ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းခဲ့သည့္အခ်ိန္တြင္ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ၏ ျပည္တြင္းေရႊေဈးကြက္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေလ့လာသံုးသပ္မႈမ်ားကို ဦးေက်ာ္ဝင္းက ေျပာျပခဲ့ ပါသည္။

ဧရာဝတီ။ ။ ဒီေရႊလုပ္ငန္းကို ဘယ္အခ်ိန္က စတင္ခဲ့ပါသလဲ။ ဒီလုပ္ငန္းရဲ႔ အေစာပိုင္းကာလေတြ မွာ ဘယ္လို စိန္ေခၚမႈေတြ ရင္ဆိုင္ခဲ့ရပါသလဲ။

ဦးေက်ာ္ဝင္း။ ။ က်ေနာ့္ အေဖ ဦးထံုက ေရႊပန္းထိမ္ လုပ္ငန္း ကို လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၈၀ ေက်ာ္ သူအသက္ ၁၇ ႏွစ္အရြယ္ကတည္းက စလုပ္ခဲ့တာပါ။ အဲဒီအခ်ိန္ထဲက ေရႊလုပ္ငန္းက က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ မိသားစု စီးပြားေရး ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္မွာ က်ေနာ္ ပထမဆံုး ဦးထံုေရႊဆိုင္ဖြင့္ပါတယ္။ ၂၀ဝ၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ ရန္ကုန္မွာ ပဲ ေနာက္တဆိုင္ထပ္ဖြင့္ပါတယ္။

က်ေနာ္မွတ္မိသေလာက္ဆိုရင္ က်ေနာ္ အထက္တန္းေက်ာင္းသားဘဝက ေရႊတက်ပ္သား ေဈးက က်ပ္ေငြ ၂၀ဝ နဲ႔ ၃၀ဝ အတြင္းမွာပဲရွိတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက ေရႊထည္ပစၥည္းေတြေရာင္းတာ ကေနအေလ်ာ့တြက္ လက္ခ အျဖစ္ေပါ့၊ အဲဒီကေန က်ေနာ္တို႔ ပိုက္ဆံရတယ္။ ေနာက္ထပ္ ၅ ႏွစ္ ၁၀ ႏွစ္ ေလာက္ၾကာေတာ့ ေရႊေဈးက တက်ပ္သားကို က်ပ္ ၃၀ဝ၀-၄၀ဝ၀ အထိျဖစ္သြားတယ္။

ျမန္မာ့ဆိုရွယ္လစ္ လမ္းစဥ္ပါတီေခတ္မွာေတာ့ ေငြစကၠဴေတြ တရားမဝင္ေၾကညာမယ္ဆိုတဲ့ ေကာလာဟလ ေတြ မၾကာခဏ ထြက္တယ္။ ေရႊေဈးလည္း အဲဒီကာလေတြဆိုရင္ အရမ္းတက္သြားေလ့ရွိတယ္။ သူတို႔ ေကာလာဟလေတြ ၾကားတိုင္း လူေတြက ေရႊေတြ အမ်ားႀကီး ဝယ္ၾကတယ္။ အထူးသျဖင့္ ၁၉၈၅- ၈၆ ခုႏွစ္ဝန္းက်င္မွာေပါ့။ အေျခအေနတခု မွာေတာ့ ေရႊေဈးကြက္က လံုးဝပံုမွန္မဟုတ္တဲ့အေန အထားျဖစ္သြားလို႔ က်ေနာ္တို႔ ရန္ကုန္မွာေရႊ အေရာင္း ရပ္ပစ္လိုက္ ရဖူးတယ္။

အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက အစိုးရက ၁၀ဝ၊ ၇၅၊ ၂၅ နဲ႔ ၃၅ က်ပ္တန္ ေငြစကၠဴေတြကို တရားမဝင္ေတာ့ ေၾကာင္းေၾကညာခဲ့တဲ့ အခ်ိန္ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္က် ေတာ့ လူေတြက သူတို႔ ေရႊပဲဝယ္စုသင့္တယ္လို႔ ထင္သြားၾကတယ္။ စစ္အစိုးရက က်ပ္ ၁၀ဝ၀နဲ႔ ၅၀ဝ၀ တန္ေငြစကၠဴေတြ ထုတ္မယ္ လို႔ ေၾကညာခဲ့တဲ့ ၁၉၉၅ နဲ႔ ၂၀ဝ၉ ခုႏွစ္ေတြမွာလည္း ေရႊေဈးတက္ေန တုန္းပဲ။ အစိုးရ က ဝန္ထမ္းေတြကို လစာတိုးေပး ေတာ့လည္း ေရႊေဈးတက္တယ္။

အရပ္သား အစိုးရတက္လာတဲ့ အခါမွာေတာ့ သူတို႔က ေငြလဲႏႈန္းကို ပံုေသလုပ္ခဲ့တယ္။ ေရႊေဈးလည္း တည္ၿငိမ္သြားတယ္။ အခုဆိုရင္ လူေတြက ေရႊေဈး ကြက္မွာ ဘယ္အခ်ိန္ ဘယ္လို ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံရမလဲ ဆိုတာ သိလာၾကၿပီ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့မီဒီယာ ေတြကေန သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ ရရွိႏိုင္လို႔ပါ။

ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြက ဘယ္အခ်ိန္ကစၿပီး အနာဂတ္ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ အျဖစ္ေရႊကို သိသိသာသာ စုေဆာင္းခဲ့ၾကတာလို႔ ေလ့လာမိပါသလဲ။

ျမန္မာဘုရင္ေတြ ေခတ္ကတည္းက ျမန္မာ ေတြ ေရႊစုခဲ့ၾကပါတယ္။ လူေတြက အခမ္းအနား ေတြမွာ ေရႊဝတ္ဆင္ရတာကို သေဘာက်တယ္။ ေရရွည္ အက်ိဳးအျမတ္အတြက္လည္း ေရႊကို စုေဆာင္း ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒုတိယ ကမၻာစစ္ ေနာက္ပိုင္းမွာ ေရႊကို ပိုၿပီးေတာင္ စိတ္ဝင္စားလာၾကတယ္။ လတ္ တေလာမွာ ဘဏ္စနစ္ေတြ တိုးတက္လာေပမယ့္ လူေတြက သေဘာက်ေနၾကဆဲျဖစ္တဲ့အတြက္ ေရႊစု တဲ့ အေလ့အထက ေပ်ာက္ကြယ္သြားမွာ မဟုတ္ ပါဘူး။ ဒါက အၿမဲတမ္း အက်ိဳးအျမတ္ရႏိုင္မယ့္ စုေဆာင္းနည္းျဖစ္ပါတယ္။

အေတြ႕အႀကံဳေတြအရဆိုရင္ ကမၻာနဲ႔ ျမန္မာ ႏိုင္ငံမွာ ေရႊေဈး ဘယ္အခ်ိန္ေတြမွာ အျမင့္ဆံုး ေရာက္ခဲ့ပါသလဲ။

ေရႊေဈး အျမင့္ဆံုး အခ်ိန္ က ၁၉၉၀ အေစာ ပိုင္း ပထမ အီရတ္စစ္ပြဲဝန္းက်င္ေလာက္မွာပါ။ ကမၻာမွာ ေရနံေဈးေတြ တက္ေတာ့ ေရႊေဈးေတြ လည္း တက္တယ္။ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္မွာ ေရႊေဈးက တေအာင္စကို အေမရိကန္ ၃၃ ေဒၚလာ ဝန္းက်င္ ကေန ေဒၚလာ ၁၉၀ဝ ေလာက္အထိတက္လာတယ္။ ၂၀၁၀ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ျပန္က်သြားၿပီး အခု ဆိုရင္ တေအာင္စကို ေဒၚလာ ၁၁၀ဝ ေလာက္ရွိ တယ္။ မၾကာခင္မွာ ေရႊေဈးက်သြားလိမ့္မယ္လို႔ က်ေနာ္ မထင္ဘူး။ ျမန္မာေဈးကြက္မွာ ေရႊေဈး တက်ပ္သားကို က်ပ္ ၈၀ဝ၀ဝ၀ ေလာက္ရွိတုန္းက ကမၻာ့ေရႊေဈးက တေအာင္စကို ေဒၚလာ ၁၉၀ဝ ရွိ တယ္။ အခုဆိုရင္ တက်ပ္သားကို က်ပ္ ၆၈၀ဝ၀ဝ ေလာက္အထိက်သြားၿပီး။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ က ေငြေၾကး ေဖာင္းပြမႈေၾကာင့္ ေရႊေဈးက ကမၻာ့ ေရႊေဈးေလာက္ သိသိသာသာ က်မသြားဘူး။

ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈက ေရႊေဈး အေပၚဘယ္လို သက္ေရာက္မႈရွိပါသလဲ။ ဘယ္လို ဆက္စပ္ပါသလဲ။

ဒီမွာ ဘဏ္စနစ္ အားနည္းတာေၾကာင့္လို႔ က်ေနာ္ထင္တယ္။ တျခားႏိုင္ငံေတြမွာ လူေတြက ပိုင္ဆိုင္မႈေတြ ေရာင္းတဲ့ဝယ္တဲ့အခါ ေငြသားမလို ဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဒီမွာေတာ့ ေငြသားက အရာရာ အတြက္ မရွိမျဖစ္လိုအပ္ေနတယ္။ စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳး လာတာနဲ႔အမွ် ေငြသားလိုအပ္ခ်က္ပိုမ်ားလာၿပီး ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈလည္း တိုးလာမွာပဲ။ ေရႊ အေရာင္း အဝယ္ လုပ္ဖို႔ က်ေနာ္တို႔ေငြေတြ အမ်ားႀကီးလိုတယ္။ ပိုင္ဆိုင္မႈေတြဝယ္တဲ့ အခါမွာလည္း က်ေနာ္တို႔ဆီက အရစ္က် ေငြေခ်စနစ္ က်င့္သံုးမႈေတြကလည္းသူမ်ား နဲ႔ မတူဘူး ။ဒါေၾကာင့္ ေဈးကြက္ထဲမွာ ေငြေၾကး စီးဆင္းမႈပိုၿပီး လိုအပ္တယ္။ လိုအပ္ခ်က္ကို ျဖည့္ ႏိုင္ဖို႔အတြက္ အစိုးရက ေငြစကၠဴေတြ ႐ိုက္ထုတ္ တဲ့အခါ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈက တိုးလာျပန္တယ္။

လက္ရွိမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ေရႊထုတ္လုပ္မႈ ႏႈန္း ကဘယ္လိုရွိပါသလဲ။

အခုထုတ္လုပ္မႈက အရမ္းမ်ားေနတဲ့ အတြက္ မၾကာခင္မွာ ေရႊထုတ္လုပ္မႈ က်ဆင္းသြားႏိုင္ပါတယ္။ ထုတ္လုပ္မႈႏႈန္းေတြ ကြဲျပားေပမယ့္ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ျပည္နယ္နဲ႔ တိုင္း ၁၄ခုလံုးမွာ ေရႊရွာေဖြႏိုင္တာက အံ့ဩစရာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ေရႊထုတ္လုပ္ မႈက အာဆီယံမွာ အျမင့္ဆံုးထဲမွာပါပါတယ္။ ဒါေပ မယ့္ သဘာဝအရင္းအျမစ္ဆိုတာက အေႏွးနဲ႔ အျမန္ ဆိုသလိုကုန္သြားမွာပဲ။ အခုဆိုရင္ မိုးကုတ္နဲ႔ ဖားကန္႔မွာ ပတၲျမား၊ ေက်ာက္စိမ္းနဲ႔ ေက်ာက္မ်က္ ေတြ ထုတ္လုပ္မႈ ေလ်ာ့က်သြားၿပီ။ ဒါေပမယ့္ ေရႊထုတ္လုပ္မႈကေတာ့ ႏိုင္ငံအႏွံ႕မွာ ေရႊလုပ္ကြက္ အသစ္ေတြ ရွိေနတဲ့အတြက္ ခုခ်ိန္အထိ အေတာ္ ေလး ေကာင္းေနေသးၿပီးေတာ့ ဝယ္လိုအားကလည္း ျမင့္ေနပါတယ္။

လူေတြရဲ႕ ဝယ္လိုအားနဲ႔ ဆက္စပ္ၿပီးေတာ့ ေရႊေဈးကြက္က ဘယ္လိုလည္ပတ္ေနပါသလဲ။

ေရႊေဈးကြက္က တည္ၿငိမ္ေနတုန္းပါပဲ။ ပံုမွန္ အားျဖင့္ စီးပြားေရးသမားေတြက သူတို႔လုပ္ငန္း မစခင္ ေရႊစုၿပီး သိမ္းထားတတ္ၾကတယ္။ ဥပမာ တခ်ိဳ႕က ပို႔ကုန္ ရာသီမစခင္ ေရႊဝယ္ၾကတယ္။ ေနာက္က်ေတာ့မွ ဒီေရႊကို ေရာင္းၿပီး သူတို႔ လုပ္ငန္း မွာ သံုးၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီတခုတည္းေၾကာင့္ ဝယ္လိုအား သိသိသာသာတက္ေအာင္ မလုပ္ႏိုင္ပါ ဘူး။ ပံုမွန္အားျဖင့္ေတာ့ ေရာင္းလိုအားနဲ႔ ဝယ္လို အားက ညီမွ်ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ လည္း ေရႊႀကိဳက္တတ္တဲ့ အိႏၵိယ၊ တ႐ုတ္နဲ႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္လိုမ်ိဳး ေဈးကြက္ေတြရွိပါတယ္။ ဒါ ေၾကာင့္ ေရႊေရာင္းတာက တရားမဝင္ျဖစ္ေနရင္ ေတာင္မွ ေဈးကြက္က လႈပ္ရွားေနတုန္းပါပဲ။ ျပည္တြင္းေဈးကြက္က ေႏွးေနတဲ့ အခ်ိန္မွာေတာင္မွ နယ္စပ္ကုန္သြယ္ေရးနဲ႔ လုပ္လို႔ ရပါတယ္။

အစိုးရက ဧၿပီလထဲမွာ ဝန္ထမ္းလစာေတြတိုးေပး လိုက္တာေၾကာင့္ ေရႊဝယ္လိုအား ျမင့္တက္လာမယ္ လို႔ ထင္ပါသလား။

လစာေတြတိုးရင္ ေရႊေဈးတက္မယ္လို႔ တခ်ိဳ႕ က ေျပာၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ့္ အျမင္ကေတာ့ ဟုတ္တယ္။ ေဈးတက္လိမ့္မယ္။ ဒါေပမယ့္ ပမာဏ အနည္းငယ္ေလာက္ပဲ ျဖစ္လိမ့္မယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆိုေတာ့ ေဒၚလာ ေဈးေၾကာင့္ပါ။ လစာေတြ မတိုး ခင္ကတည္းက ေရႊေဈးကတက္ၿပီးေနၿပီ။ တကယ္လို႔ ကမၻာ့ေရႊေဈးတက္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ျပည္တြင္း ေဈး လည္းတက္မွာပဲ။ ဒါေပမယ့္ ျပည္တြင္းေဈးကြက္မွာ ဝယ္လိုအားပို ျမင့္တဲ့အတြက္ အမ်ားႀကီးတက္မွာ မဟုတ္ဘူး။

အခုႏွစ္ကုန္ပိုင္း ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ပထမဆံုး အေနနဲ႔ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း ေပၚေပါက္လာဖို႔ရွိေနတာက ေရႊေဈးကြက္ အေပၚသက္ေရာက္မႈရွိမယ္လို႔ ထင္ပါ သလား။

ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂ ႏွစ္အတြင္းမွာ ကမၻာ့ေရႊေဈးက်ခဲ့ တာေၾကာင့္ လတ္တေလာမွာ လူေတြက ေရႊဝယ္ဖို႔ ထက္ ပိုင္ဆိုင္မႈ ေဈးကြက္မွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံဖို႔ အရမ္း စိတ္ဝင္စားေနၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ စေတာ့ ေဈးကြက္ ေၾကာင့္ လူေတြက ေရႊေဈးကြက္မွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံဖို႔ စိတ္ဝင္စားမႈေလ်ာ့က်သြားမယ္လို႔ က်ေနာ္ မထင္ပါ ဘူး။ စေတာ့ ေဈးကြက္ရဲ႕ သေဘာ သဘာဝအရ ကုန္ပစၥည္း အမ်ိဳးမ်ိဳးကို လက္ခံမွာျဖစ္တဲ့ အတြက္ ေရႊေဈးကြက္ဟာ စေတာ့ အိတ္ခ်ိန္းရဲ႕ အေရးပါတဲ့ အစိတ္အပိုင္း တရပ္ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ အမ်ိဳးအစား ေတြ ကြဲျပားတဲ့အတြက္ သူတို႔ကလည္း ကြဲျပားတဲ့ ရွယ္ယာ ေဈးႏႈန္းေတြနဲ႔ ေရာင္းခ်ၾကပါလိမ့္မယ္။ စေတာ့ ေဈးကြက္အေၾကာင္း ေလ့လာဖို႔ လူေတြ အခ်ိန္လည္းယူရပါဦးမယ္။ ဒါေပမယ့္ ေရႊေဈး ကြက္ အေၾကာင္းကိုေတာ့ သူတို႔က သိေနၾကၿပီ။ ေရႊေဈး အတက္အက်ကိုေတာင္ ခန္႔မွန္းႏိုင္ေနၿပီ။ ဒါေၾကာင့္ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ေရႊေဈးကြက္ က်ဆင္းသြား မွာ မဟုတ္ပါဘူး။
http://burma.irrawaddy.org/interview/2015/05/16/75159.html