Latest News

CREDIT

သတင္းစံုေပ်ာ္၀င္အိုးၾကီးတြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ သတင္း၊ဓာတ္ပံုမ်ားသည္ သက္ဆိုင္သူမ်ား၏မူပိုင္သာျဖစ္ေၾကာင္း အသိေပးအပ္ပါသည္။

Monday, July 17, 2017

မႏၱေလးတိုင္းေဒသႀကီးအစုိးရအဖြဲ႔ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးေဇာ္ျမင့္ေမာင္ ၏ Smart City ႏွင္႔ Green City အိပ္မက္မ်ား


မႏၱေလးတိုင္းေဒသႀကီးအစုိးရအဖြဲ႔ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးေဇာ္ျမင့္ေမာင္ ၏ Smart City ႏွင္႔ Green City အိပ္မက္မ်ား
Ye Myint Kyaw·Sunday, July 9, 2017
ေမး (၁)။  ။ အရင္ တိုင္းေဒသႀကီး၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေတြကို ကြ်န္ေတာ္ ေမးဖူးသလိုပဲ၊ ပထမဆံုး မႏၱေလးတိုင္းေဒသႀကီး အစိိုးရအဖြဲ႔ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ျဖစ္လာတဲ႔ တစ္ႏွစ္ေက်ာ္ကာလအတြင္း ဆရာ အဓိက ရင္ဆိုင္ႀကံဳေတြ႔ရတဲ႔ အခက္အခဲ စိန္ေခၚမႈေတြ ေျပာျပေစခ်င္ပါတယ္..
ေျဖ။ ။ အရင္တုန္းက လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ေပါ့ေနာ္၊ ၂၀၁၂ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲမွာ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ မျဖစ္ခင္က ကြ်န္ေတာ္တို႔ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ရဲ႕ တိုင္းစီးအဖြဲ႕၀င္ပါ။ ေနာက္ေတာ႔ ရုတ္တရက္ အခ်ိဳးအေကြ႔ေတြ႔ ေျပာင္းသြားတယ္ေပါ့ေနာ္၊ အတိုက္ခံပါတီတစ္ခုကေန လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ ျဖစ္သြားတယ္။ လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေတာ္ေတာ္ ရုန္းကန္ခဲ့ရတယ္၊ ေလးဆယ့္ငါးဦးထဲနဲ႔ ေျခာက္ရာေက်ာ္ထဲမွာ။ အဲဒီကေနတစ္ဆင့္ အစုိးရဖြဲ႔တယ္၊ ၂၀၁၆ မွာက်ေတာ့ အစိုးရဖြဲ႔ဖို႔ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္အေနနဲ႔ ျဖစ္လာလိုက္ေတာ့ ပထမဆံုး ရင္ဆိုင္ႀကံဳေတြ႔ခဲ့ရတာ ကုိယ့္ကုိယ္ကုိ ငါအစုိးရအဖြဲ႔၀င္ ျဖစ္သြားၿပီ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ျဖစ္သြားၿပီ အဲဒီေတာ့ ေျပာတာဆိုတာကစၿပီးေတာ့ ဆင္ဆင္ျခင္ျခင္ ေျပာရမယ္၊ အတိုက္ခံသမားတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ ေျပာတာမဟုတ္ေတာ့ဘဲ တာ၀န္ရွိပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးအေနနဲ႔ ျပည္သူကုိ ရွင္းျပရမွာ။ ဒါ ကုိယ့္ကိုယ္ကုိ adaptation လုပ္ရေတာေတြ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲလိုက္ရတာေတြ ရွိပါတယ္။
ေနာက္ တစ္ႏွစ္လံုး စစခ်င္း ပထမဆံုးႀကံဳေတြ႔ရတာ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ေပါ့၊ အစုိးရခ်င္း အေျပာင္းအလဲလုပ္ၾကၿပီ ဆိုတဲ႔အခါ လႊဲေျပာင္းေပးရမယ့္ဟာေတြ ရွိိတယ္၊ လႊဲေျပာင္းေပးၾကရတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔မႏၱေလးကေတာ့ ဘာမွကုိ အလႊဲေျပာင္း မရလို္က္ဘူး၊ ဒီရံုးခန္းေပၚမွာ ဒီတိုင္းပဲ တက္လာလိုက္တာ ၿပီးသြားၿပီ။ ပစၥည္းကေနစၿပီးေတာ့ လက္ခံလိုက္ရတာမ်ိဳး မရွိဘူး။ ဒီေပၚမွာ တက္လိုက္ရံုပဲ ရွိတယ္။ လႊတ္ေတာ္မွာ လာၿပီးေတာ့ အဆင္သင့္ျဖစ္ပါၿပီ ရံုးထိုင္လို႔ရပါၿပီဆိုၿပီးေတာ့ လာေျပာတာ။ အဲတစ္ခ်က္က ထူးျခားခ်က္ေပါ့။
စိန္ေခၚမႈနဲ႔ အခက္အခဲကေတာ့ဗ်ာ ႏွစ္ငါးဆယ္ေလာက္ထဲမွာ ဖိႏွိပ္မႈအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ အစုိးရအမ်ိဳးမ်ိဳးေပါ့ေနာ္.. စစ္အစုိးရနဲ႔လည္း ေတြ႔ခဲ့ရၿပီးၿပီ၊ အရပ္သားအစုိးရနဲ႔လည္း ေတြ႔ခဲ့ရၿပီးၿပီ။ အဲဒီမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ စီမံခန္႔ခြဲမႈညံ့ဖ်င္းလို႔ ဆင္းရဲဒုကၡႀကံဳေနရတဲ့ လူထုေတြရဲ႕ အခက္အခဲေတြ တိုင္းျပည္ရဲ႕အခက္အခဲေတြ ႏွစ္ငါးဆယ္ေလာက္ရဲ႕ ျပႆနာေတြအားလံုးကုိ ကြ်န္ေတာ္တို႔က လက္ဆင့္ကမ္းလိုက္ရတာ၊ ကြ်န္ေတာ္တို႔က စီမံခန္႔ခြဲမႈအာဏာ ရလိုက္သလို အရႈပ္ထုပ္အမ်ားႀကီးလည္း ကြ်န္ေတာ္တို႔ ရလိုက္တာ။
မႏၱေလးတိုင္းေဒသႀကီးမွာ အမ်ားဆံုးကေတာ႔ ေျမယာသိမ္းတဲ့ျပႆနာပါ။ လႊတ္ေတာ္မွာ ကြ်န္ေတာ္တို႔တုန္းက ေျမယာေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ တိုင္ၾကားစာ စိစစ္ေရး ဆိုတာ ရွိလိုက္ေသးတယ္။ အဲဒီတုန္းက မရွင္းခဲ့တာေတြေရာ ေနာက္ထပ္ ထပ္တိုင္တာေတြေရာနဲ႔ ေျမယာျပႆနာအမ်ားဆံုးပဲ။ မႏၱေလးမွာ အမႈေပါင္းေထာင္ခ်ီ ရွိပါတယ္၊ အမႈအသစ္ေတြလည္း အခုထိ တိုင္ေနတုန္းရွိတယ္၊ အခုမွ တိုင္ရေကာင္းမွန္းသိတဲ့သူေတြ ရွိတယ္။ ဒီအမႈေတြက ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္မွာက်ေတာ႔ ၀န္ထုပ္၀န္ပိုးတစ္ခုလို႔ ေျပာလို႔ရတယ္။ လုပ္ငန္းတစ္ခုအေနနဲ႔ တိုင္စာေတြကုိ ကြ်န္ေတာ္ စိစစ္ေနရတာေတြ ရွိတယ္။ တိုင္စာေတြ ဘာလို႔ စိစစ္ရတာလဲဆိုေတာ့လည္း တကယ္လည္း နစ္နာခဲ့တဲ့သူေတြျဖစ္ေနတယ္၊ သမန္ကာရွန္ကာ မလုပ္ခ်င္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ဒီတိုင္စာကိစၥကုိ ကြ်န္ေတာ္ အေလးထားၿပီး ေဆာင္ရြက္ေနတာပါ။
ဘယ္ေလာက္ထိ ျပန္ေတာင္းလည္းဆုိေတာ့ ဆင္ျဖဴကန္ေျမႀကီးေတာင္ ျပန္ေတာင္းတယ္၊ သူတို႔ကို အရင္တုန္းကတည္းက မင္းတုန္းမင္းႀကီးက ေပးသနားေတာ္မူတဲ့ေျမေတြကုိ အစုိးရက သိမ္းပစ္လိုက္တယ္။ ဒီေျမေတြကုိ ေဆြစဥ္မ်ိဳးဆက္ ဆက္ခံပုိင္ခြင့္ရွိတဲ့အတြက္ ျပန္ေတာင္းခ်င္ပါတယ္ဆိုေတာ့.. ဆင္ျဖဴကန္ဆိုတာ မရွိေတာ့ဘူးေလ၊ အဲဒီနားမွာ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈေတြျဖစ္ၿပီးၿပီ၊ ဒါႀကီးကအစ ျပန္လိုက္ေတာင္းတယ္။ ျပန္ေတာင္းတဲ့သူေတြက ၈၈ မတိုင္ခင္က မဆလ အစုိးရတက္ခါစ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းခါစဟာကေန စၿပီးေတာင္းတယ္။ ၆၄ ခုႏွစ္က ပုဂၢလိကေက်ာင္းေတြ ဖြံ႕ၿဖိဳးခဲ့တာေတြ မႏၱေလးမွာရွိတယ္။ အဲဒီေက်ာင္းေတြလည္း ျပန္လိုခ်င္ၾကတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ၈၈ အေရးအခင္း ေနာက္ပိုင္းကဟာေတြကုိ စစ္ခ်င္တာ။ ဆိုပါစုိ႔.. ၿမိဳ႕အမည္ခ်ဲ႕လိုက္တာ ကုမၸဏီကသိမ္းလိုက္တာ ပုဂၢလိကကုိခ်ေပးခဲ႔တာ စီမံကိန္းအေၾကာင္းျပဳ ခ်ေပးလိုက္တဲ့ေျမေတြ။ အခုက အဲဒီေျမေတြကို စစ္ရံုတင္မဟုတ္ေတာ့ဘူး၊ ၆၄-ခုႏွစ္က ေျမေတြပါ စစ္ရတဲ့အခါက်ေတာ့ အဲဒါက ေတာ္ေတာ္ ခက္ခဲပါတယ္။
ေနာက္ၿပီး အခု ႏိုင္ငံျခားဘာသာသင္ေက်ာင္းႀကီး ျဖစ္ေနတဲ့ေနရာကုိ ျပန္လိုခ်င္တဲ့သူေတြရွိတယ္။ ခုနေျပာတဲ႔ ဆင္ျဖဴကန္လိုပဲ အလားတူ ပုဂၢလိကေက်ာင္းေတြက သူတို႔ေျမေတြ ျပန္တင္လာတဲ့အခါၾကေတာ့.. သူတို႔က ဘာနဲ႔တင္တာလည္းဆိုေတာ့ အစုိးရက သိမ္းဆည္းခံေျမေတြကုိ ျပန္ေပးရမယ္.. နစ္နာခဲ့တဲ့အတြက္ ဆိုၿပီးေတာ႔ ေျပာလာတယ္၊ သူတို႔လည္း သိမ္းဆည္းခံေျမေတြထဲမွာ ပါတာပဲေပါ႔။ ေနာက္ အရင္အစုိးရက ျပန္ေပးမယ္ဆိုတဲ႔ ေခါင္းစဥ္တပ္လိုက္ေပမဲ႔ 'ႏွစ္' က ပါမလာဘူး၊ ပါမလာဘူးဆိုေတာ့ သူတို႔က အခု ျပန္တိုင္တယ္။ ျပန္တိုင္တဲ့အခါၾကေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေျမစစ္အစည္းအေ၀းေတြ ေတာက္ေလွ်ာက္လုပ္ရပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေတြက ဗဟိုထဲမွာပါေတာ႔ ဗဟိုမွာ သြားေတြ႔ရတယ္။ အဲဒီမွာက်လို႔ရွိရင္ တစ္ခါတေလ အစည္းအေ၀းက ၅ နာရီ ၆နာရီေလာက္ ၾကာတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ျငင္းၾကခုန္ၾက ျပန္ေပးဖို႔မေပးဖို႔ ေတာ္ေတာ္ေလးလည္း ႏူးညံ့သိမ္ေမြ႕သလို ေတာ္ေတာ္ေလးလည္း ခက္ခဲပါတယ္။ အဲေတာ့ေျပာခ်င္တာက မႏၱေလးၿမိဳ႕မွာ ေျမသိမ္းဆည္းတာ စိန္ေခၚေနမႈႀကီးတစ္ခုပဲ ဆိုတာကိုပါ။
ေျမသိမ္းဆည္းခံလိုက္ရတဲ့အထဲ ေတာင္သူလယ္သမားပါတယ္ အရပ္သားေတြပါတယ္၊ ၿမိဳ႕ေပၚမွာ သိမ္းခံရတာ အရပ္သားေတြ။ သူတို႔အေနနဲ႔.. 'ကြ်န္ေတာ္တို႔ ကြ်န္မတို႔ တင္ေျမွာက္ထားတဲ့အစုိးရက ကြ်န္ေတာ္တို႔ ကြ်န္မတို႔ကုိ အကာကြယ္ေပးေနတယ္ ဆိုတဲ့ဟာတစ္ခု' အစိုးရဆီက ရရမွာပဲ။ ဒါေၾကာင့္မို႔လည္း ကြ်န္ေတာ္တို႔က တိုင္စာေတြ ဂရုတစုိက္ဖတ္ပါတယ္၊ တတ္ႏိုင္သမွ်လည္း ေျဖရွင္းေပးတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ တစ္ခ်ိဳ႕ကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ ျပန္အပ္ႏိုင္တာေတြ ရွိတာေပါ့ေနာ္၊ အခုလည္း အပ္ႏိုင္မယ္႔ဟာတစ္ခ်ဳိ႕ က်န္ ရွိေနပါေသးတယ္။
ဒါေပမယ့္ ဒီေျမယာမႈမွာ နည္းနည္းအခက္အခဲရွိတာက ဘာလဲဆိုလို႔ရွိရင္ ပိုင္ဆိုင္မႈ ဟုတ္မဟုတ္ ဆိုတဲ႔ဟာပါ။ တိုင္ၾကားၿပီးလို႔ စိစစ္ၿပီဆိုရင္ အဲဒါ ဟုတ္မဟုတ္ ၿမိဳ႕နယ္က စစ္တာ။ ၿမိဳ႕နယ္ကစစ္ၿပီးရင္ ခရိုင္ကိုသြားရတယ္၊ ခရိုင္ၿပီးရင္ တိုင္းတက္လာတဲ့အခါ ကြ်န္ေတာ္တို႔ တိုင္းမွာ ဒီေျမယာ မွန္မမွန္ ဟုတ္မဟုတ္ ျပန္ေပးသင့္ မေပးသင့္ဆိုတာ စိစစ္တယ္။ ေထာက္ခံခ်က္ကေတာ့ ေအာက္က ေပးလိုက္တာေနာ္။ ဒါေပမယ့္ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ေကာင္တာခ်က္ ျပန္လုပ္ရတယ္။ ေတာင္သူေတြ တကယ္ေရာ ပိုင္သလားဆိုတာကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ ျပန္စစ္ရတယ္။ ေျမခြန္ေရခြန္ ေပးထားတယ္ဆိုရင္ ပိုင္ဆိုင္မႈလို႔ထင္တာ၊ အမွန္ေတာ့ ေျမခြန္ေရခြန္ေပးတာ ပိုင္ဆိုင္မႈမဟုတ္ဘူး၊ သူတို႔ဒီေနရာမွာ လုပ္ပိုင္ခြင့္ပဲ ရွိတာ။ ဒါေပမယ့္ အဲဒါေတြ ပိုင္ဆိုင္မႈဆိုၿပီး ဟိုတစ္ေန႔က ဆႏၵျပသြားတာဆိုရင္.. သူတို႔က ဒီေလာက္ႀကီး စဥ္ဆက္မျပတ္ အခြန္ေတြထမ္းလာတဲ့အတြက္ ဒါဟာ သူတို႔ပိုင္တာလို႔ ဆိုတယ္။ အမွန္ ဒါဟာ ပိုင္ဆိုင္မႈမဟုတ္ဘူး၊ ေျမခြန္ေရခြန္ ေပးတဲ့ဟာ လုပ္ခြင္႔ရွိတာ။ ဆိုေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔က အဲဒါေတြပါ ျပန္စစ္ရတာေပါ့။ စစ္ရတဲ့အခါက်ေတာ့ ေျမယာမႈတစ္မႈကို ၿမိဳ႕နယ္က စစ္တယ္၊ ခရိုင္ေရာက္တယ္ တိုင္းေရာက္တယ္၊ တိုင္းကလည္း တစ္လမွတစ္ခါပဲ အစည္းအေ၀းလုပ္တာ။ အကုန္လံုး ကိုယ့္အလုပ္နဲ႔ကိုယ္ လုပ္ေနတဲ့အခါက်ေတာ့ ျပန္က်သြားလို႔ရွိရင္ ဗဟိုျပန္တင္ရတယ္၊ ဗဟိုက ျပန္ေပးလိုက္ဆိုမွ ကြ်န္ေတာ္က ျပန္ေပးလို႔ရတယ္။ အဲေတာ့ တိုင္စာတစ္ခုဟာ ေျပာရလို႔ရွိရင္ ေလးငါးေျခာက္လေလာက္ ေျဖရွင္းရတယ္။ အဲေတာ့ တိုင္စာေတြ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ဆီမွာ ေထာင္ခ်ီရွိတယ္ဆိုေတာ့ ဒါဟာ ကြ်န္ေတာ္႔အတြက္ စိန္ေခၚမႈပါပဲေနာ္..။
ေမးခြန္း (၂)။  ။ မႏၱေလးးမွာ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံျခားသားေတြရဲ႕ ေျမယာပိုင္ဆိုင္မႈ အေတာ္မ်ားမ်ား ရွိေနတယ္။ ေနာက္ ဥပေဒနဲ႔ မညီတဲ႔ ေျမယာခ်ထားတာေတြကို အခု အစိုးရ ျပန္သိမ္းေနတယ္.. ျပန္အပ္ခိုင္းတယ္၊ တစ္ခ်ဳိ႕လည္း ျပန္အပ္တာရွိတယ္ ၾကားတယ္.. အဲဒါေလးေတြ ရွင္းျပပါဆရာ..
အဲဒါ ခြဲေျပာမွ ရမွာဗ်။ ခင္ဗ်ား ေျပာခ်င္တာက ႏိုင္ငံျခားသားေတြ ပိုင္ဆိုင္ခဲ့ဖူးတဲ့ဟာေတြ ရွိတယ္ေပါ႔ေနာ္။ အဲ့ဟာတစ္ခ်ိဳ႕ကို အရင္အစိုးရကေန  ပိုင္ဆိုင္မႈ ျပန္ခ်ေပးလိုက္တာ ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီျပန္ခ်ေပးလိုက္တဲ့ ဟာေတြက စပ္ကူးမတ္ကူးကာလမွာ ျဖစ္ေနတယ္။ ဥပမာ.. တစ္ခုရွိတယ္၊ ကြ်န္ေတာ္ နာမည္ေတာ့ တပ္မေျပာေတာ့ပါဘူးေနာ္။ စပ္ကူးမတ္ကူးကာလဆိုတာ ကြ်န္ေတာ္တို႔  အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္က ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ႏိုင္ၿပီးေတာ့မွ အာဏာလႊဲရမွာ မတ္ (၃၁) ရက္ေန႔ လႊဲရမွာ။ ေဖေဖာ္၀ါရီ မတ္ေလာက္မွာ ခ်ေပးလိုက္တာေတြ ရွိတယ္၊ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ သိပ္မမွန္ဘူးေပါ့ေနာ္။ အဲဒါကို လႊတ္ေတာ္က ျပန္စစ္ေနတဲ့ဟာေတြ ရွိပါတယ္။
 ေနာက္တစ္ခုက ဘာလဲဆိုလို႔ရွိရင္ ဒီလုပ္ငန္းစီမံကိန္းေတြျပၿပီးေတာ့.. ဥပမာ ျပင္ဦးလြင္ဆိုလို႔ရွိရင္ ေကာ္ဖီစိုက္ခင္းျပၿပီး သိမ္းသြားတာ အမ်ားႀကီးပဲ။ အဲေတာ့ အဲ့ဒီေကာ္ဖီစိုက္ခင္းက သူတို႔ သတ္မွတ္တဲ့ကာလအတြင္း လုပ္သလား မလုပ္ဘူးလားဆိုတာ ျပန္ၾကည့္ထားတာေတြ ရွိတာေပါ့ေနာ္။ အဲေတာ့ ေကာ္ဖီစီမံကိန္းကို စစ္ေဆးတုန္းကာလ ရွိတယ္။ ေကာ္ဖီစီမံကိန္းရဲ့ ႏွစ္ရွည္စိုက္ခင္းေတြကို အေၾကာင္းျပၿပီးေတာ့ ေျမေတြေတာင္းလိုက္တာ။ ဒါေပမယ့္ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ မလုပ္ဘူး.. နည္းနည္းေလးပဲ အလုပ္ျပတယ္။  ေျမဧက (၁၀၀) ေတာင္းတယ္ ဆိုပါစို႔။ (၁၀)  ဧကေလာက္ အလုပ္ျပလိုက္တယ္။ က်န္တဲ့ဟာေတြက အကြက္ရိုက္ၿပီး ေရာင္းခ်င္တယ္.. အခု အဲဒါေတြကို စိစစ္ထားတာေပါ့ေနာ္။
'မႏၲေလးတုိင္းေဒသႀကီး ေျမလပ္ႏွင့္ေျမရိုင္း စီမံခန္႔ခြဲမႈလုပ္ငန္းအဖြဲ႔မွ စိုက္ပ်ိဳးလုပ္ကိုင္ခြင့္ အသံုးျပဳခြင့္ ရရွိထားမႈအေပၚ စိစစ္ေတြ႔ရွိခ်က္အေျခအေန' ဆိုၿပီးေတာ့  ကြ်န္ေတာ္တို႔ သူတို႔ေျမေတြေတာင္းၿပီးေတာ့ လုပ္မလုပ္ဆိုတာကို စိစစ္လိုက္တာေပါ့ေနာ္။ စိစစ္လိုက္တာ ဘာေတြ႔ရသလဲဆိုလို႔ရွိရင္ ေျမလြတ္ေျမလပ္ ေျမရိုင္းမ်ား စီမံခန္႔ခြဲမႈဗဟိုေကာ္မတီေနာ္..၊ အဲဒီဗဟိုကေန ခ်ေပးလိုက္တာက အားလံုးေပါင္း ၂၃၃ ေယာက္ ရွိတယ္။ ခြင့္ျပဳထားတဲ့ဧက က ၄၁၉၂၅ ဧက။ တကယ္တမ္းၾကည့္လိုက္ေတာ့ အမွန္တကယ္ စိုက္ပ်ိဳးထားတဲ့ ေျမဧရိယာက ၉၂၀၀ ေက်ာ္ပဲ ရွိတယ္။ ၉၂၇၇.၆၀ ရွွိတယ္။  အဲေတာ့ စိုက္ပ်ိဳးရန္ က်န္ရွိတဲ့ေျမဧရိယာ ၃၂၆၄၇.၄၂ ဧက ရွိတယ္။ အဲေတာ့ အဲဒီက်န္ေနတဲ့ ဧရိယာေတြက စီမံကိန္းတစ္ခုအတြက္ ေပးလိုက္တယ္။ ဆိုပါေတာ့ စိုက္ခင္းေတြ.. သစ္ေတာစိုက္ခင္းေထာင္ခ်င္လို႔၊ ေကာ္ဖီစိုက္ခင္းလုပ္ခ်င္လို႔၊ ေနာက္ ႏွစ္ရွည္ပင္ေတြ စိုက္ခ်င္လို႔ ဆိုၿပီး စီမံကိန္းေတြ ခ်ေပးလိုက္တယ္။ ေလးႏွစ္ျပည့္လို႔မွ ဘာမွမလုပ္ရင္ ဥပေဒအရ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ျပန္သိမ္းလို႔ရတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ဟာေတြက ေလးႏွစ္ေက်ာ္ေနၿပီ အရင္အစိုးရလက္ထက္က။ ဒါ ကြ်န္ေတာ္တို႔ စာရင္းေလး ေကာက္ထားလိုက္တာ။ ဗဟိုကခ်ေပးတာရွိသလို တိုင္းေဒသႀကီးက ခ်ေပးတာေတြလည္း ရွိတယ္။ တိုင္းေဒသႀကီးက ၂၄ ခု ခ်ေပးထားတယ္။ ခြင့္ျပဳတဲ့ေျမဧရိယာက ၁၆၁.၀၄ ဧက ရွိတယ္။ အဲဒီမွာ တကယ္စိုက္တာက ၄၄.၂၆ ဧကပဲ ရွိတာ။ အဲေတာ့ က်န္ေနတာက ၁၁၆.၇၈ ဧက က်န္တယ္။ အဲေတာ့ ဒီဟာေတြကလည္း မလုပ္ႏိုင္ေတာ့ဘူးဆိုေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ စစ္ၿပီး ဒီေျမေတြကို သိမ္းခ်င္ဦးမယ္ဆိုရင္ အခက္အခဲက ဘာျဖစ္မလဲဆိုရင္.. သူတို႔က ေရာင္းစားထားၿပီးၾကၿပီ။ တစ္ခ်ိဳ႔ဆိုရင္ အေဆာက္အဦ အခိုင္အမာ ေဆာက္ထားတာတို႔ ဘာတို႔ ျဖစ္ေနလိုက္တဲ့အခါက်ေတာ့ သိမ္းမယ္ဆိုရင္ေတာင္မွ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေတာ္ေတာ္ေလး ခက္ခက္ခဲခဲ ေျဖရွင္းရမွာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ဥပေဒေၾကာင္းအရ လုပ္ရမယ့္ဟာကို မလုပ္ဘူးဆိုတာေတာ့ စီမံကိန္းကို လုပ္တဲ့လူေတြရဲ့ ဥပေဒခ်ိဳးေဖါက္မႈပဲေပါ့။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဒါေတြကို အကုန္စိစစ္ေနတယ္။
ဒါေပမယ့္ ခက္တာက ကြ်န္ေတာ္တို႔ စိစစ္ၿပီးရင္ ဗဟိုကို တင္ရတယ္။ ဆိုပါစို႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဗဟိုကေန အခု ေျခာက္လေက်ာ္ရင္ စီမံကိန္းနဲ႔ အျခားနည္းဆိုတာ ရွိတယ္။ အျခားနည္းလို႔ ေျပာလိုက္လို႔ရွိရင္ ဆိိုလိုတာက လယ္ေျမနဲ႔ယာေျမကို ဓါတ္ဆီဆိုင္ဖြင့္ခ်င္တယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ဆီေတြမွာ ဆီဆိုင္ဖြင့္ခ်င္တဲ့သူေတြက အမ်ားႀကီးပဲ၊ တိုင္းကလည္း က်ယ္တာကိုး။ ဆိုေတာ့ လယ္ေျမဆိုလို႔ရွိရင္ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ဗဟိုထိ တင္ရတယ္။ ဒီလယ္တစ္ခုကို ခ်က္ခ်င္းႀကီး အျခားနည္းသံုးလို႔ မရဘူး.. ။ အဲဒါကို သူတို႔သံုးခ်င္တဲ့ဟာကို မူတည္ၿပီးေတာ့မွ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ဗဟိုကို တင္ရတယ္။ ယာဆိုရင္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ တိုင္းေဒသႀကီးအစိုးရေတြမွာ ေပးပိုင္ခြင့္ရွိတယ္။ အဲေတာ့ အဲဒီလုပ္ငန္းေတြက ကြ်န္ေတာ္ရဲ႕ မႏၲေလး (၂၈) ၿမိဳ႕နယ္မွာ အမ်ားႀကီးပဲ။ အားလံုးက ဘာလဲဆိုလို႔ရွိရင္ ဓါတ္ဆီဆိုင္ ဖြင့္ခ်င္တယ္၊ ေနာက္ၿပီးေတာ့ စိုက္ပ်ိဳးေရး စက္ကိရိယာေတြ ထားခ်င္တယ္၊ သီးႏွံအေျခာက္စက္ေတြလိုမ်ိဳး လုပ္ခ်င္တယ္၊ အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ အေၾကာင္းျပၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေျခာက္လ ေက်ာ္သြားတယ္။ သူ႔တင္တယ္ဆိုကတည္းက.. အျခားနည္းသံုးလိုက္တယ္ဆိုတည္းက.. အျခားနည္းသံုးခြင့္ ဆိုတာ.. ဆိုပါစို႔ ပံုစံ (၁၀၅) လိုမ်ိဳး ေျမရာဇ၀င္ေလးကို ေပးရတယ္၊ အဲဒါရၿပီးရင္ အေရာင္းအ၀ယ္ လုပ္ၾကတယ္။ အားလံုးက (၁၀၅) ရၿပီးရင္ ခိုင္မာသြားၿပီထင္ေတာ့ အေရာင္းအ၀ယ္ လုပ္ၾကတယ္။
ဆိုေတာ့ အျခားနည္းသံုးၿပီးေတာ့ တင္ျပလိုက္တဲ့အတိုင္း မသံုးတဲ့ေျမေတြက  ကြ်န္ေတာ္တို႔ဆီမွာ အမ်ားႀကီး။ အဲဒါေတြကို ဗဟိုကိုတင္ထားၿပီး စုစုေပါင္းေျပာရရင္ အမႈတြဲအေရအတြက္က ၆၂၉ မႈ ရွိတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔က အျခားနည္းနဲ႔ သံုးတယ္ဆိုရင္ ဓါတ္ဆီဆိုင္ဖြင့္ခ်င္တယ္ တစ္ေယာက္က ဓါတ္ဆီဆိုင္ဖြင့္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ ဒါအမႈတြဲတစ္ခု၊ ေနာက္ လယ္ယာသံုးစက္ကိရိယာဆို ေနာက္အမႈတြဲတစ္ခု အဲလိုမ်ိဳး ၆၂၉ တြဲ ရွိတယ္၊ အမႈတြဲအေရအတြက္ ဧရိယာ ၃၈၃၂.၅၇ ဧက ရွိတယ္။ ဒါက အခု မသံုးလို႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ လုပ္ထားလိုက္တဲ့ဟာ။ ဒါႀကီးကို ဥပေဒအရဆို ေျခာက္လေက်ာ္ရင္ ျပန္သိမ္းခြင့္ ရွိတယ္ဗ်။ ဒါေပမယ့္ ဥပေဒက တိုင္းေဒသႀကီးအစိုးရက သိမ္းရမွာလား၊ ဗဟိုက သိမ္းရမွာလား.. အဲလိုလည္း တိတိက်က်မပါဘူးေနာ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ဗဟိုကို တင္ထားတာ ၾကာလွေနၿပီ ျပန္မက်ဘူး။
အဲေတာ့ ဘာျဖစ္လဲဆို တစ္ခ်ိဳ႕ျပန္အပ္တယ္ဆိုတာက ဘာမွမလုပ္ေတာ့ဘူး သူတို႔က စိတ္ဒုန္းဒုန္းခ်လုိက္တာ။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ေတာ့ မလုပ္ေတာ့ပါဘူးဆိုၿပီး ျပန္အပ္တာမဟုတ္ဘူး.. ဒီအတိုင္းပဲ ျဖစ္လာသမွ် အေျခအေန ၾကည့္မယ္ေပါ့။ တစ္ခ်ိဳ႕ၾကေတာ့ အခုက်ေတာ့မွ ကမန္းကတန္း ေဆာက္ၾကတာ ေျမဖို႔တာေတြ ဘာေတြ လုပ္လာၿပီးေတာ့ လုပ္ငန္းတစ္ခုျပလိုက္တာေပါ့၊ မ်ားေသာအားျဖင့္ ဘာနဲ႔ျပလည္းဆိုေတာ့ မိုးရာသီျဖစ္လို႔ ေျမမဖို႔ႏိုင္လို႔ လုပ္ငန္းဆက္လုိ႔မရတဲ့အတြက္ အသနားခံစာတင္ၾကတယ္။ အပ္တာေတာ့ တရား၀င္အပ္တာ မရွိဘူး၊ အသနားခံ စာတင္တာပဲရွိပါတယ္...။
ေမးခြန္း(၃)။  ။ ေနာက္တစ္ခုက အစိုးရ၀န္ထမ္းေတြ၊ ေထြအုပ္စတဲဲ႔ ျပည္ထဲေရးေအာက္က ၀န္ထမ္းေတြနဲ႔ ဆက္ဆံရ လုပ္ရကိုင္ရတဲ႔ ဆရာတို႔ အတြင္းအေျခအေနေလး ေျပာျပပါဦး...
ဒါကေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ အတိုက္ခံပါတီအေျခအေနတုန္းက ဒီအဖြဲ႔စည္းနဲ႔ ဆက္ဆံရတာ ေတာ္ေတာ္ ခက္ခဲပါတယ္။ ခင္ဗ်ားတို႔ အသိဆံုးေနမွာေပါ့.. ပြဲေလးလုပ္ဖို႔ ေလွ်ာက္လိုက္လို႔ရွိရင္ အမိန္႔ေလး ေတာင္းလိုက္လို႔ရွိရင္ အထက္စီးနဲ႔ေပါ့ဗ်ာ.. မေပးႏိုင္ဘူး ဘာညာေတြေပါ႔။ အဲဒီေခတ္ကေတာ့ သူမေပးလည္း ရေနတာမ်ဳိးေပါ့။ ခုေတာ့ ဥပေဒရွိၿပီ ခြင့္ျပဳခ်က္ရွိၿပီ။ ကြြ်န္ေတာ္႔အေနနဲ႔႔ ခက္မယ္ဆိုတာ နဂိုထဲက ေမွ်ာ္လင့္ၿပီးသားေပါ႔ေနာ္..။ ဗ်ဴရိုကေရစီယႏၱရားႀကီးက က်ိဳးက်ေနၿပီးေတာ့ အာဏာနဲ႔ လုပ္တတ္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းႀကီးမွာ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ႏိုင္ငံေရးအျမင္နဲ႔ ႏိုင္ငံေရးသမားရႈေထာင့္ကေန ဒီ၀င္လုပ္တဲ့အခါမွာ ဒီအခက္အခဲကုိ ေတြ႔မယ္ဆိုတာ ေမွ်ာ္လင့္ၿပီးသားပါ။
ဟုတ္တယ္ တကယ္တမ္းက်ေတာ့လည္း ဒုတ္ဒုတ္ထိကို ေတြ႔တာပဲ။ disobedience ေပါ႔၊ ဆိုခ်င္တာက အမိန္႔ကုိ မနာခံတာ မဟုတ္ဘူး မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ေနတာ။ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရရင္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ကုိ မအုပ္ခ်ဳပ္တတ္ဘူးလို႔ ထင္တာေပါ့ေလ.. မကုိင္တြယ္တတ္ဘူး ထင္တယ္။ သူတို႔ အရင္အစုိးရကို သစၥာခံတယ္၊ ကြ်န္ေတာ္ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာမေပါ့။ ဘာ့ေၾကာင့္ ဒီလိုေျပာရလည္းဆိုေတာ့ အရင္အစုိးရက ဖိတ္တဲ့ပြဲေတြမွာ သူတို႔က ၀တ္စံုေတြနဲ႔ တစ္ခ်ိဳ႕က သြားတယ္ဗ်။ ဟိုတစ္ေန႔႔ကပဲ တစ္ေယာက္ကို ဆူလိုက္္ေသးတယ္။ ပုဂၢိဳလ္ေရးခင္လို႔ သြားတာကို ကြ်န္ေတာ္ ဘာမွမေျပာလိုဘူး ဟုတ္တယ္မလား.. စေန တနဂၤေႏြ သြား။ ဒါေပမယ့္ အဲလိုသြားလည္း သူက ယူနီေဖာင္းအျပည့္အစံုနဲ႔သြားတာ။ ဆိုလုိက္ေတာ့ ဘာျဖစ္လာလဲဆိုေတာ့ သစၥာခံေနတဲ့ပံုစံမ်ိဳး (loyality) ျဖစ္ေနတယ္.. အကူအညီေတြ ေပးေနတာေပါ့။ ဆိုေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ အဲဒါလည္း ေျပာၿပီးၿပီ။ အစုိးရ ဘယ္သူလဲ ေျပာင္းလဲသြားတာ မသိဘူးလား။ ျပည္သူတင္ထားတဲ့ အစုိးရ.. ကြ်န္ေတာ္တို႔ အစိုးရျဖစ္ေနၿပီ၊ မင္းတို႔ ျပည္သူကို သစၥာခံရမွာ.. ေနာက္ေနာင္ ဒါမ်ိဳးေတြ မလုပ္ၾကနဲ႔ေပါ့ ေျပာရတယ္။
ဆက္ဆံေရးကေတာ့ အရင္ေစာေစာပိုင္း စစခ်င္းကေတာ့ နဲနဲခက္တယ္ဗ်၊ ဘာမွ မလုပ္တတ္ဘူးေပါ႔ေနာ္.. မူေတြမခ်ႏိုင္ဘူး။ မူေတြမခ်ႏိုင္ဘူးဆိုတာ ေျမယာနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ဗဟိုက မူမလာဘဲနဲ႔ ဘာစစ္ပါလို႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ေျပာလို႔မရဘူး၊ တြဲေတြလုပ္ၿပီး စစ္ခိုင္းေနတာပဲ ရွိတာ။ ေနာက္တစ္ခါ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္းက်ေတာ့ ဘာျဖစ္လာလည္းဆိုေတာ့.. သူတို႔စိတ္ထဲမွာထင္တာေပါ့ေနာ္၊ ကြ်န္ေတာ္တို႔က စီမံခန္႔ခြဲမႈ မတတ္ဘူးလုိ႔ သူတို႔ ထင္ထားတဲ့အခါက်ေတာ့ သိပ္အေရးမစုိက္တဲ့ပံုစံမ်ိဳး ရွိတယ္။ အခုက်ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ နယ္ေတြ ၂၈ ၿမိဳ႕နယ္လံုး ေရာက္သြားၿပီ.. ေတြ႔ၿပီးၿပီ.. အေျခအေနေျပာင္းလဲသြားၿပီ.. ခင္ဗ်ားတို႔ မေျပာင္းလဲရင္ မေျပာင္းလဲတဲ့သူခံ။ ဒီမိိုကေရစီျဖစ္တဲ့အတြက္ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြနဲ႔ ဆက္ဆံသလို ဆက္ဆံ၊ ဆက္ဆံတဲ့အခ်ိန္မွာ ခင္ဗ်ားတို႔ အေပၚစီးက ဆက္ဆံလို႔မရဘူး၊ ပါတီကလည္း ခင္ဗ်ားတို႔အေပၚမွာ အေပၚစီးက ဆက္ဆံလို႔မရဘူး။ ပါတီက အေပၚစီးက ဆက္ဆံခဲ့ရင္ ကြ်န္ေတာ္႔ကုိတိုင္.. ဒါ ကြ်န္ေတာ္႔အပိုင္း။ အကယ္၍ ခင္ဗ်ားတို႔ဘက္က အ၀ွာျဖစ္ပီဆိုလို႔ရွိရင္လည္း ကြ်န္ေတာ္တို႔က စီမံခန္႔ခြဲမႈအရ အေရးယူရမွာ.. အဲေတာ့ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ အျပန္အလွန္ ေလးစားပါ။
ကြ်န္ေတာ္ အဲဒါ စၿပီးေျပာလိုက္ကတည္းကုိက နည္းနည္းေလး အခ်ိဳးေျပာင္းေတာ့တယ္။  သူတို႔လည္း ကြ်န္ေတာ္ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာတယ္.. အစုိးရ ေျပာင္းသြားၿပီ.. ျပည္သူ႔ကုိ သစၥာခံ။ ခင္ဗ်ားတို႔ကိုယ္တိုင္ မေျပာင္းလဲဘဲနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ လုပ္ငန္းႀကီး.. ဗ်ဴရိုကေရစီယႏၱယားႀကီး မေအာင္ျမင္ႏုိင္ဘူး။ အဲေတာ႔ ဒီကေန ကြ်န္ေတာ္တို႔ ပါတီရယ္ ( ပါတီိကုိလည္း.. ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေမ့ထားလို႔မရဘူး) အစုိးရအဖြဲ႔ရယ္ လႊတ္ေတာ္ရယ္၊ ၿမိဳ႕နယ္ကိစၥေတြပါ.. ခင္ဗ်ားတို႔ သူတို႔ကုိ အကုန္လံုးဖိတ္ၿပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးပါလို႔ ေျပာရတယ္။
အခုက်ေတာ့ ဘာျဖစ္လာလည္းဆိုေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ပါတီကလည္း ကြ်န္ေတာ္တို႔ကုိ ေဒတာေတြေပးတာေပါ့..။ ဘာေတြေျပာလည္းဆိုေတာ့ တြဲလုပ္လို႔မရဘူး အခက္အခဲေတြရွိပါတယ္ဆိုရင္ ကြ်န္ေတာ္တို႔က လွမ္းေျပာေပ႔ါ..။ ဆိုလိုက္ေတာ့ အခုေျခာက္လေေက်ာ္ေလာက္ေတာ့ နည္းနည္းေလး အရွိန္ေကာင္းလာတယ္၊ တစ္ႏွစ္လည္း ျပည့္ေရာ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရရင္ ဆက္ဆံေရးက သိပ္မဆိုးပါဘူး။ ကြ်န္ေတာ္တို႔မွာ ၇ ခရိုင္ရွိတယ္၊ ၂၈ ၿမိဳ႕နယ္ရွိတယ္၊ ရပ္ကြက္က ၂၇၁ ရပ္ကြက္ရွိတယ္၊ ေက်းရြာအုပ္စုက ၁၄၁၆ အုပ္စုရွိတယ္၊ အဲေတာ့ ေက်းရြာေပါင္းက ၄၀၀၀ ေက်ာ္ရွိတယ္။ ဆိုေတာ႔.. အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးေတြနဲ႔ ဆက္ဆံေရးကေတာ့ ေျပာရရင္ ကြ်န္ေတာ္ ၿမိဳ႕နယ္နဲ႔ပဲ တိုက္ရိုက္ဆက္ဆံရေတာ႔ ေကာင္းပါတယ္။
အခုေတာ့ ဘာပဲေျပာေျပာ ဒီမိုကေရစီ ေျပာင္းသြားၿပီ ျပည္သူ႔အစုိးရ ခိုင္းတာ လုပ္ရမယ္ဆိုတာ သိလာတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ဆိုလို႔ရွိရင္ ေတာ္ေတာ္ေလး အားတက္သေရာ လုပ္ပါတယ္။ ဘာ့ေၾကာင့္ သိသာလည္းဆိုေတာ့ ေျမေတြျပန္စစ္တာတို႔ အမႈေတြျဖစ္လို႔ သူတုိ႔ဆီ ခို္င္းလိုက္လို႔ရွိရင္ စနစ္တက် ျပန္တက္တယ္၊ အရင္တုန္းကလို ၿပီးစလြယ္ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ခ်ေပးလိုက္တဲ့ မူအတိုင္း လုပ္တယ္.. အားႀကိဳးမာန္တက္ လုပ္တယ္။ ေနာက္ သဘာ၀ေဘးအႏၱရာယ္မ်ဳိး စံုစမ္းခိုင္းလိုက္လို႔ရွိရင္လည္း ျပန္ၿပီးေတာ့ ခ်က္ျခင္းတက္လာတယ္။ ေျပာခ်င္တာက စစတုန္းကေတာ့ ခက္တယ္.. အခုဆိုလို႔ရွိရင္ေတာ့ တိုးတက္မႈေတြ ရွိလာတယ္။
တစ္ခုပဲ ရွိတာေပါ့ေနာ္.. ကြ်န္ေတာ္တို႔ ညႊန္ခ်ဳပ္ေတြနဲ႔ တိုင္းနဲ႔ျပည္ေထာင္စု ဆက္သြယ္ေရးစနစ္ကုိ လိုက္ၿပီးေတာ့ ျပည္ေထာင္စုကလာၿပီးေတာ့ ညႊန္ခ်ဳပ္တို႔ အတြင္း၀န္တုိ႔ကို အခက္အခဲေတြ ေမးတယ္ေပါ့ေနာ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ျပည္ေထာင္စုလည္း ေ၀ဖန္ပါ.. တိုင္းေဒသႀကီးနဲ႔ျပည္ေထာင္စု ဆက္သြယ္မႈ ေခ်ာေမြ႔ေနမွ ျဖစ္မွာ။ ေနာက္ၿပီး အေျပာင္းအေရြ႕ေတြကုိ တိုင္းအစုိးရ မသိဘဲနဲ႔ မလုပ္ပါနဲ႔.. ကြ်န္ေတာ္ အဲဒီအတိုင္း ေျပာလိုက္တယ္။ တိုင္းအဆင့္အရာရွိေတြကုိ ကြ်န္ေတာ္တို႔နဲ႔ အဆင္ေျပေနတုန္း ဘတ္ဆုိေကာက္ေျပာင္းသြားလိုက္ေတာ့ ေနာက္အသစ္နဲ႔က် ကြ်န္ေတာ္တို႔က အလုပ္လုပ္ရတဲ့အခါ.. ဒီမွာက စခါပဲရွိေသးတာ.. အဲဒါအေရးႀကီးတယ္...  သူတို႔သိမွ ျဖစ္မွာ။ ေနာက္တစ္ခ်က္က ဘာလည္းဆိုလို႔ရွိရင္ ကြ်န္ေတာ္တို႔မသိဘဲနဲ႔ ျပည္ေထာင္စုက ခ်ေပးတဲ့ လုပ္ငန္းေတြကို ကြ်န္ေတာ္တို႔တိုင္းက စစ္လို႔မရဘူး။ ဆိုပါစုိ႔.. ပညာေရးဌာနကေန ခ်ေပးလိုက္တဲ့ ဘတ္ဂ်က္ေတြ တကၠသိုလ္ထဲမွာ ေဆာက္ေနတယ္၊ တိုင္းအစုိးရက မသိဘူး.. ၾကည့္လို႔လည္းမရဘူး.. စစ္ခြင့္လည္းမရွိဘူး။ ဒါေပမယ့္ လူထုက လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္က တိုင္ေတာ့ သြားစစ္လိုက္ေတာ့ အရည္အေသြးက ညံ့ေနတယ္။ ဆိုေတာ့ ခင္ဗ်ားတို႔ ဘာလုပ္လုပ္ တိုင္းေဒသႀကီးေတာ့ မိတၱဴေပးပါ၊ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဒါမွသာလွ်င္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေသာ လမ္းေၾကာင္းေပၚေရာက္မယ္။
အလားတူပဲ ျပည္ေထာင္စုက ခ်ေပးတဲ့ က်န္းမာေရးဟာေတြ.. ကြ်န္ေတာ္တို႔ တိုင္းေဒသႀကီးက မသိရဘူး၊ အဲဒီမွာ ကြဲလြဲခ်က္ေလးေတြရွိတယ္။ ေရ၀င္ေဒသမွာ အုတ္ခံုအျမင့္ ႏွစ္ေပနဲ႔ လုပ္ေတာ့ ဘယ့္ႏွယ္သြားလုပ္မလဲဗ်။ ဆိုေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ကို မိတၱဴေပး.. တိုင္းေဒသႀကီးက feedback ျပန္ေပးမယ္။ ဒီေနရာမွာ က်န္းမာေရးေဆးခန္းဆိုတာ တိုင္းေဒသႀကီး ေမးလိုက္.. ဘယ္ေလာက္ေလာက္ ေဆာက္ရမလဲ ဘယ္ပံုစံေဆာက္ရမလဲ၊ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ဒါျပန္ေပးမွာေပါ့.. ဒါမွသာ ေခ်ာေမြ႕မွာ။ ကြ်န္ေတာ္ေျပာခ်င္တာ ခုန အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္းနဲ႔ အခုလုပ္ရတာ ေကာင္းပါတယ္၊ ရပ္ကြက္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးအထိေတာ့ မဆက္ဆံဖူးဘူး မေတြ႔ဖူးဘူး။ ဒါေပမယ့္ လံုး၀ မရွိဘူးလို႔ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး၊ နယ္ေတြ ဆင္းတဲ့အခါမွာ တစ္ခ်ိဳ႕နဲ႔ ေတြ႔ရပါတယ္။ အဲေတာ့ ရပ္ကြက္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးေတြကိုေတာ့ အခုထက္ထိ တိုင္တဲ့သူေတြ ရွိတုန္းပါ...။
ေမးခြန္း (၄) ။ ။ မႏၱေလးမွာ လုယက္မႈေတြ မၾကာခဏ ျဖစ္တယ္၊ အထူးသျဖင႔္ အုပ္စုဖြဲ႔လုယက္မႈေတြ ရွိတယ္။ နယ္လံု၀န္ႀကီးကလည္း အလုပ္လက္မဲ႔ျပႆနာ၊ မူးယစ္ေဆးျပႆနာေတြေၾကာင္႔လို႔ ေျပာထားတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ အဲေတာ႔ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး မႏၱေလးတိုင္းတြင္း ဆရာတို႔ ေဆာင္ရြက္ေနတာေတြ သိပါရေစ..
မႏၱေလးတိုင္းေဒသႀကီးမွာ ျပည္သူေတြရဲ႕ ဘ၀လုံၿခဳံမႈကုိ ထိခိုက္ေစတဲ့ လုယက္မႈ၊ အုပ္စုဖြဲ႔လုယက္မႈ အဲဒါေတြ ေလ်ာ့နည္းဖို႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဧၿပီ (၁) ရက္ေန႔ကစၿပီးေတာ့ အပိုင္း (၆) ပိုင္းနဲ႔ ေဆာင္ရြက္ေနတယ္၊ ဒါလည္း စီမံခ်က္နဲ႔ စနစ္တက်စၿပီး လုပ္တာပါ။ မႏွစ္က မလုပ္ဘူးလားဆိုေတာ့ မႏွစ္ကလည္း လုပ္တယ္၊ လုပ္ေပမယ့္ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရရင္ ရဲနဲ႔ ျပည္သူေတြရဲ႕ အခ်ိဳးက လူ ၁၅၀၀ ေလာက္ကို ရဲတစ္ဦးပဲ ရွိတယ္။ ရဲအင္အား ေတာ္ေတာ္ကုိ နည္းပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေတြ အစည္းအေ၀းမွာလည္း ကြ်န္ေတာ္ အဓိကထား ဘာေျပာလည္းဆိုေတာ့ ရဲအင္အား တိုးေပးပါလို႔ ရဲတပ္ဖြဲ႔တိုးေပးပါလို႔... ဒီရဲတပ္ဖြဲ႔တိုးေပးပါမွ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ျပည္သူေတြကုိ ေစာင့္ေရွာက္ႏိုင္မယ္ ဆိုလိုက္ေတာ့.. အဲဒီဟာကုိ ကြ်န္ေတာ္တို႔ အၿမဲတမ္း တင္ျပထားပါတယ္။ ေလာေလာလပ္လပ္ကေတာ့ မျဖည့္ႏိုင္ေသးဘူး။ ဒါေပမယ့္ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ရွိတဲ့ ရဲအင္အားနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ လုပ္ေနပါတယ္။
အပိုင္း (၆) ပိုင္းထားၿပီးေတာ့ လုပ္ပါတယ္၊ ပထမဆံုးကေတာ႔ ပညာေပးေဟာေျပာပြဲ။ ဒီပညာေပးေဟာေျပာပြဲမွာ ျပည္သူလူထု ပါ၀င္ပူးေပါင္းဖို႔ပါ။ ဆိုပါဆို႔ ပထမဆံုး ဘာလုပ္သလဲဆိုေတာ႔ ဘဏ္ေတြကေန ေငြထုတၿ္ပီးေတာ့ ဆိုင္ကယ္သမားက အျပင္ကေနေစာင့္ၾကည့္ၿပီး ၀င္လုတာေတြကို ေလွ်ာ႔ခ်ဖို႔ဆုိၿပီး ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဘဏ္ေတြအကုန္လံုးကုိ အစည္းေ၀းေခၚတယ္။ CCTV ကုိ ခင္ဗ်ားတို႔ အထဲမွာပဲ တပ္ေနတယ္..အျပင္မွာလည္း တပ္ေပးပါ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ခင္ဗ်ားတို႔ရဲ႕ လံုၿခံဳေရးေတြကုိ တိုးခ်ေပးပါ။ ေနာက္ လံုၿခံဳေရး၀န္ထမ္းက ေငြေတြကုိ အျပင္က ကားထဲကို လိုက္သယ္ေပးမယ္ဆိုရင္ ကုိယ္တိုင္လိုက္တင္ေပး။  ဒီလိုလုပ္လိုက္ေတာ့ ဘဏ္ေတြကေန ထြက္တဲ့လုတဲ့ဟာက သိပ္မရွိေတာ့ဘူး၊ ဘာမ်ားလာလိုက္လဲဆိုေတာ့ အုပ္စုဖြဲ႕ၿပီးေတာ့ ဆိုင္ကယ္ကေန ၀င္လုတာ၊ ဆိုင္ကယ္ခိုးတာေတြက ပိုတက္လာတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ အဲဒီ ပညာေပးေဟာေျပာပြဲကုိ လူထုထဲကုိ ေရာက္ေအာင္ ေျပာပါတယ္။ ဆိုလိုခ်င္တာက ညအခ်ိန္မေတာ္ မီးမရွိတဲ့ေနရာေတြ မိန္းကေလးေတြ မသြားပါနဲ႔။ ေနာက္ ရဲေတြကလည္း အရပ္ေတြထဲမွာ ေဟာေျပာပြဲကုိ ကားႀကီးနဲ႔ သြားလုပ္ပါတယ္။ လက္ကမ္းစာေစာင္ေတြ ေ၀တာေတြလည္း ရွိတယ္.. ပညာေပးတာေပါ့ေနာ္။ တေယာက္ထဲမထြက္ပါနဲ႔ ထြက္ရင္ အုပ္စုလိုက္ လမ္းေလွ်ာက္ပါ၊ ညအေမွာင္ လူျပတ္တဲ့ေနရာေတြဆို မသြားပါနဲ႔။ ညေနေစာင္းေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေနရာတို႔ ဆိုပါစုိ႔.. မႏၱေလးေတာင္ေပၚမွာတို႔ ဘာတို႔ဆိုလို႔ရွိရင္ ဆိုင္ကယ္ေလးေတြနဲ႔ တက္တာ အဲဒါမ်ိဳးေတြမလုပ္ပါနဲ႔ ဆိုၿပီး ပညာေပးေဟာေျပာပြဲအေနနဲ႔  ပထမတစ္ခုလုပ္ တာေပါ့ေနာ္။
ေနာက္တစ္ခုက ျပစ္မႈက်ဴးလြန္တတ္တဲ့သူေတြ ရာဇ၀င္ရွိၿပီးသားသူေတြကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေစာင့္ၾကည့္တယ္။ အဲဒီမွာ တစ္ခ်က္ ကြ်န္ေတာ္ ေျပာစရာရွိတာက အရင္ေခတ္တုန္းက ေထာင္ကေန ပုဒ္မ(၄၀၁) နဲ႔ လႊတ္လိုက္ၿပီဆိုတာကို ဒီလူေတြလႊတ္လိုက္ၿပီဆိုတာကို သက္ဆိုင္ရာနယ္ေျမကို အေၾကာင္းၾကားရတယ္။ ဒါၾကာၿပီ.. အဲဒါ ရဲေတြက ကြ်န္ေတာ္႔ကုိ ေျပာတာ။ ဒါက လုပ္ကိုေပးရမွာ.. လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္နဲ႔ လႊတ္လိုက္ၿပီး လူဆိုးေတြပါလာၿပီ၊ ဒီလူေတြ လႊတ္လိုက္ၿပီဆိုတာ နယ္ေျမရဲစခန္းကုိ အေၾကာင္းမၾကားတဲ့အတြက္ အဒါကုိ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေျခရာမေကာက္ႏိုင္ဘူး။  ဆိုေတာ့.. အခု ကြ်န္ေတာ္တို႔ကေတာ့ ရာဇ၀င္ရွိတဲ့ဟာေတြကုိ ေစာင့္ၾကည့္တဲ့ လုပ္ငန္းကုိ လုပ္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ အခုဟာ စီမံခ်က္နဲ႔ကုိ လုပ္ပါတယ္။ လွည့္ကင္း၊ ၀ပ္ကင္း၊ ရပ္ကင္းနဲ႔ အခ်ိန္နဲ႔ အလွည့္က် မႏၱေလးတစ္ၿမိဳ႕လံုးကုိ လုပ္ပါတယ္။ လွ်ပ္စစ္မီးေရာက္ေအာင္လည္း ကြ်န္ေတာ္တို႔ လုပ္ေပးတယ္။
တတိအပိုင္းကေတာ့ ကင္းေတြခ်တယ္။ ကင္းေတြမွ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ရပ္ကင္းဆိုလို႔ရွိရင္လည္း ရဲဦးေရ နည္းတဲ့အခါက်ေတာ့ ဘယ္လိုေနရာမ်ိဳးေတြလည္းဆိုေတာ့.. ဆိုပါစို႔ ျပည္ႀကီးတံခြန္က ကင္မန္းကုန္း၊ ခဏခဏ လုယက္မႈျဖစ္တယ္.. အဲလိုေနရာေတြက် ရပ္ကင္းခ်တယ္။ ေနာက္ မႏၱေလးေတာင္ဘက္ အဲလိုမ်ိဳးဆိုရင္ ရပ္ကင္း၊ က်န္တဲ့ဟာေတြကေတာ့ လွည့္ကင္းနဲ႔.. ၀ပ္ကင္းလည္း ရွိပါတယ္။  လွည့္ကင္းလုပ္မယ့္ဟာေတြကုိ သာမာန္ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္ သံုးၾကတယ္၊ ဆိုင္ကယ္ေတြရေအာင္ေပါ့ေနာ္ ကြ်န္ေတာ္ အလွဴခံထားတယ္။ သိမ္းဆည္းတဲ့ ဆိုင္ကယ္ေတြကုိ ေပးခ်င္ေပမယ္႔ ေလာေလာဆယ္ ျပည္ေထာင္စုကေန တရားရံုးေတြကေန သိမ္းတဲ့ဟာေတြဆိုေတာ႔႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ကုိ လုပ္ပိုင္ခြင့္မေပးေသးဘူးေပါ့ေနာ္။ အမွန္ေတာ ့ကြ်န္ေတာ္တို႔ရဲ႕ လုပ္ပိုင္ခြင့္ပါ။ ေနာက္ ဆိုင္ကယ္အႀကီးႀကီး လိုခ်င္တယ္ဆိုလို႔ ဆိုင္ကယ္အႀကီးႀကီးရေအာင္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ အလွဴခံေနပါတယ္။ ဆိုလိုခ်င္တာက ဆိုင္ကယ္နဲ႔ လုေျပးလို႔ လိုက္လိုက္လို႔ရွိရင္ ဆိုင္ကယ္ႀကီးနဲ႔ တားလိုက္လို႔ ရတယ္။ ဆိုင္ကယ္ေလးတြက လွည့္ကင္းအတြက္ပါ။ ကားလည္း လိုပါတယ္၊ ပတ္ကားေတြ.. ဒါမွ တစ္ၿမိဳ႕လံုး ပတ္ေနၿပီး ရပ္ကင္းေတြ တကယ္ရွိလား ၀ပ္ကင္းေရာ တကယ္ရွိလား ၾကည့္ႏိုင္မယ္။  ရပ္ကင္းေတြ႔ရင္ လက္မွတ္ထိုးၿပီးယူလိုက္ေပါ့.. ၀ပ္ကင္းေတြ႔ရင္လည္း လက္မွတ္ထိုး၊ လွည့္ကင္းနဲ႔ေတြ႔ရင္လည္း လက္မွတ္ထိုးယူ ဒီလို ေဆာင္ရြက္ခိုင္းပါတယ္။ ဘာလိုလားလည္းဆိုေတာ့ ယာဥ္ကိရိယာ စက္ဘီးလည္း လိုပါတယ္၊ စက္ဘီးနဲ႔ဆိုေတာ့ ေခ်ာင္ႀကိဳေခ်ာင္ၾကား ၀င္လို႔ရတာေပါ့..  ဒါေတြလည္း ကြ်န္ေတာ္တို႔ လုပ္ဖို႔စီမံထားတာ ရွိပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက ေပါင္းစပ္ရတာေပါ့ေနာ္..  နယ္ေျမခံရဲတပ္ဖဲြ႔ရယ္၊ လံုၿခံဳေရးရဲတပ္ဖြဲ႔မ်ားနဲ႔ ေပါင္းစပ္ၿပီးေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ လံုၿခံဳေရးယူပါတယ္။ ေနာက္ ပိတ္ဆို႔ရွာေဖြျခင္းလုပ္ပါတယ္.. ညလည္း လုပ္ပါတယ္ ေန႔ခင္းပိုင္းလည္း လုပ္ပါတယ္။ ေနာက္ စစ္ေဆးၾကပ္မတ္ျခင္း.. အဲဒီ (၆) ပိုင္းနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ျပည္သူ႔ဘ၀ လံုၿခံဳေရးကုိ လုပ္ပါတယ္။
ထူးျခားတာက ကြ်န္ေတာ္တို႔ တနလာၤေန႔ဆို လံုၿခံဳေရးအစည္းအေ၀း ရွိပါတယ္။ မနက္ပိုင္း မႏၱေလးတိုင္းအတြင္းမွာ တစ္ပတ္အတြင္းျဖစ္ခဲ့တဲ့ မႈခင္းအား အားလံုးကုိ ျပန္ၿပီးေတာ့ ကြ်န္ေတာ္႔ကုိ တင္ျပတယ္.. ကြ်န္ေတာ္တို႔ အျပန္အလွန္ေဆြးေႏြးပါတယ္။ ဒီျပင္ မူးယစ္ကိစၥလည္း ပါပါတယ္။ ဒါေတြ လံုၿခံဳေရးအစည္းအေ၀းလုပ္ေတာ့ မႈခင္းရဲတပ္ဖြဲ႔က ဘာေျပာလည္းဆိုေတာ့ အုပ္စုဖြဲ႕ဂိုဏ္းက မႏၱေလးမွာ  သံုးဂိုဏ္း ရိွတယ္.. ႏွစ္ဂိုဏ္းမိပါၿပီ၊ တတိယဂိုဏ္းကလညး္ အဲဒီအုပ္စုဖြဲ႕လုပ္တဲ့သူေတြက အကုန္လံုး ရာဇ၀င္လူဆိုးေတြ၊ အရင္က လုပ္ခဲ့တဲ့လုယက္မႈေတြ အကုန္ေပၚတယ္။ မေပၚေသးတာလည္း က်န္တာေပါ့။ အဲေတာ့ သံုးဂိုဏ္းထဲက ႏွစ္ဂိုဏ္းေတာ့မိတယ္။ ဒါေပမယ့္ ထြက္ေျပးတဲ့ တရားခံေတြေတာ့ ရွိေသးတယ္။ မိတဲ့ တရားခံေတြ မိထားၿပီ။ ဒီဂိုဏ္းေတြကုိ  ကြ်န္ေတာ္တို႔ စၿပီး ေျခရာခံႏိုင္တယ္။ တတိယဂိုဏ္းကေတာ့ ရွိေနတယ္ဆိုတာေတာ့ သိတယ္.. လိုက္ေနတုန္းပဲ။
ဒီ မႏၱေလးမွာ လုယက္မႈက်ဴးလြန္သူေတြက ၿမိဳ႕ေပၚမွာ သိပ္မေနတတ္ဘူး.. သူတို႔က ေဘးနယ္ေလးေတြကေန လာၿပီးေတာ့ လုယက္ၿပီးေတာ႔ ျပန္ေျပးသြားေတာ့ လိုက္ရတာ နည္းနည္းခက္တာေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီအရာေတြ လုပ္လိုက္တဲ့အခါက်ေတာ့ မႈခင္းက်ဆင္းေရး က်လာတယ္။ ခက္တာက အလုခံလိုက္ရလို႔ရွိရင္ေတာ့ ေဖ႔စ္ဘြတ္ေပၚ ခ်က္ခ်င္းျပန္႔တယ္... ဖမ္းမိလိုက္တဲ့အခါေတြက်ေတာ့ ဘယ္သူကမွ မတင္ေတာ့ဘူး။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ လူဆိုးဂိုဏ္း ႏွစ္ဂိုဏ္းမိၿပီေပါ့ေနာ္..။ တစ္ခ်ိဳ႕အမႈေတြဆိုရင္.. လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္က ျမန္မာတစ္ႏိုင္ငံလံုးမွာ ျဖစ္တဲ့ဟာေတြ။  စစ္ကုိင္းဘက္က မိတဲ့ဟာေတြ ဆိုရင္ မႏၱေလးမွာ လုပ္ခဲ့တဲ့အမႈေတြ.. ေငြသိန္းေထာင္ခ်ီၿပီးလုတယ္၊ ေရႊထည္၊ေငြထည္ေတြ... အခုအဲဒါေတြ ျပန္ေပၚပါတယ္။ မႏၱေလးတိုင္းအတြင္းမွာ လုပ္သြားၿပီးေတာ့ ဟိုးအေ၀းေရာက္ေနတာေတြ။ အဲေတာ့ မႈခင္းက်ဆင္းေရး ျပည္သူဘ၀လံုၿခံဳေရးကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ သီးသန္႔လုပ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လုပ္တာလဲဆိုရင္ လုပ္ကိုလုပ္ေပးရမယ့္ တာ၀န္ရွိတဲ့အတြက္ စီမံခ်က္နဲ႔လုပ္ေနတာေတြပါ...။
ေမးခြန္း(၅)။ ။ ဆရာ မႏၱေလးက ျမန္မာႏိုင္ငံ ဒုတိယၿမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္သလို လူမ်ဳိးစံု ဘာသာစုံတဲ႔ ၿမိဳ႕ႀကီးလည္း ျဖစ္တယ္။ မႏၱေလးရဲ႕ ပတ္၀န္းက်င္ ျပည္နယ္ေဒသေတြ မတည္ၿငိမ္တာ ပဋိပကၡေတြ ဆက္ျဖစ္ေနတာနဲ႔ အမွ်  မႏၱေလးကို ၀င္ေရာက္ေနထိုင္လာမႈ ပိုမ်ားလာေနတယ္.. ႏိုင္ငံျခားးသားေတြလည္း ၀င္လာတယ္။  မႏၱေလးေဒသအတြက္ အႏၱရာယ္ေတြ ျဖစ္လာႏိုင္မလား၊ ေဒသခံေတြနဲ႔ ပဋိပကၡ ရွိလာမလား။ အဲဒါ ဆရာ႔အျမင္နဲ႔ အစိုးရရဲ႕ ျပင္ဆင္မႈေလးေတြ..
ရွမ္းျပည္နယ္မွာျဖစ္ခဲ့တဲ့ ေလာက္ကုိင္တိုက္ပြဲက စစ္ေဘးေရွာင္ဒုကၡသည္ေတြ ဆိုတာနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေျပာပါမယ္။ စစ္ေဘးေရွာင္ဒုကၡသည္ေတြဆိုေတာ့ ျမန္မာျပည္က ၿငိမ္းခ်င္းေရးသိပ္မေပၚလြင္ဘူး ဒါ ကြ်န္ေတာ္႔ အျမင္ေပါ့။ ေလာက္ကိိုင္ေဒသက ျပန္လည္ထြက္ခြာလာသူေတြမွာ ဟိုမွာသြားအလုပ္လုပ္တယ္.. နယ္ေျမမၿငိမ္းခ်မ္းေတာ့ ျပန္လာတယ္၊ ေလာက္ကိုင္ကေန ျပန္လာသူေတြကို သူတို႔နယ္ရပ္ကုိထိ ျပန္ပို႔ေပးတယ္၊ အဲဒါကုိ ဘယ္သူေတြနဲ႔ လုပ္သလဲဆိုေတာ့ ပါတီလုပ္တယ္ဗ်၊ ကြ်န္ေတာ္တို႔ပါတီက ေတာ္ေတာ္လုပ္တယ္ သြားေစာင့္ေပးတယ္၊ ေနာက္ အရပ္ဖက္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းေတြလည္း ေစာင့္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔က  ကားေတြ အလကားရေအာင္ အစုိးရအဖြဲ႔က တင္ေပးတယ္၊ ေထာင္ခ်ီျပန္လာတာေတြ ကြ်န္ေတာ္တို႔ လုပ္ေပးပါတယ္။
မႏၱေလးေဒသက အားလံုးရဲ႕ ဖိုုးကပ္စ္က လူေပါင္းစံုေနတယ္ ဘာသာေပါင္းစံုေနတယ္ေပါ့ေနာ္။  ဒါေပမယ့္ အဓိကကေတာ့ ဘာသာေရးျပႆနာ မူတည္တာေပါ။့  မိတၳီလာအေရးအခင္းက ျဖစ္သြားလုိက္တာ အဲဒါအေပၚမွာ ကြ်န္ေတာ္တို႔ကုိ စုိးရိမ္ၾကတာ ရွိတာေပါ့။ ေခတ္ကလည္း အမ်ဳိးသားေရး၀ါဒက ျပန္ၿပီးထ လာတာ၊ ေျပာရရင္ေတာ့ ရယ္ဒီကယ္၀ါဒေပါ့၊ ရယ္ဒီကယ္ေတြ ျပန္ထလာလိုက္တဲ့အခါၾကေတာ့ အစိုးရအတြက္ စိုးရိမ္တာေပါ႔။ ဒီဟာက မိတၳီလာၿပီးေတာ့ ဘာျဖစ္လို႔ မႏၱေလးမွာ မျဖစ္လဲဆိုေတာ့.. မႏၱေလးမွာက ဘာသာေပါင္းစံုအသင္း ရွိပါတယ္။ အစိုးရကေနဖြဲ႔တဲ့ အသင္းရွိသလို အျပင္လူေတြနဲ႔ လြတ္လပ္စြာ ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ ဘာသာေပါငး္စံု ခ်စ္ၾကည္ေရးအသင္း ရွိ္ပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕စီမံခန္႔ခြဲမႈနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔က မတၳီလာလိုမျဖစ္ေအာင္ မႏၱေလးမွာ ကာကြယ္လိုက္ႏိုင္တာေပါ့။ အဲဒီအဖြဲ႔ေတြ တစ္နည္းေျပာရင္ သံယာေတာ္ေတြရွိပါတယ္၊ တကယ့္ကုိ ဒီဘာသာေရး အထိကရုဏ္းေတြမွာ ၀င္ေရာက္ေျဖရွင္းေပးမယ့္ မႏၱေလးက သံယာေတာ္ေတြ ရွိတယ္၊ အဲသံယာေတာ္ေတြ ပါေအာင္ ဖဲြဲ႔စည္းပါတယ္။ ဒီသံယာေတာ္ေတြကပဲ ဦးေဆာင္ၿပီးေတာ့ ဘာသာေပါင္းစံု အတူတကြခ်စ္ၾကည္ရင္းႏွီးစြာ ေနထိုင္ေရး ၀ပ္ေရွာ့ေတြ ေဆြးေႏြးပြဲေတြ လုပ္ပါတယ္။
ကြ်န္ေတာ္ကုိယ္တိုင္ တစ္ခု လုပ္ခိုင္းလိုက္ပါတယ္။ ပါတီကလုပ္တာ လူတစ္ေထာင္ေက်ာ္ေလာက္ တက္ပါတယ္။ ၿမိဳ႕ေတာ္ခန္းမႀကီးမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ အတူယွဥ္တြဲေနထိုင္ေရး လုပ္တယ္။  ပဋိပကၡေတြျဖစ္လာမယ္ဆိုရင္ ညွိႏိုင္းေျဖရွင္းေဆာင္ရြက္ဖို႔ေပါ႔။ အဲဒီဟာကုိ ကြ်န္ေတာ္ ႀကိဳးစားေဆာင္ရြက္လုပ္ပါတယ္။ ဆိုလိုခ်င္တာက ေနာက္ထပ္တစ္ခါ မိတၳီလာ အေရးအခင္းမ်ိဳး မျဖစ္ေစခ်င္လို႔၊ မျဖစ္ဖို႔အတြက္လည္း ကြ်န္ေတာ္တို႔ လုပ္တယ္။ အခုလည္း ကြ်န္ေတာ္တို႔ဆီမွာ အတူတကြယွဥ္တြဲေနထိုင္ေရးကို ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္ေနၾကတုန္း ျဖစ္ပါတယ္။ သံယာေတာ္ေတြေရာ  ဘာသာေပါင္းစံု တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူေတြေရာ ရွိပါတယ္။ ေခတ္က ေျပာင္းသြားၿပီ။ အတူတကြယွဥ္တြဲေနထိုင္ေရး က ပိုၿပီးအေရးႀကီးတယ္ဆိုတာကို highlight လုပ္ေနပါတယ္။
ေမးခြန္း (၆)။ ။ မႏၱေလးတိုင္းအစိုးရအဖြ႔ဲ႔၏ ဘတ္ဂ်က္သံုးစြဲမႈအေျခအေနနဲ႔ အခြန္ေကာက္ခံရရွိိမႈ ေျပာျပပါဦးဆရာ။ ဟို မေကြးတိုင္းလို ယခင္ ပုိလွ်ံဘတ္ဂ်က္ေတြ အလြဲသံုးစြဲမႈႈေတြမ်ား ေတြ႔ပါလား။ လ်ာထားခ်က္ ျပည့္မီေအာင္ အခြန္ေကာက္ခံႏိုုင္ပါသလား။
အခြန္က ပထမဆံုးအခြန္ေျပာမယ္။ ေစာေစာပိုင္းက ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေတာ္ေတာ္စိတ္ပူတာဗ်။ ေျမေစ်းေတြႀကီးလို႔ အခြန္မေဆာင္ၾကဘူးဆိုၿပီးေတာ့ ကြ်န္ေတာ္႔ဆီမွာ လာၿပီးေတာ့ စာတင္တယ္လူတို႔ ဖိအားေပးတဲ့လူတို႔ ရွိတာေပါ့ေနာ္.. ေျမပြဲစားေတြက ဖိအားေပးတာျဖစ္မယ္။ ကြ်န္ေတာ္က ေလ်ာ့ေပးပါတယ္. ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္းပဲ ေလ်ာ့ေပးမယ္ဆိုၿပီးေတာ့ ဒီအခြန္ေတြ မ်ားေနတယ္ဆိုၿပီး ေျပာတယ္။ ရန္ကုန္နဲ႔ compare လုပ္တယ္။ ရန္ကုန္နဲ႔ မႏၱေလးမတူဘူး ဘယ္ေတာ့မွမႏိႈင္းယွဥ္နဲ႔ေပါ့.. ႏိႈင္းယွဥ္လို႔မရဘူး။ တစ္ေနရာနဲ႔ တစ္ေနရာ  ေဒသေပၚ မူတည္တယ္။ အခြန္ႏႈန္းနည္းတုန္းက မေဆာင္ၾကဘူး ေရွာင္ေနတယ္... မ်ားလိုက္တဲ့ အခ်ိန္ၾကေတာ့ ေဆာင္ဖို႔ ပိုခက္သြားတာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ဘတ္ဂ်က္မွာ လ်ာထားခ်က္ျပည့္မီပါ့မလားလို႔ု စုိးရိမ္ပူပန္တာ ဘာျဖစ္လာလည္းဆိုေတာ့ ဒီႏွစ္ျပည့္ပါတယ္။ လ်ာထားခ်က္ ဘယ္ေလာက္ျပည့္လဲဆို ၁၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ကြ်န္ေတာ္တို႔ကုိယ္တိုင္ ကမကထ လုပ္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔၀န္ႀကီးေတြကေန စာေတြပို႔တယ္ ခင္ဗ်ားတို႔ ၀င္ေငြခြန္မေဆာင္ဘူးဆိုရင္ ေနာက္ေန႔ သက္တမ္းတိုးလို႔မရဘူးဆိုေတာ့ လုပ္ငန္းတိုင္းမွာကုိ ဆက္္ဆံေနတဲ့ ၀န္ႀကီးေတြက စာေတြပို႔လိုက္ေတာ့ သြားေဆာင္ၾကတယ္။ ေဆာင္လိုက္ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဒီႏွစ္ လ်ာထားခ်က္က တစ္ရာေက်ာ္ပါတယ္.. အခြန္အတြက္က အဆင္ေျပတယ္။
ဘတ္ဂ်က္က ကြ်န္ေတာ္တို႔ အမ်ားႀကီးမရဘူးဗ်.. မႏၱေလးတိုင္းေဒသႀကီးက ဘတ္ဂ်က္ နည္းတယ္၊ ရန္ကုန္နဲ႔ ယွဥ္လိုက္ရင္ တအားကြာတယ္။ အလားတူပဲ ကြ်န္ေတာ္တို႔က အထူးဇံုထဲမွာမပါဘူး အထူးတိုင္းထဲမွာမပါဘူး။ ဆိုလိုခ်င္တာ ရခိုင္တို႔ဘာတို႔ဆိုရင္ သူတို႔ရဲ႕သပ္သပ္ အထူးအေျခအေနျဖစ္တဲ့အတြက္ ဘတ္ဂ်က္ပိုေပးတာရွိ တယ္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ကေတာ့ သာမာန္ပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဒီဘတ္ဂ်က္နဲ႔ စီမံကိန္းဖြဲ႕ၿဖိဳးမႈေတြ လုပ္တာမွာ ဘာလုပ္လဲဆိုေတာ့ မႏွစ္က ၁၆-၁၇ ဘ႑ာႏွစ္မွာ တင္ဒါေတြမွာ ၾကပ္မတ္လိုက္တယ္။ ၾကပ္မတ္လိုက္တဲ့ အခါက်ေတာ့ ဘတ္ဂ်က္ သန္းေလးေထာင္ေက်ာ္ေက်ာ္ ပိုပါတယ္။ အဲဒါေတြအကုန္လံုးကုိ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြ အကုန္နဲ႔ ညွိလိုက္တယ္၊ ကိုယ့္နယ္ေျမေဒသမွာ ဘာလိုခ်င္လဲ၊ လိုတာေတြ အကုန္လံုးကုိ ကြ်န္ေတာ္တို႔က သူတို႔ ဦးစားေပးၿပီး ေပးလိုက္တယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ အစိုးရကေနၿပီးေတာ့ စီမံခန္႔ခြဲတာေတြပဲ လုပ္လိုက္တယ္။ (၂၈) ၿမိဳ႕နယ္က လႊတ္ေတာ္ကုိယ္ စားလွယ္ေတြ သူတို႔လိုခ်င္တာ ဦးစားေပးၿပီးလုပ္တယ္။
ကြ်န္ေတာ္ကေတာ႔ ဘတ္ဂ်က္ အဓိက ဘယ္မွာသံုးလည္းဆိုေတာ့ ေက်းလက္ေဒသ ဖြံ႕ၿဖ်ိးေရးကုိ သံုးတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ကလည္း ေက်းလက္ေဒသဖြံ႕ၿဖိိဳးေရး ဦးစားေပးတယ္။ တိုင္းေဒသအေနနဲ႔က ေတာေတြအမ်ားႀကီး။ အဲေတာ့ ဒီေက်းလက္ေဒသ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးလုပ္ငန္းကို ဦးစားေပးၿပီၤး လုပ္တယ္။ ၁၆-၁၇ ဘ႑ာႏွစ္က ပိုလာတဲ့ ဘတ္ဂ်က္ေတြနဲ႔ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးကုိလုပ္သလို ကြ်န္ေတာ္တို႔ရတဲ့ ဘတ္ဂ်က္နဲ႔လည္း ေက်းလက္ေဒသဖြံ႕ၿဖိဳးေရးကုိ လုပ္ပါတယ္။ မေကြးလိုဟာကေတာ့ မရွိဘူးလို႔ ကြ်န္ေတာ္ မေျပာလိုဘူး.. မေတြ႔ေသးဘူး ဟဲ ဟဲ..။ မေတြ႔ေသးတာေနာ္ ဒီစကားကေလးက အေရးႀကီးတယ္။
ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဘတ္ဂ်က္သံုးတာေလး နည္းနည္း ထပ္ေျပာခ်င္တယ္ဗ်။ အေရးႀကီးလို႔ပါ.. လူထုကုိ ကြ်န္ေတာ္ သိေစခ်င္တဲ့ဟာေလးေတြ ရွိတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ၁၆-၁၇  အခြန္အရပ္ရပ္ ေကာက္ခံရရွိမႈက ၁၀၆.၈၂ ရာခိုုင္ႏႈန္း.. လ်ာထားတာထက္ ပိုပါတယ္။ ဘတ္ဂ်က္ကုိ သံုးခဲ့တာမွာ တင္ဒါေငြပိုေငြ သန္းေလးေထာင္ေက်ာ္ လည္း ေက်းလက္ေဒသၿဖိဳးေရးမွာ အဓိကထား သံုးလိုက္တယ္။ ဥပမာ ေျပာခ်င္ပါတယ္.. ျပည္ေထာင္စုဘတ္ဂ်က္ လမ္းလုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္မႈကေန ေငြလံုးေငြရင္းခြင့္ျပဳေငြ က်ပ္သန္းေပါင္း ခုႏွစ္ေထာင့္ႏွစ္ရာငါးဆယ့္တစ္သန္းမွာ လမ္းလုပ္ငန္းေပါင္း ၁၅၂ ခု လုပ္ခဲ႔ပါတယ္။ အဲဒါေတြ ၇၆ ရာခိုင္ႏႈန္း ၿပီးၿပီ။ က်ပ္သန္းေပါင္း ႏွစ္ေထာင့္ငါးရာေက်ာ္ တံတားေတြလုပ္ပါတယ္၊ တံတား ၂၈၉ ခုပါ.. အရွည္ေပါင္းကေတာ့ ေသာင္းခ်ီရွိပါတယ္။
ေနာက္ ေက်းလက္လမ္းေတြေပါ့ေနာ္႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ရခဲ႔တဲ႔ ေက်းလက္လမ္းေတြမွာ ၇၄ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ ၿပီးၿပီ။ ေက်းရြာခ်င္းဆက္လမ္းေတြ၊ ကုန္ထုတ္လမ္းေတြ၊ ေက်းရြာနဲ႔ၿမိဳ႕နယ္နဲ႔ ဆက္တဲ့လမ္းေတြ.. အဲဒီဟာေတြကုိ အဓိကထားတယ္။ ေရေပးေရးအတြက္ စက္ေရ တြင္း ၉၀၀ တူးပါတယ္။ တစ္တိုင္းလံုးကုိ ကြ်န္ေတာ္တို႔ တူးေပးတယ္။ ေနာက္ ကန္ေတြေဖာ္ေပးတယ္.. ဆည္ေတြ ျပင္ေပးတယ္။ အခုဆိုရင္ ဆည္ေတြကေန ေရရရွိမႈဟာ နယ္ေတြေဒသေတြမွာ ေရလံုေလာက္ပါတယ္။ မီးလင္းေရးကုိလည္း မွာထားတာနဲ႔ တၿပိဳင္နက္ ေက်းရြာမီးလင္းေရးကုိ ေဇာက္ခ်လုပ္ပါတယ္။  ေက်းလက္မီးလင္းေရး ေကာ္မတီနဲ႔ အလွဴရွင္ေတြေရာ အစုိးရစုိက္ေငြေတြနဲ႔ ဒီမီးလင္းေရးကုိ တတ္ႏိုင္သမွ် ေတာ္ေတာ္လုပ္ေနတာပါ။ တိုင္းေဒသမွာ ေက်းရြာေပါင္း ေလးေထာင္ခုႏွစ္ရာေက်ာ္ ရွိတယ္၊ အခုဆိုရင္ ၄၀ ရာခိုင္ႏႈန္းနီးပါးေလာက္... ေက်းရြာေပါင္း တစ္ေထာင္ခုႏွစ္ရာေက်ာ္ေလာက္ကုိ မီးလင္းေပးႏိုင္တယ္။ မႏွစ္က ေက်းရြာ ၂၁၄ ရြာ မီးလင္းေအာင္ လုပ္ေပးလုိက္တယ္ အလွဴရွင္ေတြလည္း ပါပါတယ္။ အဲဒါက ရတဲ့ဘတ္ဂ်က္နဲ႔ ေဇာက္ခ်လုပ္ေနတာ၊ ရြာေတြက မီးလင္းလိုက္ရင္ တအားလည္းေပ်ာ္ၾကတယ္။
ဥပမာေျပာရရင္ ဦး၀င္းထိန္တို႔ရြာ မီးလင္းေအာင္ လုပ္ေပးလိုက္တယ္၊ သူ႔အသက္ (၇၃) ႏွစ္ရွိၿပီ.. (၇၃)ႏွစ္လံုုးလံုး မီးမလင္းတာ။ ဒီဟာေလးကုိ ကြ်န္ေတာ္တို႔ မီးလင္းေအာင္လုပ္ေပးႏိုင္ေတာ့ တအားလည္း ေက်းဇူးတင္တယ္။ အခု ေက်းရြာမီးလင္းေရးကုိ တတ္ႏိုင္သမွ် ရန္ပံုေငြထုတ္ေပးတယ္ ထရန္စေဖာ္မာေတြခ်ေပးတယ္၊ (၁၁) ေကဗီြလိုင္း ႏွစ္မိုင္ေလာက္အကြာျဖစ္တယ္ဆိုရင္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ အဲဒါကုိဆြဲတယ္၊ ရြာတြင္းလိုင္းကုိေတာ့ မီးလင္းေရးေကာ္မတီကလုပ္။ အခု ကြ်န္ေတာ္တို႔ဆီမွာ မီးလင္းခ်င္ပါတယ္ဆိုၿပီးေတာ့ တက္လာလို္က္တဲ့ရြာေတြကုိ အမ်ားႀကီးပဲ။ ရြာသြားဆင္းလို႔ရွိရင္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ကုိ ေတာင္းဆိုတာ မီးလင္းေအာင္လုပ္ေပးဖို႔ ဒါေတြကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ အေလးထားလုပ္ ေပးပါတယ္။
ေမးခြန္း (၇)။  ။ ေနာက္ေမးခြန္းကေတာ႔ စီးပြားေရးပါဆရာ။ အရပ္သားအစိုးရသစ္ တက္လာတဲ႔အခါ တင္ဒါေတြ လုပ္ငန္းေတြ လုိုင္စင္ေတြ လက္သင္႔ရာမေပးေတာ႔ဘူး.. တတ္ႏိုုင္သမွ် စည္းစနစ္က်က် လုပ္္လာတယ္၊ အရင္ သြားခဲဲ႔တဲ႔ ပံုစံံေဟာင္းက အေတာ္ေလး တန္႔သြားတယ္။ တစ္ဆက္ထဲမွာ ပံုမွန္စီးပြားေရးကလည္း တန္႔သြားတယ္။ စီးပြားေရးတိုးတက္မႈ က်ေနေတာ႔ အေတာ္ေျပာစရာျဖစ္တယ္။ အဲေတာ႔ ဆရာတို႔ စီးပြားေရး မူ၀ါဒေလးေတြ..
ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ (၆) လေလာက္ ေနလိုက္ေတာ့ ဘာစဥ္းစားလာလဲဆိုေတာ႔ ေပၚလစီေတာ့ရွိမွ ျဖစ္မယ္..။ တိုင္းေဒသႀကီး စီးပြားေရးေပၚလစီ ရွိမွျဖစ္မွာ။  ေပၚလစီမလုပ္ႏိုင္ဘဲနဲ႔ မႏၱေလးတိုင္းေဒသႀကီးဖြံ႕ၿဖိဳးေရးကုိ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဘာမွ မလုပ္ႏိုင္ဘူး။ အေျပာင္းအလဲက ကြ်န္ေတာ္က ဘာေျပာင္းလဲခ်င္တာလည္းဆိုေတာ့ တျဖည္ျဖည္းခ်င္းနဲ႔ အက်ိဳးရွိမယ့္လုပ္ငန္းေတြကုိ လုပ္ခ်င္တာေပါ့။ မႏၱေလးတိုင္းေဒသႀကီးရဲ႕ စီးပြားေရးကုိ ျမွင့္တင္ေပးဖို႔ဆိုၿပီးေတာ့ USAID ကုိ အကူအညီေတာင္းၿပီးေတာ့ ေလးခုေရြးလိုက္တယ္။  (၁) က ဘာလည္း ဆိုေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔က စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္တဲ့ တိုင္းတစ္တိုင္း စလိုက္ခ်င္တယ္။ စိုက္ပ်ိဳးေရးၾကည့္လိုက္ စပါးေတာ့ သိပ္မထြက္ဘူးေပါ့ ဒါေပမယ့္ ပဲတို႔ဘာတို႔က မႏၱေလးကေန ရန္ကုန္ကို အကုန္သြားတာဗ်၊ ေနာက္ သီးႏွံမွာ မႏၱေလးေစ်းကြက္က အႀကီးႀကီးပဲ၊ မႏၱေလးကေန အကုန္ျဖန္႔လိုက္တယ္ဆိုေတာ့ စိုက္ပ်ိဳးေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ မူ၀ါဒတစ္ခု ဒီတိုင္းေဒသႀကီးကေန စလိုက္ခ်င္တယ္။ တကယ္လက္ေတြ႔ လုပ္လို႔ရတဲ့ဟာေတြကုိ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ေပၚလစီ ခ်လိုက္တယ္။ ခ်ၿပီးရင္ ဒါကုိ ျပည္ေထာင္စုကုိတင္ၿပီးေတာ့ တိုင္းအတြင္းမွာ ဒီလိုေဆာင္ရြက္ ေနပါတယ္ေပါ႔.. သူတို႔ကုိတင္ျပတယ္။
အဲေတာ႔ ဒီစုိက္ပ်ိဳးေရးမွာ အေရးႀကီးတာဘာလဲဆိုေတာ့ ပါ၀င္မယ့္လူေတြကို ေရြးတဲ့အခါမွာ ပထမ ေဒသခံ တကယ္ေတာင္သူ လုပ္ခဲ့တဲ့သူေတြကုိ ဖိတ္ပါ၊ သူတို႔ရဲ႕ Input ကုိ လိုခ်င္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခု လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ေတြ၊ ေနာက္ၿပီး ကြ်န္ေတာ္႔ရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္းကလူေတြ၊ စုိက္ပ်ိဳးေရးဌာနက ပတ္သက္တဲ႔လူေတြ အကုန္တက္ပါ..  သူတို႔လည္းတကယ့္အခက္အခဲေတြ ေျပာႏိုင္တယ္။ မူ၀ါဒနဲ႔မကုိက္ဘဲ လုပ္ေနတာေတြ သူတို႔အသိဆံုး။ ဗဟိုခ်ဳပ္ကုိင္မႈေတြကအစ အရင္အစုိးရလုပ္ထားတဲ့ဟာေတြကို ေ၀ဖန္လို႔ရတယ္ အဲဒါေတြကို ဖိတ္ၿပီး ၀ပ္ေရွာ့ေတြလုပ္လိုက္တာ အဆင့္ဆင့္လုပ္လိုက္တာ ေတာ္ေတာ္ေကာင္းတယ္ဗ်။ အစုိးရ၀န္ထမ္းေတြ ေျပာလာတာ ရွိတယ္... ဆိုပါစို႔ ၀န္ထမ္းနည္းနည္းေလးနဲ႔ ဘယ္ေလာက္စုိက္ထားလည္းလို႔ သြားၾကည့္ခိုင္းရင္ ဘယ္သူမွ မဆင္းႏုိင္ဘူး၊ ခန္႔မွန္းေျခနဲ႔ေျပာတယ္.. ဆင္းျပန္ရင္လည္း အခက္အခဲေတြရွိတယ္.. သူတို႔ဘက္ကလည္း ဒါေတြေျပာတယ္။ ေတာင္သူလယ္သမားေတြက ဒီေပၚလစီမူ၀ါဒကုိ အၾကမ္းဖ်င္း ေဆြးေႏြးၿပီးၿပီ combine စုၿပီးၿပီ၊ အဲဒါကုိ USAIDက ေရးေနတယ္.. ဘယ္ဟာကို ဦးစားေပးမလဲေပါ႔။ GAP ေပါ့.. (Good Agriculture Practices)။   ဆိုလိုခ်င္တာက သြင္းအားစုေတြျဖစ္တဲ႔ ပိုးသတ္ေဆး ဓာတ္ေျမၾသဇာ စတဲ႔ တကယ္စိတ္ခ်ရတဲ့ဟာေတြကုိ လုပ္ေပးပါလို႔ လယ္သမားေတြဘက္က တင္ျပတယ္၊ ထြက္လာတဲ့ ကုန္ပစၥည္းေတြကုိ ေစ်းကြက္ခ်ေပးဖို႔ အစုိးရမွာ တာ၀န္ရွိတယ္.. ေစ်းကြက္ရွာေပးရမယ္။ ေနာက္ၿပီးက်ေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ ကုန္က်စားရိတ္နဲ႔ ကာမိတဲ့ အေရာင္းအ၀ယ္ေလးျဖစ္ေအာင္ အစုိးရကေန စီမံခန္႔ခြဲေပးပါေပါ့။ လမ္္းေၾကာင္းစိတ္ခ်ရမႈကအစ အကုန္ပါပါတယ္။ အဲဒါေတြက ဘာရလည္းဆိုေတာ့ စိုက္ပ်ဳိးေရး မူ၀ါဒေလးတစ္ခုေတာ့ ရွိၿပီေပါ႔။
စုိက္ပ်ိဳးေရးၿပီးေတာ့ ဘယ္ဘက္ကုိလွည့္လိုက္လဲဆိုေတာ့ ခရီးသြားလုပ္ငန္းဘက္ကုိ လွည့္လိုက္ပါတယ္။ မႏၱေလး တိုင္းက ခရီးသြားလာမႈ အခုဆို ႏွစ္သိန္းေက်ာ္ ရွိတယ္.. အရင္ကထက္ အမ်ားႀကီးတက္လာတယ္။ ပုဂံ၊ မႏၱေလး၊ အင္း၀.. မႏၱေလးမွာၾကည့္စရာေတြက အမ်ားႀကီး။ ဒီ တိုရစ္ဇင္ကုိ ဘယ္လိုျမွင့္တင္ႏိုင္မလဲ ကြ်န္ေတာ္ မူ၀ါဒ ခ်တယ္၊ ဒါလည္း မူ၀ါဒေပၚခါနီးပါၿပီ။ ခရီးသြားေတြရွိေနေတာ႔ ခရီးသြားေတြ လံုၿခံဳစိတ္ခ်ရတဲ့ ခရီးသြားလာမႈ ျဖစ္ေအာင္ ဘယ္ေလာက္ကာကြယ္ေပး ႏိုင္သလဲ.. တည္းတာခိုတာကအစ.. transport ကအစ..။ destination ေတြေပါ႔ဗ်ာ.. ပုဂံရယ္ အင္း၀ရယ္ မႏၱေလးရယ္.. လွည့္မယ္ဆိုရင္ လွည့္မယ့္လူေတြကုိ ကြ်န္ေတာ္တို႔က စီစဥ္ေပးႏိုင္ေအာင္လို႔။ တစ္ခ်ိဳ႔က individual tour နဲ႔ ဒီအတိုင္းသြားေနၾကတာေတြရိွတယ္၊ စနစ္က်တဲ့ ခရီးသြားျမွင့္တင္ေရးလုပ္ဖို႔ တိုရစ္ဇင္ ေပၚလစီခ်လိုက္ပါတယ္။ အဲဒါလည္းတစ္ၿပိဳင္နက္ထဲ ၿပီးမွာပါ။
ေနာက္တစ္ခုက ဘယ္ဘက္ကိုလွည့္လဲဆုိေတာ႔ အစုိုးရဌာန ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး (institutional change)။ ဌာနကလူေတြ ပြင္႔လင္းျမင္သာဖို႔ တာ၀န္ယူဖို႔ သိပ္အေရးႀကီးတယ္။ ကြ်န္ေတာ္႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပုိင္းက လူေတြဆို ၀ပ္ေရွာ့ေတြ ေတာက္ေလွ်ာက္တက္ခိုင္းတာ ပြင့္လင္းျမင္သာဖို႔ ေနာက္ ကုိယ္တာ၀န္ယူဖို႔။ အရင္တုန္းကဆို ကြ်န္ေတာ္႔ဆီကုိ ပြဲမိန္႔ေတာင္းတယ္.. ကြ်န္ေတာ္က ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေပးရတယ္။ အခု ကြ်န္ေတ္ာ မေပးႏိုင္ေတာ့ဘူး၊ ဒါ ကြ်န္ေတာ္႔အလုပ္ မဟုတ္ဘူး.. ခင္ဗ်ားတို႔တာ၀န္ယူ.. ၿမိဳ႕နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး သူ႔ၿမိဳ႕နယ္မွာ သူ႔တာ၀န္ယူ ေပးလုိက္.. ဥပေဒနဲ႔ညီရင္ ေပးလုိက္။ ကြ်န္ေတာ္႔ဆီအေၾကာင္းၾကားၿပီး ခြင့္ျပဳပါလို႔လည္း ေတာင္းမေနနဲ႔၊ ခရိုင္ကုိလည္း အဲလိုပဲ တာ၀န္ယူလိုက္... ကုိယ္ျဖစ္ရင္ကုိယ္ခံ.. ဥပေဒနဲ႔အညီေတာ့လုပ္။ ကြ်န္ေတ္ာ႔အတြက္ ၀န္ထုတ္၀န္ပိုး ေလွ်ာ႔တာေပါ့ေနာ္၊ ဒီလိုဟာမ်ိဳးေလးေတြကုိလည္း သူတို႔ လုပ္လည္းလုပ္ရဲေစခ်င္တယ္.. တာ၀န္ယူေစခ်င္တာေပါ့ေနာ္။  Transparency နဲ႔ပတ္သက္လို႔ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းတို႔ မီဒီယာတို႔နဲ႔ေတြရင္ လက္ခံၿပီး ေျဖခိုင္းတယ္။ အဲဒီဟာေတြကုိ အေလ့အက်င့္ လုပ္ေပးေစခ်င္တယ္၊ ကုိယ္တာ၀န္ယူရမယ့္အပိုင္းကုိ တာ၀န္ယူၿပီး ကုိယ္တာ၀န္ခံရမယ့္အပုိင္းကုိ ရဲရဲ၀ံ့၀ံံ့ တာ၀န္ခံေစခ်င္တယ္၊ လုပ္ပိုင္ခြင့္လည္း ေပးရမယ္။ ဆိုေတာ့ အဲဒီဟာေတြ မူ၀ါဒလည္း ထြက္လာမယ္။
ေျပာရရင္ ကြ်န္ေတာ္ရဲ႕ေထြအုပ္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို အဲဒီ၀ပ္ေရွာ့ေတြ တက္ခိုင္း သူတို႔ကို ေဆြးေႏြးခိုင္းပါတယ္။ ေနာင္တစ္ခ်ိန္ ဌာနေတြျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးမွာ အသံုးတည့္လာမယ္လို႔ ထင္တယ္။ ၿမိဳ႕နယ္ေတြမွာ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးေတြလုပ္တယ္ အဲဒီဘတ္ဂ်က္ကုိ တင္မယ္ဆိုရင္ သူတို႔မွာရွိတဲ့ၿမိဳ႕နယ္က အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးတို႔ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္တို႔ ၿမိဳ႕မိၿမိဳ႔ဖတို႔ကို ေပါင္းေပးလိုက္ရင္ ၿမိဳ႕နယ္ရဲ႕ စီမံကိန္း လိုအပ္ခ်က္က ဒါဆိုရင္.. တကယ္လိုအပ္ခ်က္ကုိသိၿပီးေတာ့ အဲဒါမွ ကြ်န္ေတာ္တို႔က တြက္ခ်က္လို႔ရမယ္၊ ဘတ္ဂ်က္ကုိ ကြ်န္ေတာ္က အဲလိုျဖစ္ေစခ်င္တာ။ အဲမွာ အရပ္ဖက္လူ႔အဖြဲ႕အစည့္ေတြရဲ႕ က႑လည္းပါလာၿပီ။ မီဒီယာကလညး္ လာၿပီးေမးလို႔ရမယ္ဆိုရင္ ဒါ institutional change ပဲဗ်... ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဒါ ေတာ္ေတာ္ႀကိဳးႀကိဳးစားစား လုပ္ေနရပါတယ္။
ေမးခြန္း (၈)။ ။ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္အေနနဲ႔ မႏၱေလးက လုပ္ငန္းရွင္ႀကီးေတြ ခရိုနီေတြနဲ႔ ဆက္ဆံရတဲ႔ အေျခအေန.. ေနာက္ အေသးစား အလတ္စားလုပ္ငန္းငယ္ေတြ ဖြံ႔ၿဖိဳးဖို႔ အစီီအစဥ္..
SME ေလးေတြလည္း ကြ်န္ေတာ္ လုပ္ပါတယ္။ ဘ႑ာေငြ ရွာေဖြတာကေနအစ သူတို႔အတြက္လည္း မူ၀ါဒေလးေတြခ်တယ္။ SME ေလးေတြက FDA (Food and Drug Administration) ျဖတ္ဖို႔ ေတာ္ေတာ္ခက္တယ္.. FDA က ၾသဇာအာဏာရွိတယ္။ ဆိုပါစုိ႔ ေဆးပစၥည္းေတြ ထုတ္တဲ့သူေတြ အမ်ားႀကီးပဲဗ်.. ပတ္တီး အရက္ျပန္ စားေသာက္ကုန္ထုတ္တယ္၊ ဒါေပမယ့္ FDA ကေန က်ဖို႔ ေတာ္ေတာ္ခဲယဥ္းတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ FDA နဲ႔ ေဆြးေႏြးေနတာလည္း ရွိတယ္။ ဆိုပါစုို႔ ပတ္တီး.. ပိုးသတ္ၿပီးသား၊ အရက္ျပန္ ေနာက္လိမ္းေဆးေလးေတြ ထြက္တာေတြ ရွိတယ္၊ ဒါေပမဲ႔ FDA က အသိမွတ္မျပဳရင္ ေစ်းကြက္မွာ တင္လို႔မရဘူး.. ေမွာင္ခိုေစ်းကြက္မွာပဲ ျဖစ္ေနတယ္။ registrar ျဖစ္တယ္ဆိုရင္ အစုိးရဆိုင္ေတြမွာ တင္လို႔ရတယ္.. ေရာင္းၿပီးေတာ့ အဖမ္းမခံရဘူးေပါ့။ အခုက အဲလို မရဘူးျဖစ္ေနတယ္၊ သူတို႔အတြက္က ဒါကုိ စိတ္၀င္တစားလုပ္ေနတာ.. ကြ်န္ေတာ္တို႔က အားေပးရမွာေလ။ ေဆးခန္းသံုးပစၥည္းေလးေတြေပါ့ေနာ္.. အဲဒါမ်ိဳးေတြက အမ်ားႀကီးထြက္တာ.. ထြက္ေပမယ္႔ FDA မရဘူး။  ဆိုလိုခ်င္တာက အိပ္စ္ပို႔မရဘူးေပါ့ဗ်ာ၊ ပါကင္ေတြေကာင္းတယ္.. ယိုစံုဆို အမ်ားႀကီးပဲ။ လက္ဖက္လည္း အလားတူပဲ။ အဲဒါေတြကုိ FDA ကေန ျမန္ျမန္စစ္ၿပီး ျမန္ျမန္လုပ္ေပးမယ္ဆိုရင္ တစ္ခ်ိဳ႕ဟာေတြက export quality မီႏိုင္တာေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ဒါေတြကုိ လုပ္ငန္းခ်ဲ႕ခ်င္ရင္ ရံပံုေငြလိုတယ္လို႔ သူတို႔က ေျပာတယ္။ FDA နဲ႔ေတာ့ ေတာ္ေတာ္ႀကိဳးစားရမယ္။ အဲေတာ႔ SME နဲ႔ပတ္သက္လို႔ မူ၀ါဒေလးေတြ ရွိပါတယ္။
လုပ္ငန္းရွင္ႀကီးေတြကိစၥ... အဲဒါကေတာ့ အေရးႀကီးဆံုးပဲ။ မႏၱေလးၿမိဳ႕မွာက ရွိသမွ် ပေရာဂ်က္ေတြအားလံုးက လုပ္ငန္းရွင္ႀကီးေတြ... developer ေတြေပါ႔ေနာ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ တက္လာလိုက္တဲ့အခါ အကုန္လံုးနဲ႔ ေခၚေတြ႔ပါတယ္။ မႏၱေလးမွာ ပေရာဂ်က္ လုပ္ေနတဲ့သူေတြအားလံုး ကြ်န္ေတာ္႔ဆီမွာ Presentation လုပ္ပါဆိုေတာ့ အကုန္လာတာ အမ်ားႀကီးပါပဲ။ ပြင့္္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရရင္ လုပ္ငန္းေတြမွာ လုိအပ္ခ်က္နဲ႔ မျပည့္စံုဘူးေပါ့.. အျခားနည္းသံုးစြဲခြင့္မရေသးဘဲနဲ႔ လုပ္ငန္းေတြလုပ္ၾကတယ္။ အျခားနည္းမွ မရေသးဘဲ ဘာလို႔ လုပ္ငန္းစလဲ.. ဒါ အေရးႀကီးတယ္။ ဆိုပါစို႔.. လုပ္တဲ႔ လုပ္ငန္းႀကီးေတြမွာ Environmental Management Program- EMP ဆိုတာ မပါဘူး၊ အဲဒါမပါဘဲနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္ ခြင့္မျပဳႏိုင္ဘူး။ ေတာင္သမန္တို႔ ဘာတို႔ဘက္မွာ လုပ္ေနတဲ့ လုပ္ငန္းအႀကီးႀကီးေတြမွာ Environmental Impact Assessment- EIA ရွိလားဆိုေတာ႔ မရွိဘူး။ ေရလည္းႀကီးေရာ ရြာေတြက အကုန္ေအာ္ကုန္ၾကတယ္။
ဒါေပမယ္႔ ဒီလုပ္ငန္းႀကီးေတြကို ေပးတဲ့သူက ေပးၿပီးသြားၿပီ။ တံတားႀကီးနားမွာေဆာက္တဲ့ ဆီဆိုင္ႀကီးေတြဆို အခု ကြ်န္ေတာ္႔အေပၚမွာ လာပိေနၿပီ။ ဂါလံ ႏွစ္သန္းဆံ့ ကန္ (၃၂) ခု၊ အဲဒါႀကီးေတြက အင္း၀ရဲ႕ ေရွးေဟာင္းပစၥည္းေတြေပၚမွာ သက္ေရာက္ေနပါတယ္ ဆိုၿပီးေတာ႔... ေပးတဲ့သူက ေပးသြားၿပီ၊ ေျမလက္၀ယ္ရၿပီး ေဆာက္လည္းေဆာက္ၿပီးၿပီ။ ဒါေတာင္ သူတို႔ ေဆာက္မိန္႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔႔ဆီ မေတာင္းဘူး၊ ကြ်န္ေတာ္တို႔ သြားဆင္းၾကည့္ရတယ္။ ေဆာက္မိန္႔ေတာင္းပါ.. အစုိးရကုိ အသိမွတ္ျပဳဦးဆိုေတာ့မွ အဲလိုေျပာေတာ႔မွ ေဆာက္မိန္႔တင္ဖို႔ ေနာက္က်လို႔ပါ အေၾကာင္းျပခ်က္ ေပးတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔က အဲဒါေတြကုိ EMP နဲ႔လည္း လုပ္လိုက္ေရာ ခင္ဗ်ားတို႔ လုပ္ငန္း ရပ္ထားတာမွ ျဖစ္မယ္။ EMP ကုိ Third Party ကေန တကယ့္ အစုိးရအသိမွတ္ျပဳထားလား စစ္ေဆးၿပီးေတာ့ ဒါႀကီးေတြက ပတ္၀န္းက်င္ကုိ ဘယ္ေလာက္ထိခိုက္ပါတယ္ ဆိုတဲ့ အစီရင္ခံစာ လာၿပီးရင္ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ လုပ္ေပးမယ္လုိ႔ ေျပာလိုက္တယ္။ ေတာင္သမန္ထဲမွာလုပ္ေနတဲ႔႔ လုပ္ငန္းေတြ.. ဒီဟာေတြဆို အခုက်မွ လုပ္ရမွန္းသိေနတယ္။ EMP လုပ္ရမယ္.. EIA လုပ္ရမယ္.. (HIA) လုပ္ရမယ္။ အဲဒါေတြၿပီးရင္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ဆီပို႔၊ ေနာက္ အခြန္ေဆာင္ၿပီးပလား... ေျမေတြ၀ယ္ၿပီး အခြန္မေဆာင္ဘဲနဲ႔ဆို ကြ်န္ေတာ္က ဘယ္ႏွယ္႔လုပ္ လုပ္ငန္းခ်ေပးမလဲ။ အဲလိုလုပ္တဲ့အခါ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္က လုပ္မေပးဘူးေပါ့ေနာ္.. ဒီေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ္႔ကို ေ၀ဖန္တဲ့ေဆာင္းပါး ကြ်န္ေတာ္ ဖတ္ထားလို႔ပါ။ ဒါေပမယ့္ အခုေတာ့ သူတို႔ သိလာပါၿပီ။ ကြ်န္ေတာ္က စနစ္က်က်နဲ႔ လုပ္တဲ့အတြက္ လုပ္ငန္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကုိ ျပန္ခ်ေပးတယ္။  ဆိုပါစုိ႔.. ၇ မိုင္ ၆ မိုင္မွာ အပန္းေျဖစခန္းေတြရွိတယ္.. လူေတြအုပ္အုပ္က်က္က်က္သြားတယ္၊ အစုိးရမသိဘူးဗ်၊ ကြ်န္ေတာ္တို႔ကို လာမေျပာဘူး.. လိုင္စင္လည္းမရွိဘူး၊ ပိုက္ဆံယူၿပီးေတာ့ ၀င္ေငြေတြ ေကာက္ေနတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ သူတို႔အကုန္လံုးေခၚတယ္ ခင္ဗ်ားတို႔ တရားဥပေဒအတိုင္းျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေပး၊ အခြန္ေဆာင္ ၀င္ေငြခြန္လည္းေဆာင္ရမယ္ ကုန္သြယ္ခြန္လည္းေဆာင္ရမယ္ ေဆာင္ရမယ့္အခြန္ အကုန္ေဆာင္၊ လုပ္ငန္းလိုင္စင္ေလွ်ာက္ လုပ္ငန္းျပန္ခ်ေပးမယ္ ဒီတိုင္းလုပ္ေနတာ အဓိပၸာယ္မရွိဘူးဆိုၿပီးေတာ႔...။
ေျပာရရင္ေတာ႔ အလုပ္ကိုင္ရေစခ်င္တာေပါ႔။ အလုပ္ကိုင္ရေစခ်င္တာမို႔ စီးပြားေရးမရပ္တံ႔ေစခ်င္တဲ႔အတြက္ ဥပေဒနဲ႔ေလ်ာ္ညီစြာ အကုန္လံုး လုပ္မယ္ဆုိရင္ ကန္႔သတ္တာမရွိပါဘူး။ အရင္တုန္းကေတာ႔ ကန္႔သတ္တယ္။ ေတာင္သမန္မွာ လုပ္ေနတဲ႔သူေတြကို ေကာေနတဲ႔ ျမစ္ေခ်ာင္းေတြ ျပန္ေဖာ္ေပးဖို႔ ေျပာေနရတယ္။ အဲေတာ႔... လုပ္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ႔ ခင္ဗ်ားတို႔ေတြ ပတ္၀န္းက်င္အေပၚ သက္ေရာက္မႈ နည္းႏိုင္သမွ် နည္းေအာင္ လုပ္ေပးရင္ ခင္ဗ်ားတို႔လည္း ဆက္ၿပီး အလုပ္ျဖစ္မယ္ေပါ႔။ ဥပမာ ေရႊတြင္းေတြ.. ေရႊတြင္းေတြဆီလည္း ကြ်န္ေတာ္ ေရာက္တယ္.. အခြန္က နည္းနည္းေလးပဲ ရတယ္။ တစ္ႏွစ္မွ ၂၄ က်ပ္ပဲ.. ခင္ဗ်ားစဥ္းစားၾကည့္... ႏိုင္ငံေတာ္က ဘာလို႔ ဒါကို ေစာင္႔ၾကည့္ေနတာတုန္း။ အမ်ားႀကီး ရၾကတာေလ..၊ ပတ္၀န္းက်င္ ဘယ္ေလာက္ ပ်က္စီးေနတယ္ဆိုတာလည္း ဆင္းမၾကည့္ၾကဘူး။ ကြ်န္ေတာ္ကေတာ႔ ကိုယ္တိုုင္ ဆင္းၾကည့္တာပါ... ရည္ရြယ္ခ်က္က Enviromental Management Program ရွိကိုရွိရမယ္။ waste ေတြကို retreat လုပ္တာ သိကို သိရမယ္။ arsenic ေတြကို ဖ်က္တာ သိရမယ္။ ေနာက္ၿပီး အခြန္လည္း နည္းလြန္းတယ္။ ဒီဟာေတြလုပ္မွ လုပ္ငန္းသက္တမ္းး တိုးႏိုင္မယ္၊ အက်ဳိးတူလုပ္ႏိုင္ၾကမယ္။
အခုဟာ ေရႊတြင္းေတြကိစၥက သိပ္ျပႆနာ မ်ားလြန္းတယ္။ ခုိးတူးတဲ႔လူလည္း မ်ားတယ္.. ျပႆနာျဖစ္ၾကတယ္။ ႏွစ္ခါတြင္းၿပိဳက်လုိ႔ ၆ ေယာက္- ၆ ေယာက္နဲ႔ လူ ၁၂ ေယာက္ ေသတယ္။ ဒါေတြက သတၱဳတြင္းက ထိုင္ၾကည့္ေနရမွာ မဟုတ္ဘူး.. စည္းနဲ႔ကမ္းနဲ႔ လုပ္တာလား.. လုပ္သားေတြရဲ႕ အႏၱရာယ္ ဘယ္ေလာက္ရွိလဲဆိိုတာ စစ္ၾကည့္ရမွာေလ။ သက္တမ္းတိုးခ်ိန္ ေစာေစာ သက္တမ္းတိုးေပါ႔.. ၿပီးဆက္လုပ္..။ အခြန္မေဆာင္ေတာ႔ သက္တမ္း တိုးမေပးေတာ႔ ရြာေတြက အံုနဲ႔က်င္းနဲ႔ ခိုးလုပ္တာ..။ ျပႆနာျဖစ္ရင္ ကြ်န္ေတာ္တို႔က မထိန္းႏိုင္ဘူး.. ကြ်န္ေတာ္တို႔မွာ ရဲလံုၿခံဳေရးအင္အားက လုံေလာက္ေအာင္ ရွိိမွမရွိတာ။ အဲေတာ႔ သတၱဳတူးေဖာ္ေရးကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ တင္ျပပါတယ္.. ေပးမယ္ဆိုရင္လည္း တစ္ႏွစ္တစ္ခါ သက္တမ္းတိုးပါ၊ မကုန္ခင္ကတည္း သက္တမ္းတိုး..ေနာက္ ၀င္စစ္။ တကယ္ေကာ အခြန္ေဆာင္ရဲ႕လား.. တစ္ခ်ဳိ႕ တကယ္အခြန္မေေဆာင္ေသးဘူး.. အခုမွ ကြ်န္ေတာ္တို႔က အခြန္ေဆာင္ဖို႔ စာေတြ ထုတ္ေနရတာ။ ေနာက္ တူးတဲ႔အေပၚ သစ္ပင္ေတြ ဘယ္ေလာက္ ျပန္စိုက္ေပးလဲ။ ဒါက အေရးႀကီးပါတယ္။
ေရႊတြင္းေတြက ေဒသခံေတြ အလုပ္ရေအာင္ မေပးဘူး၊ ဗဟိုကေန ခ်ေပးလိုက္တာ.. ဗဟိုက ခ်ေပးလိုက္ေတာ႔ တူးေတာ႔ ရြာေျမေပၚ ေရာက္ေနတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔မွာ ေျမပံုက အုပ္ခ်ဳပ္ေရးက ေတာင္းထားတဲ႔ ေျမပံုက တစ္ခု၊ စိုက္ပ်ဳိးေရးလုပ္တဲ႔ ေျမပံုကတစ္ခု.. တစ္ထပ္တည္းမက်ဘူးဆိုတာ ကြ်န္ေတာ္ ေျပာခ်င္တာပါ။ ရြာေျမေပၚမွာ ကုမၸဏီေတြက ေရာက္ေတာ႔ ရြာသားနဲဲ႔ကုမၸဏီ အခ်င္းမ်ားေနၾကတယ္။
ေမးခြန္း (၉)။  ။ဆရာတို႔ အစိုးရနဲ႔ တိုုင္းလႊတ္ေတာ္ရဲ႕ ဆက္ဆံေရး အေျခအေန၊ ေနာက္ ပါတီ၀င္ေတြ ဘက္ကလည္း လႊတ္ေတာ္လိုပဲ အစိုးရအေပၚ ဖိအားေပးတာေတြ ရွိတယ္။ အဲေတာ႔ အစိုးရႏုႏုရဲ႕ ေဘးက်ပ္နံက်ပ္ အေျခအေနေလး နည္းနည္း လုပ္ပါဦး..
ဟုတ္ပါတယ္၊ ခင္ဗ်ားတို႔အတြက္ ေမးခြန္းေကာင္းပါပဲ.. အစိုးရအေနနဲ႔ ေဘးက်ပ္နံက်ပ္ အေပၚက်ပ္ေအာက္က်ပ္ ပါ။ ဒါနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ ပါတီမွာ အတြင္းေရးမွဴးငါးေယာက္ ဖြဲ႔လိုက္တယ္.. ပါတီကို ဦးေဆာင္ဖို႔ေပါ႔ေနာ္..။ စီအီးစီ အဖြဲ႔ရွိပါတယ္.. လစဥ္ စီအီးစီအစည္းအေ၀း ပံုမွန္ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ႔ အတြင္းေရးမွဴးငါးေယာက္က ပိုတာ၀န္ရွိတာေပါ႔..။ အဲဒီကေန ပါတီကို ညီညြတ္ေအာင္ ခိုင္ၿမဲေအာင္္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဘယ္လိုလုပ္ၾကမလဲဆိုတာ တိုင္ပင္ပါတယ္။ အဲေတာ႔ တစ္ဖက္ကလည္း ဘာျဖစ္လာလည္းဆုိေတာ႔ NLD က ပါတီ NLD၊ လႊတ္ေတာ္ NLD ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး NLD ပံုစံမ်ဳိးေလး ေပါက္တယ္။ အဲဒါနဲ႔ပတ္သက္လို႔ မမွန္ဘူးဆိုတာကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေျပာခ်င္တယ္။ ပထမဆံုး ကြ်န္ေတာ္တို႔ ကတိေပးထားတဲ႔အတုုိင္း အေရးယူတယ္ဆိုတာကို ေျပာခ်င္ပါတယ္။ လႊတ္ေတာ္ ကုိယ္စားလွယ္ေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ တိုုင္ၾကားစာ စိစစ္ေရးေကာ္မတီ ဆိုတာ ဗဟိုုမွာ ဖြဲ႔ထားတာ ရွိပါတယ္။ ေဒါက္တာမ်ဳိးညြန္႔ ဦးေဆာင္တယ္.. အဲဒီကို တိုင္လို႔ရတယ္။ ပါတီနဲ႔ပတ္သက္လို႔ စည္းကမ္း ထိန္းသိမ္းေရးေကာ္မတီ ရွိပါတယ္။ အစိုးရနဲ႔ပတ္သက္ရင္လည္း ေဒါက္တာမ်ဳိးညြန္႔ဆီပဲဲ တက္ရမွာေပါ႔။ စည္းကမ္းပိုင္းအရ အေရးယူတာေတြလည္း ရွိပါတယ္ ခင္ဗ်ားတို႔ ၾကားမွာပါ..။ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွွယ္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ပါတီစည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရးမွာ ျပည္သူကို ေပးထားတဲဲ႔ကတိအတိုင္း မ်က္ႏွာသာ မေပးပါဘူး။ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြအေလ်ာက္ အေရးယူထားတာေတြ ရွိပါတယ္။ စည္းစည္းလံုးလံုး ညီညီညြတ္ညြတ္ ျဖစ္ေစခ်င္လိုု႔ လုပ္တာပါ။
လႊတ္ေတာ္ကလည္း ေမးခြန္းေမးတာေတြ ရွိတာေပါ႔..။ ဒါေပမဲ႔ အခ်ဳိ႕က လာၿပီးေမးလိုက္ရင္ ခင္ဗ်ားတို႔ ေျပာတဲ႔ အက်ပ္အတည္းလိုပဲ... ခက္ေတာ႔ခက္သား..။ ကြ်န္ေတာ္တို႔နဲ႔ လာၿပီး ညွိႏႈိင္းလို္က္ရင္ အဆင္ေျပရဲ႕သားနဲဲ႔... ေမးခြန္းလုပ္တယ္။ အခ်ဳိ႕က ကြ်န္ေတာ္ဆီလာပါတယ္.. ဒီေမးခြန္းေလး ေမးခ်င္ပါတယ္ေပါ႔... ကြ်န္ေတာ္က အဲဒါ ခင္ဗ်ားတို႔အခြင္္႔အေရး.. ခင္ဗ်ားတို႔ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေမးခ်င္တာ ေမးလို႔ရတယ္.. ကြ်န္ေတာ္႔ဘက္က အစိုးရအေနနဲ႔ေရာ ပါတီီမွာလည္း တာ၀န္ခံငါးဦးထဲပါေတာ႔ အကုန္ဖြင္႔ေပးထားတယ္။ လုပ္ပါ.. ခင္ဗ်ားတို႔ရဲ႕ ရပိုင္ခြင္႔ အျပည့္အ၀သံုး၊ ကြ်န္ေတာ္လည္း ေျဖမယ္..။ ဒါေပမဲ႔ လႊတ္ေတာ္ကလည္း NLD လႊတ္ေတာ္.. အစိုးရကလည္း NLD အစိုးရ.. ဒီဟာကိုေတာ႔ မေမ႔ၾကနဲ႔ေပါ႔..။
ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ နယ္ေတြဆင္းတဲ႔အခါ ပါတီကို ဖိတ္တယ္.. ေက်းရြာမီးလင္းေရးဆိုပါေတာ႔.. NLD ေရာ နီးစပ္ရာ ပါတီေတြကိုပါ အေသခ်ာကို ဖိတ္ခိုုင္းတယ္။ ဒါမွသာလွ်င္ ပါတီကလူေတြက ဒီလိုပြဲဲမ်ဳိးေတြတက္ၿပီးေတာ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္းမွာ ၀င္ေရာက္ေဆြးေႏြးၿပီး ၀င္ဆန္႔မွာေပါ႔..။ ဒီေတာ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ဆီမွာ ပါတီနဲ႔ လႊတ္ေတာ္နဲ႔ အစိုးရနဲ႔ ျပႆနာက နည္းနည္းေအးသြားတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ကိုယ္တိုင္က နယ္ဆင္းမယ္ဆို ပါတီ၀င္ေတြနဲ႔ ေတြ႔ပါတယ္.. ပါတီရဲ႕ အခက္အခဲေတြကို နားေထာင္ပါတယ္။ လႊတ္ေတာ္နဲ႔ ပါတီနဲ႔က နည္းနည္းေတာ႔ အ၀ွါ ရွိတာေပါ႔ေနာ္္.. ဘာလို႔လဲဆိုေတာ႔ ပါတီထဲမွာ အုပ္စုဖြဲ႔မႈ (faction) ဆိုတာ ရွိတာေပါ႔..။ ပါတီဘက္ကလည္း လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြ သြားတဲ႔ေနရာေတြ လုပ္တဲဲ႔ဟာေတြ သိခ်င္တယ္.. အစိုးရဘာလုပ္တယ္ဆိိုတာ သိခ်င္တာေပါ႔။ ကြြ်န္ေတာ္ သိေအာင္ေျပာထားပါတယ္.. အစုိးရကလည္း ပါတီလက္ေအာက္မွာပဲ ရွိတယ္၊ ၀န္ႀကီးေတြ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေတြခန္႔တာ ပါတီက ခန္႔သြားတာ.. လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြလည္း ပါတီေအာက္မွာ ရွိတယ္။ ဒီမုိကေရစီမွာဆိုတာက ပါတီက ထိပ္က ေနမွာပဲ.. ပါတီက အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္း ၀င္စြက္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဦး၀င္းထိန္ ေျဖခဲ႔သလို ပါတီက ခန္႔တာပဲ.. ဒါ အားလံုးသိေအာင္္ ေျပာထားတာ၊ ပါတီခိုင္မာမွ အစိုးရ ခိုင္မာမယ္။ အဲေတာ႔႔ ညီညီညြတ္ညြတ္ ရွိဖု႔႔ိ အေရးႀကီးတာပဲ... ဘာလို႔လဲဲဆိုေတာ႔ anti-wave ေတြက ရွိေနတာကိုး.. ခင္ဗ်ားတို႔ သိမွာပါ။ အဲေတာ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔တိုင္းမွာ အရမ္း ဆိုးဆိိုးရြားရြားႀကီးေတာ႔ မရွိပါဘူး။
ေမးခြန္း(၁၀)။ ။ အစိုးရသက္တမ္း တစ္ႏွစ္ေတာ႔ ၿပီးသြားၿပီေပါ႔.. က်န္တဲ႔ သက္တမ္း ေလးႏွစ္အတြင္း တိုင္းေဒသႀကီးအတြက္ ဆရာရဲ႕ အိပ္မက္ေတြက ဘာျဖစ္မလဲ..
ကြ်န္ေတာ္႔တိုုင္းအတြက္ dream က်ေတာ႔ ပြင္႔ပြင္႔လင္းလင္းေျပာရရင္ မႏၱေလးေလာက္ အနာဂတ္ေကာင္းတာ ရွိကို မရွိဘူး။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ အရည္အခ်င္းရွိိဖို႔ပဲ လိုတယ္။ အရည္အခ်င္းရွိဖို႔ အရည္အေသြး ရွိဖုိ႔ဆိုတာက ကြ်န္ေတာ္႔လုပ္ခ်င္တဲ႔ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးလုပ္ႏိုင္မယ္႔ လုပ္ငန္းေလးေတြ.. firm ေလးေတြ လိုတယ္၊ ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ အားေပး ေထာက္ခံမႈလိုတယ္။ မႏၱေလးေလာက္ ေကာင္းတာ ရွိဦးမလား.. ကြ်န္ေတာ္ ႏိုင္ငံျခားသားေတြနဲ႔လည္း ေတြ႔တယ္။ တရုတ္ကလည္း One Belt- One Road ႀကီး လုပ္ေနတယ္.. အားလံုးရဲ႕ ဆံုခ်က္က မႏၱေလး ျဖစ္ေနတယ္..။ တမူးဘက္က လာတဲ႔လမ္းက မႏၱေလးလာဆံုတယ္၊ ရွမ္းျပည္ဘက္သြားမလား.. တရုတ္ျပည္ဘက္ သြားမလား.. ယိုးဒယားဘက္ သြားမလား၊ အာဆီယံလမ္းမႀကီးက မႏၱေလး လာဆံုတယ္။
ကြ်န္ေတာ္ တရုတ္ျပည္သြြားတုန္းကလည္း ေရာက္တဲ႔ေနရာတိုုင္းက One Belt- One Road ခ်ည္း ေျပာေနတာ။ ဆိုေတာ႔.. ကြ်န္ေတာ္႔တို႔ ဖြ႔ံၿဖိဳးေအာင္ လုပ္ရမယ္။ ကြ်န္ေတာ္က တစ္ခါထဲ လုပ္ထားပါတယ္.. တိုရစ္ဇင္ကို တိုးတက္ေအာင္္လုပ္ဖို႔ဆုိရင္ တိုရစ္ဇင္ဧရိယာေတြ သပ္သပ္ရွိၿပီးသား.. အဲလိုေနရာေတြကို ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးေတြ လုပ္ပစ္လို႔ မျဖစ္ဘူး၊ တံတားဦးမွာ ဖြ႔ံၿဖိဳးေရးလုပ္ပစ္ရင္္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ေရွးေဟာင္းအေမြေတြ ဘယ္လို ျဖစ္ကုန္မလဲ။ ေ၀းတဲ႔႔ေနရာမွာေတာ႔ ဖြ႔ံၿဖိဳးေရးဇံု ရိွရမယ္၊ industrial park လို ဟာမ်ဳိး.. ပေရာာဂ်က္ေတြရွိမယ္.. trade center ေတြ ရွိမယ္။ ဒါေပမဲ႔ အဲဒါေတြက လယ္ေျမေတြ မျဖစ္ရဘူး ဆရာရဲ႕။  Green ခ်န္ထားဖို႔ လိုတယ္.. Green ခ်န္မထားရင္ food security အတြက္ ဒုကၡေပးကုန္မွာေပါ႔။ အဲေတာ႔ ကြ်န္ေတ္ာရဲ႕ အိပ္မက္က ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးအတြက္္ industrial park ရိွကိုရွိရမယ္ ဆိုတာပါ။ ကြ်န္ေတာ္ ၿမိဳ႕သာ စက္မႈဖြံ႔ၿဖိဳးေရးဇံုကို ခဏခဏ ေရာက္တယ္ လိုက္္ၾကည့္တယ္။ ႏိုုင္ငံတကာ လာလို႔ရွိရင္ မင္းတို႔ ရင္းႏွီးျမွဳပ္္ႏွံမႈလုပ္ခ်င္လို႔ရွိရင္ ၿမိဳ႕သာကို လာလုပ္လွည့္၊ အဲဒီဘက္ကို ဖြ႔ံၿဖိဳးေအာင္လုပ္မယ္။ အဲဒီဘက္မွာ dry zone ... ဘာ green မွ မရွိဘူး၊ အဲလိုေနရာေတြမွာ စက္မႈဖြံ႔ၿဖိဳးေရးဇံံု လုပ္ေပးရမွာေပါ႔။
ေနာက္တစ္ခါ Green Zone သပ္သပ္၊ အခု လယ္သမားေတြ ဘာသေဘာက်သြားလဲဆိုေတာ႔ integrated farms လို႔ေခၚတဲ႔ စုေပါင္းလယ္ယာ ပံုစံံမ်ဳိး၊ တစ္မုဆိုးမွာ ဧက ၂၀၀... အခု ၅၀၀ ထိ ခန္႔မွန္းထားတယ္။ လယ္သမားေတြ အကုန္လံုး ပိုင္တဲဲ႔ဟာ အကုန္စုလိုက္.. အခ်ဳိးက် ခြဲလိုက္ၿပီးေတာ႔ ကုန္ထုတ္လမ္းေတြ ၾကားထဲ ေဖာက္မယ္.. ေျမာင္းေတြေဖာက္မယ္ ေလးေထာင္႔အကြက္က်က် ျဖစ္သြြားမယ္။ အဲဒါေတြျဖစ္ၿပီးေတာ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔က စက္ကရိယာေတြ ငွားမယ္၊ ေခတ္မီနည္းပညာေတြ သံုးၿပီးေတာ႔ လယ္ယာေျမက ထြက္လာမယ္႔ ဟာေတြကို အခ်ဳဳိးက် ခြဲဲယူသြားမယ္။ ကိုယ္ဘက္က ေျမဧရိယာ နည္းနည္း ဆံုးရႈံးေကာင္း ဆံုးရႈံးမယ္.. ဒါေပမဲဲ႔ သူတို႔ သေဘာေပါက္သြားတယ္၊ လယ္သမားေတြ အခ်င္းခ်င္း ညီညီညြတ္ညြတ္ ထြက္လာတဲ႔ဟာကို စီမံခန္႔ခြဲဲေပါ႔။ ဒီႏွစ္ ဧက ၅၀၀ စမ္းလုပ္ပါတယ္။
ေနာက္ ေမၿမိဳ႕မွာ အရင္အစိုးရ လုပ္သြားတာ ဧက တစ္ေသာင္းႀကီး ရွိတယ္။ အဲဒီမွာ ကြ်န္ေတာ္က ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးဇံုႀကီး လုပ္ခ်င္တာ။ အိုင္တီနဲဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေပးထားတာ.. အေျခခံ infrastructure ေတြ ရွိၿပီးသား။ အဲဒီမွာ လုပ္ခ်င္တယ္ဆိုတာကို ျပည္ေထာင္စုအစိုးရလည္း တင္ထားပါတယ္။ horticulture ဆိုတဲ႔ စိုက္ပ်ဳိးေရး.. ေနာက္ အိုင္တီနဲ႔ပတ္သက္လို႔ industrial park ၊ ေနာက္ housing ဗ်ာ။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ မႏၱေလးတိုင္းမွာ ၀န္ထမ္းေပါင္း ငါးေသာင္းေက်ာ္ ရွိတာ၊ သံုးရာခိုင္ႏႈန္းပဲ အိမ္ေပးႏိုင္တယ္။ ၀န္ထမ္းေတြကို အခုႏွစ္ ေပးႏိုုင္တာက အိမ္ယာ ၁၅၀၀ နဲ႔ ၂၀၀၀ ၾကားေလာက္ပဲ ရွိမယ္ ထင္တယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ငါးႏွစ္အတြင္း အခု ေလးႏွစ္က်န္ေသးတယ္. အဲဒီအတြင္း ကြ်န္ေတ္ာတို႔ အိမ္ယာ တစ္ေသာင္းေလာက္ေတာ႔ ေပးခ်င္တယ္။ ၀န္ထမ္း ငါးေသာင္းေလာက္ ရွိတာ တစ္ေသာင္းေလာက္ေတာ႔ ေပးႏိုင္ခ်င္တယ္.. တစ္ႏွစ္ကို ႏွစ္ေထာင္ေလာက္ ေပးသြာရင္ ငါးႏွစ္ဆို တစ္ေသာင္း ေပါ႔။ အခု ျပည္ေထာင္စုအစိုးရကလည္း အားေပးေနတယ္.. ေရလည္း လိုမယ္။ အၿငိမ္းစားယူမယ္႔ ၀န္ထမ္းေတြေတာင္ အိမ္ယာယူဖို႔ စဥ္းစားပါလု႔ိ ေျပာေနေတာ႔ လက္ရွိ၀န္ထမ္းေတြအတြက္ အိမ္ယာလုိမယ္။ အဲဒီ housing project ကုိ ကြ်န္ေတာ္တို႔ သီးသန္႔လုပ္ေပးခ်င္တယ္။
ေနာက္ ဧရာ၀တီျမစ္.. ကုန္စည္စီးဆင္းဖို႔ ႏိုင္ငံတကာအဆင္႔မီ sea port လုပ္မယ္၊ JICA က လုပ္ေနတယ္။ ေနာက္ Inland Water Transport ေပါ႔.. ေရေၾကာင္းမွာ ျမစ္ေရစီးဆင္းမႈ ထိန္းသိမ္းဖုိ႔ retaining wall ေတြ လုပ္ေနတယ္။ မႏၱေလးကေန ရန္ကုန္ထိ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ပေရာဂ်က္ စဥ္းစားထားတာ ရွိတယ္။ tour ေတြ သေဘာၤေတြနဲ႔ သြားဖို႔ပါ၊ ကြ်န္ေတာ္ တစ္ေခါက္ ဆင္းၾကည့္ၿပီးၿပီ၊ Tourism Promotion အတြက္ အရမ္းေကာင္းတယ္။ ကြ်န္ေတာ္႔စိတ္ကူးက မႏၱေလးၿမိဳ႕က ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္လို႔ရွိရင္ Green City ေခၚတဲဲ႔ အစိမ္းေရာင္ၿမိဳ႕ ျဖစ္ရမယ္၊ Smart City လည္းျဖစ္ရမယ္။ အဲဒီႏွစ္ခုလံုး အခ်ဳိးညီညီ ဖြံ႔ၿဖိဳးဖို႔အတြက္ပဲ ကြ်န္ေတာ္ အိပ္မက္မက္ပါတယ္။ Smart City ဆိုလို႔ အခု ေကဘယ္လ္ေတြ စည္းမဲ႔ကမ္းမဲ႔ လုပ္တယ္၊ ခက္တာက ဒီေကဘယ္လ္ေတြ ခ်တာ Law မရွိေသးဘူး။ ခ်တာေတာ႔ ခ်ေပါ႔.. ဒါေပမဲဲ႔ ဘယ္သူက fibre optics ေကဘယ္လ္ ခ်တာလဲ၊ ဒါေတြကို ဘယ္ေလာက္ အခြန္ေကာက္ရမလဲဆိုတာ ဥပေဒမွ မရွိေသးတာ။ ဆက္သြယ္ေရးနည္းပညာ ဖြံ႔ၿဖိဳးတာ မွန္ေပမဲ႔ ဆက္သြယ္ေရးလိုင္းေတြ ခ်တာက ေျမေအာက္မွာ သြားတာရွိတယ္ အေပၚက သြားတာ ရွိတယ္.. ဘာမွကို ဟာမိုနီ မျဖစ္ေသးဘူးေပါ႔ဗ်ာ။ ရန္ကုန္မွာ ဓာတ္ႀကိဳးလိုင္းေတြ ရႈပ္ရွက္ခပ္ေနသလို မႏၱေလးမွာလည္း ရွိတယ္.. အဲဒါေတြ ေျမေအာက္က သြားရင္ မေကာင္းဘူးလား အဲဲဒါလည္း ကြ်န္ေတာ္တို႔ စဥ္းစားရမွာေပါ႔။
ဆိုလိုခ်င္တာက ေခတ္မီဖြံ႔ၿဖိဳးဖို႔အတြက္ Smart City ျဖစ္ဖို႔အတြက္ အဲဒါ လိုပါတယ္။ ေနာက္ Green City ျဖစ္ဖို႔အတြက္ preserve လုပ္ထားရတဲ႔ ေျမဧရိယာေတြ သန္းေျခာက္ရာေလာက္ကို သင္ပင္စိုက္ဖို႔ သစ္ေတာကို ေျပာထားတာ ရွိတယ္။ တစ္ဖက္ကလည္း Industrial Park မရွိိဘဲ မဖြံ႔ၿဖိဳးႏိုုင္ဘူး။ အဲဒီအတြက္ ပေရာဂ်က္စီမံကိန္း သံုးခုကို ကြ်န္ေတာ္ တင္ထားပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးတစ္ခုကေတာ႔ လူထုအပန္းေျဖဖို႔ Amusement Park တစ္ခု လုပ္ဖို႔ စီစဥ္ထားတာ ရွိပါတယ္၊ ဒါေတြကလည္း ဘတ္ဂ်က္လိုတာေပါ႔ေနာ္..။ မႏၱေလးလူထု အပန္းေျဖဖို႔ က်ဳံးကို ျပန္ေတာင္းထားတယ္.. ဟိုးအရင္က ရွိခဲ႔တဲ႔ မန္းသီတာဥယာဥ္ လုပ္ခ်င္လို႔ ျပန္ေတာင္းထားတယ္၊ ေတာ္ေတာ္ခက္တယ္ ျပန္ေတာင္းရတာ.. အေျဖမရေသးဘူး။ မႏၱေလးၿမိဳ႕လယ္ေခါင္မွာ ဘာျဖစ္လုိ႔ တိရိစာၦန္ဥယာဥ္ လုပ္ထားတာလဲ.. ေပးတဲ႔သူကုိလည္း ေပးထားတယ္၊ လႊတ္ေတာ္ရဲဲ႕ ေနာက္မွာ တိရိစာၦန္ဥယာဥ္ျဖစ္ေနတာ ဘယ္ႏွယ္လုပ္ တင္႔တယ္မလဲဲ.. အဲဒါကို ကြြ်န္ေတာ္ ေရႊ႕ခ်င္တယ္။ လုပ္ခ်င္တာေတြ အိိပ္မက္ေတြကေတာ႔ အမ်ားႀကီးပဲ၊ ဒီငါးႏွစ္အတြင္း ဘယ္ေလာက္လုပ္ႏိုင္မလဲဆိုတာလည္း ရွိတာေပါ႔.. ႀကိဳးစားၾကရမွာေပါ႔။
ကြ်န္ေတာ္ အၿမဲဲေျပာတာက အစိုးရအဖြဲ႔ကေတာ႔ အဂတိကင္းေအာင္ လုပ္မယ္၊ လုပ္ငန္းရွင္ေတြကိုလည္း ေျပာတယ္.. ခင္ဗ်ားတို႔ ဘယ္သူကို ဘယ္ေလာက္ေပးရတယ္ဆုိတာ ကြ်န္ေတာ္ မၾကားခ်င္ဘူး၊ ဥပေဒနဲဲ႔ ညီလိုရွိရင္ ဘယ္သူ႔မွ ေပးစရာ မလိုဘူး၊ တစ္.. ေဒသခံေတြ အလုပ္အကိုင္ ရေအာင္ လုပ္ရမယ္.. မႏၱေလးမွာ ရွိတဲ႔ လူေတြရဲ႕ လူမႈစီးပြားဖြံ႔ၿဖိဳးေအာင္ လုပ္ရမယ္၊ ႏွစ္.. ပတ္၀န္းက်င္ကို မပ်က္စီးေအာင္ ထိန္းသိမ္းရမယ္ေပါ႔..။
ေမးခြန္း (၁၁)။ ဆရာတို႔ regional government လုပ္ကိုင္ေနတာေတြ ေျပာျပတာ အေတာ္ ျပည့္စံုပါတယ္။ ေနာက္ဆံုး ႏိုင္ငံေရး ေမးခြန္းေလးနဲ႔ အဆံုးသပ္ရေအာင္ပါ။ မၾကာခင္က တိုုင္းေဒသႀကီးနဲ႔ ျပည္နယ္ေတြမွာ ကိုယ္ပိုင္ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ ကိုယ္စီရွိလာေတာ႔မယ္္ဆုိတဲ႔ အသံေတြရွိတယ္.. အဲဒါ ဆရာ႔ သေဘာထားေပါ႔..
ကြ်န္ေတ္ာတို႔ ၂၀၁၂ ႏိုင္လာတာ ဆရာတို႔ မွတ္မိမွာပါ.. ဒီမိုကေရစီေရး ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ အမ်ဳိးသား ျပန္လည္သင္႔ျမတ္ေရး၊ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံ ျပင္ဆင္ေရး၊ ဒါေတြ ျပည္သူကုိ တင္ျပၿပီးမွ မဲႏိုင္တာ.. အဲဒီ ကတိေတာ႔ တည္ရမွာေပါ႔။ အဲေတာ႔ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံုျပင္ဆင္ေရးက ကြ်န္ေတ္ာတို႔ ရည္မွန္းခ်က္ထဲမွာ ပါတယ္။ ဘာေၾကာင္႔လဲဆိုေတာ႔ အခုဟာက ဖက္ဒရယ္ကို ဦးမတည္ခဲဲ႔ဘူးေလ..ဒါက ရွင္းေနတာပဲဲ။ တိုင္းေဒသႀကီးေတြ လုပ္ပိုင္ခြင္႔ဆိုတာ ခုလည္း နည္းနည္းေလးပဲ.. ျပည္နယ္ေတြမွာက်ေတာ႔ ပိုၿပီးဒုကၡခံစားရတာေပါ႔။
အဲေတာ႔ တစ္ကေတာ႔ power sharing ပဲ။ ေနာက္ tax sharing.. အဲဒါေတြ ပါရမယ္။ အဲဒါနဲ႔ပတ္သက္လို federal state ေတြကို ျပန္ေလ႔လာလိုက္ေတာ႔ ျပည္နယ္ေတြမွာ ကိုယ္ပိုင္အေျခခံဥပေဒဆိုတာ ပါလာတာေပါ႔။ ကြ်န္ေတာ္တို႔႔ကေတာ႔႔ federal state အတြက္ လိုအပ္တဲ႔ အခ်က္အလက္ေတြ ျပည့္စံုေစခ်င္တာေပါ႔ေနာ္။ ဒါေတြအတြက္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကေတာ႔႔႔ ဘာမွလုပ္မရဘူး ျဖစ္ေနတယ္။ အဲေတာ႔ အေျခခံဥပေဒ ျပင္ဖို႔က ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ဘာမွ သေဘာမတူစရာ မရွိဘူး၊ ဒါ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ လုပ္ရမယ္႔ အလုပ္ ႀကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ရမယ္႔ အလုပ္.. ဒါမွသာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ဆက္တိုက္ျဖစ္ေပၚမယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆိုေတာ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး အရင္ရဖို႔ အေရးႀကီးတယ္ဗ်။ ဒါက ပင္လံုညီလာခံ ဘယ္ေလာက္ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္မလဲဲဆိုတဲ႔အေပၚ မူတည္တယ္၊ အဲဲဒီေနာက္မွာ အေျခခံဥပေဒ issue ပါလာမယ္။ ဒါျပင္ အေျခခံဥပေဒအျပင္ လယ္ယာေျမလို အျခားဟာေတြလည္း ပါလာမယ္၊ ေျမယာ ဘယ္လိုခြဲေ၀ၾကမလဲေပါ႔။
 ေနာက္ တိုုင္းေဒသနဲ႔ ျပည္နယ္တို႔မွာ ရွိတဲ႔ ျပႆနာေတြ.. ဇယား (၁) (၂) ကိစၥေတြ။ အရင္အစိုးရလက္ထက္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ အျဖစ္နဲဲ႔ အေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ေရး တင္ခဲဲ႔တာေတြ ရွိတယ္၊ ဒါေပမဲ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ မေအာင္ျမင္ခဲဲ႔ဘူး။ ကြ်န္ေတာ္ ေဆြးေႏြးခဲ႔တယ္.. လူထုငါးသန္းေလာက္ လက္မွတ္ေရးထိုးတာ ဘယ္ႏိုင္ငံမွ မရွိဘူးလို႔..။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ NLD ရဲ႕ မူထဲမွာ အေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရးဆိိုတာ ပါပါတယ္။ အဲေတာ႔ အကယ္၍မ်ား ၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံ ေအာင္ျမင္သြားၿပီဆုိရင္ တက္လာမယ္႔ အစုအဖြဲ႔အားလံုးက အေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ေရးကို ျပည္ေထာင္စုမွာ ေဆြးေႏြးၾကေတာ႔မွာေပါ႔။ ဒါေၾကာင္႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံ ေအာင္ျမင္ေစခ်င္တာာပါ...။
(မွတ္ခ်က္။  ။ ၁၅၊ ၅၊ ၂၀၁၇ ရက္တြင္ ေမးျမန္း မွတ္တမ္းတင္ပါသည္။ စိတ္ရွည္လက္ရွည္ ေျဖေပးေသာ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ႏွင္႔တကြ ရံုးအဖြဲ႔အားလံုး၊ ၀ိုင္း၀န္းကူညီခဲ႔႔ေသာ မႏၱေလးမွ မိတ္ေဆြမ်ားအားလံုးကို ေက်းဇူးတင္ပါ သည္။)
ရဲျမင္႔ေက်ာ္
(Myanmar Affairs Journal; Vol.1. No.4 )
https://www.facebook.com/notes/ye-myint-kyaw/